Page 639 - 2-с Легей нэьилиэгэ

У УС АЛДАН УЛУ УБА

дьуегэлэрин курдук кереллере, Охоноойой кэллэдинэ кемелейуннэрээри уерэллэрэ.
Ынах тириититгэн этэрбэскэ сагга уллуну тигии — сурун иис буолара. Суон иннэ-
нэн икки хос халыьг тириини холбуу тэйэ анньан тигии, ыарахан буолара. Охоноойой
тарбадар куустээх буолан холкутук кыайа тутан, 1,5 чаас ийинэн улларыыны бутэрэр
тургэн туттуулаада. Сабын чинник тардан, сиигэ дьиппиэн буолара. Оннук, кыай-
бат дьахталларга кемелейен барар кийи этэ. Сорохтор улэлэппиттэригэр харда диэн,
телебур курдук биэрэллэр эбит. Наадыйбыт буолладына, Охоноойой бэйэтэ да, уллун
оггосторго тирии лоскуйун, сап хатарга хаппыт иииир курдуктары иистэммэтэдинэ
даданы кердейен ылар, дьонтго элэккэй, учугэй сыйыаннаах кийи этэ.
Куруук сынньана олорон да, улэлии да сылдьан ыллыы-туойа сылдьара. Уксугэр
бэйэтэ айан ыллыыра толоос курдук буолбакка, ылланыахтаах курдук тахсара, дьон
кэрэхсээн истэрэ. Улэтин кыайа тутар ыанньыксытынан сыаналанара. Улахан биэ-
дэрэлээх ууту икки илиитигэр, улаханнык ыарырдаппат курдук, тутан баран эрэр
буолара.
Бетуруускэ ортоку одото Матырыас урдук унуохтаах, хоройуйбут кыыс этэ. Ол
ийин «Хорообуска» диэн хос ааттаан ейургэтэр этилэр. Оччотоодуга, холкуостаах
одотун уон туердун туолла да, холкуос чилиэнин быйыытынан суруйан кэбийэр
этилэр. Матырыас фермада cyehy улэтигэр улэлээбэтэдэ быйыылаада, наар эр дьону
кытта тэн’Н'э улэлиир кыахтаах буолан буолуо. Хонуу улэтигэр, бутэй оьгойуутугар,
отчуттар биригээдэлэригэр керерум. Ада дойду сэриитин кэмигэр Бородон но тэ-
рилтэлэргэ мае эрбээн, тутууга мае тиэйэн киллэриигэ, окко, ордук мунньууга
улэлиирэ. Матырыас Кэптэнигэ эргэ тахсыбыта, онно олохсуйбута.
Улахана Дегтярев Семен Петрович холкуос биир кыахтаах турук улэйитэ этэ. От
улэтигэр кыдамайыттыыра. Ааллаах Уунтгэ, Моой урэххэ кемус улэйиттэрин хаач-
чыйыыга тайадасчытынан сылдьыталаабыта. Эппиэтинэстээх, саталы, тобулугас
кэпеэтиини эрэйэр улэлэргэ ананара. Онно кини улэлиир усулуобуйатын, айын-
убун эрдэттэн кэпеэтэн, дьайанан сылдьара. Сорох бириэмэдэ сылайыы-элэйии,
дьон хоргуйан елер суттарыгар да кууйэ-улэтэ мелтуур гына хоргуйбатада буолуо.
Кини ол курдук, оччотооду ыйаады-сокуону тумнар биричиинэлэри сатаан туттан,
айыах курдугу айаан, туттуох курдугу туттан сырыттада. Оччолорго: «Туорах да бур-
дугу туора туттубакка, барыны барытын фронтга — диэн ыйаады сатаан тумнубакка,
дьону хоргутуу тубэлтэлэрэ элбэдэ».
Сэрии кэмигэр Бородонтон, Суоттуттан тайадастаайын одус тэлиэгэтинэн тайыл-
лара. Онно Сэмэни кытта илии-атах, келе иччитэ буола сылдьарбын себулуурум.
Отонноох сиргэ тубэстэхпитинэ, ер бадайы отонноон сиирбит. Атын ким да,
отонно бириэмэтин сутэрбэт буоллада дии. Сэмэн кэлин атадын ойоллоон илии-
атах улэтин кыайбат буолан, нэйилиэнньэттэн нолуок харчы хомуйааччы уп агена,
онтон холкуоска суотчут буолбута. Уерэдэ кыра да, бэртээхэй суруксут, дьыаланы
он орууга да учугэй быйыылаада. Ан'аар атадынан содьорон нуу сылдьан куйун-саас
муус урдунэн уонна сайыны быйа илимнээн, еруу айылыктарыгар балыгы эбинэр
этилэр. Сайын аайы кэтэх суейутугэр, атыгар моой оттуура. Оннук иллэн’ буолбакка
улэлээн-хамнаан одолорун хааччыйан, уерэттэрэн уерэхтээх дьон онортообуттара.
Оттон дьахталлартан Кэтириийи себулуурум. Екатерина Семёновна эмиэ улэни
кыайар, улэйит кийи этэ. Уйун Сыйыы диэн алааска олохтоох Бааныска Байбал диэн
II Легейге ен'-тот, баай олохтоох Хаарбыттар диэн сис ада ууйун кырдьадайын уола
Дегтярев Михаил Петрович-Мэкии I Легейтен Кэтириийи сугуннэрэн адалбыта.
Тилир курдук кыыйы кэлэрин кытта от улэтигэр ыыппыттар. Онно бугул бугул-
лааччынан сылдьыбыт. Уунуулээх улахан алааска бугуллуу сылдьан, манна ким да
урут даданы, кэлин даданы сиппэтэх рекордун — 700 бугулу биир кун бугуллаабыт
этэ. Ол кун киниэхэ бугул, субуу тугэдин харбааччынан Василий Дегтярёв анаммыт.
Киэйэнэн бугуллааччыта улам тургэтээн барбытыгар Байылай кыайан сиппэккэ,
куоттаран кэбиспит. «Туох ааттаах иггиирдээх дьахтара тубэйэн, сордоотодо буол-
лар», — диэн ытамньыйбыт уйу. Ол теруетунэн, биригэдьиир: «Бу кыыс ситэн хар-
баабат, Байылай харбаа, ситэр инигин», — диэбитигэр, «Кыыс сурэдэлдьээн сиппэт

Кэпсиэхпин бадарабын 637