Page 9 - Бастыннартан бастакы

ҮЛЭНЭН ҮИЭТИИБИТ ҮТҮӨ КИҺИ

Данил Гаврильевич үллэр үйэтин тухары биһигин ыйаабыт, төрөөбүт
төрүт түөлбэтиттэн, тапталлаах Чараҥыттан, Мүрү Эбэтитгэн, харыс
да сири халбарыйбакка үлэлээн, бочуоттаах сынньалаҥҥа тахсыбыта.
Тайыла уһун солкуобайы эккирэтэн үлэттэн үлэҕэ көс да көс буолар,
эбэтэр тус бэйэлэрин эрэ иннилэрин көрүнэр суолга туруммут дьону
сөбүлээбэт этэ. Кини: «Бар дьоммут, норуоппут, төрөөбүт дойдубут са-
йыннын, үчүгэй буоллун, ол туһугар олоруохха, үлэлиэххэ», — диэн
ылыммыт санаатын өрө тутан, норуот уопсай интэриэһинэн салайтаран
олох олорбута. Оттон оннук дьон хайа да бэйэлээх дьалхааннаах, улахан
уларыйыылардаах, халыйыылардаах уустук кэмнэргэ сыыстарбаттар.
Дьиҥэр, бука бары да, оннук суолу тутуһан, кэлэр кэнчээри ыччат-
тарбытын итинник өйгө-санааҕа иитэргэ дьулуһуохтаахпыт. Оннук буо-
луох тустаах — орто дойдуга олох олоро кэлбит Айыы киһитин анала.
Оннук олохтоох дьону, нэһилиэги, бүтүн улууһу даҕаны саха киһитэ
«төрүт уус дьоннор» диэн сыана быһар.
Бу саҥа тахсыбыт кинигэни ааҕа олорон биһиги да, Уус Алданнар төрдө-ууһа суох буолбатах,
аар саарга аатырбыт, историяҕа киирбит дьоннордоох эбиппит диэн, улаханнык киэн туттуох санаа
киирэр. Үлэнэн ааттарын үйэтиппит үтүө дьоммут олорон ааспыт олохторун хасыһан үөрэтии
улууспут, нэһилиэкпит инники сайдыытын торумнуурга, кэлэр кэнчээри ыччаппытын олоххо бэ-
лэмнээн иитэр-үөрэтэр үлэбитигэр сүҥкэн суолтаны ылара саарбахтаммат.
Күн бүгүн даҕаны дойдубутугар ураты улахан уларыйыылар буола тураллар. Кэнэҕэс да буолуох-
тара турдаҕа. Ол эрээри, уопсастыба олоҕор ханнык да политическай, социальнай уонна экономи-
ческай уларыйыылар буолар кэмнэригэр (отгон уларыйыылар инникитин да элбэх буолуохтара),
«Барыбыт — биир киһи, биир киһи — барыбыт туһугар» диэн аҕа көлүөнэ дьоммут кэлэр кэнчээри
ыччаттарыгар туһаайан хаалларбыт кэс тылларынан салайтаран, биһикпитин ыйаабыт төрүт нэһи-
лиэкпит, улууспут туһугар өрө күүрүүлээхтик үлэлиэх тустаахпыт.
Биһиги билиҥҥи көлүөнэ дьон аҕа саастаах биир дойдулаахтарбыт үрдүк күүрүүлээх үлэлэ-
рин үтүө үгэстэрин, ытык дьоммут кэнчээри ыччаттарыгар хаалларбыт кэриэс-хомуруос тылларын,
ыллыктаах ыра санааларын салгыы сайыннаран, саҥаттан-саҥа үрдэллэргэ таһаарар ытык иэстээхпит.
История манан бүппэт, киһи аймах баарын тухары баар буола туруо даҕаны буоллаҕа. Кэлэр да
кэмнэргэ нэһилиэк, улуус историята үөрэтиллиэ, суруллуо, чопчуланыа турдаҕа, онно Уус Алдан
улууһун үтүө аата, үлэһит дьонун үлэҕэ-хамнаска үрдүк ситиһиилэрэ кыһыл көмүс буукубанан
сурулла туруохтун!
Василий Иванович АММОСОВ,
«Уус Алдан улууһа» МТ баһылыга

7