Page 91 - Бастыннартан бастакы

1
Үлэ дьоруойа к БАСТЫҤНАРТАН БАСТАКЫ
БУРЦЕВ ДАНИЛ ГАВРИЛЬЕВИЧ - ТАИЫЛА
7="===^=== ★ *

сыыһа. Бастаан оскуола көһөрүллүөхтээх сирин булан баран, тэрээһиннээхтик ыытыллыахтаах»
уонна «Сүөһү ахсаан эрэ өттүнэн үүнэрэ, дьыала аҥаар өртө. Оттон сүөһү племенной үлэтэ биһиги
холкуоска ыытыллыбат».
Бу икки кылгас этиигэ, Анна Петровна холкуоһун үлэтин иһиттэн үчүгэйдик билэрэ, тутуу
үлэтэ буоллун, сүөһү иитиитэ буоллун, салайааччы быһыытынан хайа да түгэҥҥэ сөптөөх дьаһалы
ылыныытыгар төһүү күүс, быһаарар, дьаһайар улахан кыах баарын чаҕылхайдык көрдөрөрө.
Эмиэ тээтэм үөлээннээҕэ, биир санаалааҕа, холкуостар атахтарыгар турууларыгар утуйар уутун
умнан туруулаһан үлэлээбит саха биир саарына Иван Иванович Бурцев буолар. Кини бастакы хом-
мууналар, артыаллар тэриллиилэригэр, атахтарыгар турууларыгар, дьону түмэн үлэлэтиигэ өйүн-
санаатын, күүһүн-кыаҕын биэрэн ситиһиилээхтик үлэлээбитэ. Хаһаайыстыбалар турууларыгар
оннуларын булларыы, сири-ходуһаны үллэрии, суолу-ииһи оҥоруу, уот-араадьыйа лиинийэлэрин
тартарыы, оскуола, дьыссаат, балыыһа, кулууп тутуутун сүрүннээһин, ыраас олох хамсааһынын
олохтооһуҥҥа - балаҕаннары хотонтон араарыы, буорунан көрө сытар дьиэни-уоту муосталааһын.
бөһүөлэккэ баанньыгы тутуу үлэлэри иилээн-саҕалаан ыытыспыта. Маны таһынан, үөрэҕэ суохта-
ры ааҕарга-суруйарга үөрэттэрии, култуурунай-сырдатар үлэлэри холкуостаахтарга тэрийтэрии Сэ-
биэттэр биир сүрүн ирдэбиллэрэ этэ. Саҥа олоҕу тутуу суолун тобулуу үгүс сыраттан, элбэх толкуи-
тан тахсар. Онуоха биир санаалаах, биир көрүүлээх дьон аҕам аттыгар баара төһүү күүс буоллаҕа.
Иван Иванович 1929 сылтан 1951 сылга диэри, биир да сылы көтүппэккэ, биригэдьиирдээбитэ.
Ити кэмҥэ тээтэм «Кыһыл Маякка» бэрэссэдээтэллиир кэмэ. Уйбаан туһунан кини: «Үлэ бөҕөҕө
эриллибит, миккиллибит бөҕө киһи» диэн мээнэҕэ эппэтэх буолуохтаах.
Маннык сэмэй, хорсун үлэлээх тээтэм үөлээннээхтэрин туһунан өссө да элбэҕи кэпсиэххэ
сөп. Кинилэр хас биирдиилэрэ чаҕылхай олоҕу олорбут, албан аакка тиксибэтэх үлэ Дьоруойдара.
Кинилэр дьоруойдуу үлэлэрин үүнэр көлүөнэҕэ тиэрдэр биһиги ытык иэспит буолар.
Альбина БУРЦЕВА, Д.Г. Бурцев кыыһа.
«Муру саһарҕата». - 2019. - Ыам ыйын 24 к.

ПАРТИЯ БАЙЫАҺА

Биһиги бүгүн лоп курдук үйэ чиэппэринээҕи кэми өйдөөн-санаан
кэлэбит. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии дьыллара фроҥҥа уонна
тыылга биир көдьүүс өрө күүрүүнү, тыйыс санааны сахпыттара. Баара
эрэ сүүс хаһаайыстыбалаах «Кыһыл Маяк» холкуостан сэрии бастакы
сылларыгар фроҥҥа 62 киһи барбыта. Холкуос үлэтигэр сүрүннээн
кырдьаҕастар, дьахталлар, оҕолор эрэ хаалбыттара. Кинилэр фроҥҥа
туруу үлэһиттэрин суохтаппат иһин, туох баар сыраларын биэрбиттэрэ.
Оччотооҕуга холкуостаахтар ытыктыыр «Ааныска эмээхсин», «Анна
Петровна» диэн ааттыыр киһилэрэ этэ. Анна Петровна өссө 1928 сыл-
лаахха дьахталлар нэһилиэктээҕи делегатскай бөлөхтөрүн салайааччы-
нан быыбардаммыта. Нэһилиэккэ ортотунан ыраас-чэбдик олоҕу пропа-
гандалааһыҥҥа, үөрэҕэ суохтары үөрэхтээһиҥҥэ үгүс өрүттээх үлэни
ыыппыта. Холкуостары тэрийии, бөҕөргөтүү дьыалатыгар элбэх сыратын
биэрбитэ. Холкуоска кэргэниниин аан бастакынан киирбитэ. 1932 сыл-
лаахха Анна Петровна ССКП чилиэнигэр хандьыдаатынан ылыллыбыта.

90