Page 69 - Аржаков Степан Степан

хаалбыт Мотя кыыһы Аржаковтар ылан иитэн, көрөн-хара-
йан киһи гыммыттар. Ол Мотяттан уоллаах кыыс хаалбыт-
тар. Бэйэлэрэ ыаллар. Онон сэриигэ өлбүт Уйбаан Аржако-
вы сиэннэр утумнаан ыал, дьон буолбуттара киһини үөрдэр.
Автор суруйуутугар номохтору киллэртээбитэ сэһэни
киэргэтэр, тупсарар. Холобур, тоҕо илин мыраан
Таҥараһыт хайата диэн ааттаммытын туһунан.
Сэһэн былаһын тухары бииргэ үөрэммит, үлэлээбит, ал-
тыспыт үтүө доҕотторун ахтыталаабыта киһи кэрэхсиир
миэстэлэрэ. “Василий Иванович Готовцев диэн наһаа
үчүгэй киһи”. “Күлэн-үөрэн сандаарыйбыт кэрэмэн диэн
бэйэлээх, чаҕаарыйан саҥарбыт Мария Егоровна Аммосо-
ва үөрэппитэ”.
Степан Степанович оҕо сааһа үөрүү-көтүү эрэ буолба-
таҕа. 1941 сыллаахха кини үһүс кылааһы ситиһиилээхтик
бүтэрэн, “Артекка” ыҥырыы ылбыта сэрии буолан аараттан
төннүбүтэ. Ол оннугар убайа Уйбаан барахсан: “Кыһыл Ар-
мия кыайыа, биһиги кыайыахпыт, сотору эргиллэн кэлиэх-
пит, эһиги этэҥҥэ олоруҥ, оҕолор кытаатан үчүгэйдик
үөрэниҥ”, — диэн баран атаҕын төбөтүгэр эрэ дугунар кур-
дук чэпчэкитик туттан айан суолунан бара турбута. Биһиги,
оҕолор, ийэбитин кытта тэҥҥэ уйа-хайа суох ытаһа хаал-
быппыт”. Бу этиилэри ааҕа олорон, тимир эрэ сүрэхтээх
киһи долгуйуо, хараҕыттан уу-хаар баһыа суоҕа.
Автор ойор күннээх оччугуй оҕо сааһа бүттэҕэ ол.
Кыһалҕа бөҕө кыһарыйыылаах, эрэй бөҕө эҥэрдээх,
оонньуу-көр тумнуллубут оҕо, эдэр сааһын саҥа кэрчик кэ-
мэ кэллэҕэ ол. Сэрии сылларыгар ас-таҥас тиийбэтин,
тоҥууну-хатыыны тус бэйэҥ олоххор түбэспит курдук татта-
ран ааҕаҕын бу салааны. Ол иһин да “Оонньооботох оҕо
сааспыт” диэн ааттаатаҕа автор.
Кыайыы күнэ. 1945 сыл. Дьикти үчүгэй саас күлэн,
күлүмүрдээн кэлбитин билиҥҥи кырдьаҕастар үчүгэйдик
өйдүүбүт. Степан Аржаков кинигэтин, тэтэрээтин кыбынан
оскуолаҕа урут тиийбит. Арай оскуолатын директора хоһут-
тан сүүрэн тахсыбыт, уолга оскуола чуораанын туттаран кэ-
биспит уонна: “Оскуоланы, интернаты, балыыһаны кэрийэ
тыаһат. Кыайыы буолла, дьону ыҥыр!” — диэбит. Күн киэнэ
үтүөтэ күөгэйэн турара. Оҕолор ити күн түөрт сыл тухары