Page 644 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С л ого й_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

ыла этэрбэс он отторон кэтэн уонна кыахтаах туруу улэйит буолан, эр дьон шарахан
улэлэригэр ананан бардада.
Кини дьин коне, сибэтиэйдии чиэйинэйин, ин'сэтэ суох сигилитин ахтыахха
сеп. Туора кийи босхотугар ымсыырбат, алдайатан да, албыннаан да ылары бука-
тын себулээбэт суола. Туту эмэ мээрэйдээн уллэстэр буоллахха, алдаска киниэхэ
ордук бардадына, ону хайаан да теннердедунэ уоскуйар кийи. Хаартыга сууйбут
кийитэ: «Маннык сууйтэрээри эрэ оонньуур эбиккин. Онон сурэ бэрт, иккийин
сууйбуппун ылбаппын», — диэн аккаастаммыт. Онуоха: «Эн миигин сэнээн,
атадастаан ылымаары гынадын», — диэн, улаханнык кыыйыран, охсуйаары гынан
куттаан, сууйтэриитин телеебут.
Онон кини чиэйинэйдик, ыраас келойунунэн олорбут кийи.

МАРИЯ СЕРГЕЕВА СИТЭРЭН
УОННА ХОМУЙАН СУРУЙУУЛАРА

Угулээт Аржаковтара

Урукку Угулээт, кэлин IIПегой Аржаковтарын тустарынан, билигин 88 саайыттан
тахсыбыт Пелагея Степановна Аржакова-Максимованы кытта сэйэргэйииттэн
са/уалыыбын, кэликки кутувттэрэ Роман Яковлевич Бережнее ахтыытыттан уонна
мин иитиллибиппинэн сибээстээхпинэн, тугу билбиппин холбоон кэпсииргэ холонобун.
Бастатан туран, Сэйэн Ардьакыап сыдьааннара буолалларын туйунан Пелагея
одо сылдьан кэпсииллэрин истэр эбит. Сэйэн 95 саайыгар тиийбит олодун уста-
та архыып матырыйааллара кордереллерунэн устэ кэргэннэммит курдук. Олортон
хас уол, кыыс одоломмута билигин да ситэ чуолкайдана илигин туйунан Пелагея
Степановна быраата С.С.Аржаков «Сэйэн Ардьакыап» диэн 2002 с. тайаартарбыт
кинигэтигэр суруллубут. Онон ханнык кэргэниттэн буолара биллибэт, ус сиэннэ-
рин Сьпгаах нэйилиэгэр оттуур сир кэмчи буолан, урэх сири батыйа олороллоругар
субэлээн, олохсута ыыппыта уйу. Ити — Туулээх, Бээрийэ сирдэрэ II Легей сири-
ниин холбуу киэгг сиринэн тайаан, Угулээт нэйилиэгэ диэн биир ааттаах эрдэдинэ.
Кинилэртэн биирдэстэрэ Бээрийэ сиригэр Улахан Сыйыыга (билигин Алар дэнэр)
олохсуйбут. Киниттэн Пелагея Степановна теруттэрэ уескээбиттэр. Эйэтэ Аржаков
Степан Максимович аатырар мае ууйа эбит, араас кытыйалары, чорооннору, матаач-
чахтары, хамыйахтары, о.д.а. оггортуура. Адалара Аржаков Степан Степанович-
Чоройоон Буденнай аатынан холкуоска улэлээбит. Аржаковтарга кини эрэ намыйах
уггуохтаада биллэр, атыттар беден', терелкей эбиттэр. Сэрии иннигэр элбэх одону
тулаайах хааллартаан елбутэ. Ийэтэ Оруунэ Тыаматтан теруттээх Мигалкиннар
кыыстара.
Палаша бииргэ тереебут эдьиийдэрэ Федора (Седуеччуйэ) биир кыыстаада,
Александра элбэх одолоодо, бырааттара Степан Степанович уерэхтээх кийи буолан,
салайар улэлэргэ сылдьыбыта, бэйэтиттэн одото суох.
Седуеччуйэ Олеенчук диэн кетеххе сылдьар кыыйыныын, кыйалдаттан буоллада,
хас да кэргэнэ елбут Тумэппий адатыгар Дегтярев Михаил Маркович диэн кырдьадас
одонньорго кэргэн тахсан, Хара Уулаахха олорбут. Онно Палаша оскуолада киириэн
иннинэ одо керсен олорсо сылдьыбыт. Мэхээлэ елбутун кэннэ, Седуеччуйэ эмиэ
кэргэнигэр табыллыбатах Манчаары Уйбаанныын холбойон Тыамада олорбуттар.
Онно Палаша Олеенчугун керсен, кинилэргэ эмиэ кэлэ-бара сылдьар эбит. Онно
иккиэннэрин араспаанньалара биир буоларыттан мунааралларын, кэлин билбиттэрэ
тердулэрэ биир Аржаковтар буолан тахсыбытыттан, «чэ, ырааттада буолуо, онноодор
чугастар холбойоллор» дэспиттэрин истибит.
Иккис уол Кутаама урэдэр, билинтги Бээрийэ сиригэр олохсуйбут.
Ол кийи биир уола Быскы диэн улахан булчут кийи «тыа кырдьадайын» кыт­
та ииреэн кинилэри дьиэлэригэр кэлэн мойуоктаабыт. Бука, одотун мэлийтэрбит.
ийэ эйэ буолуо, сурдээх ейуемньулээх буолара биллэр суол. Ол курдук, бэйэтин
биир киирсиигэ мэлиппит. Улахан уола Таатта кыыйын кэргэн ылан барбыт. «Быс-

642 IX туйумэх