Page 71 - Аржаков Степан Степан

“Олоххо уһаары ллан" кинигэ суолтата

Кинигэ бастакы саҕаланыыта “Оонньооботох оҕо саас-
пыт” диэн салаата киһи болҕомтотун тута тардар. Автор оҕо
сааһа сэрии ыар сылларыгар ааспыта. Быстар дьадаҥы
кэргэҥҥэ төрөөн, улдьуккай оҕо сааһыгар эрэй-муҥ бөҕөнү
эҥэринэн тэлбит аххан киһи. Тоҕуттубут, баатата бырдьайа
сылдьар тэлэгириэйкэ сонноох, чоочой этэрбэстээх, куон-
дара быстан эрэр бэргэһэ дуомнаах, ис тэһэҕэс бириһиэн
суумкатын нотуруоскалыы сүгэн, Тандаҕа аллараа оскуо-
лаҕа сүүрэн тэлэмээттэнэн иһэрэ харахпар субу көстөн кэ-
лэр...
Автор төрөөбүт Улахан сыһыытын, кини сааскы кэрэ
айылҕатын суруйааччы уус хараҕынан көрөн ойуулаабыкка
дылы... Мин ити сирдэр сааскы кустарыгар бултаспыт
киһибин. Алартан үрэх уҥуор Тоноҕос диэн сир түөлбэти-
гэр дурдаҕа сытыспыттаахпын. Ол саас үрэх уута хаатын
таһынан тахсан харгыны толорбут этэ. Үчүгэй баҕайы чуум-
пу киэһэ буолбута. Эмискэ кэннибититтэн сүүсчэкэ үөрдээх
кус кынаттарын даллаппытынан, атахтарын сараппытынан
кэлэн бокуойа суох түһэн кэбистилэр. Биһиги үөр кустар
хойуу бөлөхтөрун туһаайаат, иккилии уоспутун төлүтэ тар-
дыалаан кэбистибит. Хаалбыт сүүрбэ тоҕус кустан биир
моонньоҕон сатыылатан куоппута. Көр, итинник, байанай-
даах сир этэ.
Степан Степанович историк идэлээх буолан, төрөөбүт
дойдутун былыргы историятыттан быһыта түһэн ахтыталаан
аһартыыр. Таҥараһыт хайатын топонимикатын бэрт үчүгэй-
дик билэр эбит. Хайа анныгар олохтоох таҥараһыт Проко-
пий Петров Таатта киһитинээн Петр Фрументьевич Андро-
совтыын- Арассыыйа Бүөтүрдүүн Петербург куоракка саргы
сатыы тиийэн баран устунан, өссө наҕылларыгар түһэннэр,
Киевкэ Печерскай Лавраҕа таҥараҕа тиксэ тиийбиттэр. Он-
тон салгыы дьонуҥ Грецияҕа ааспыттар. Прокопий Петров
Афины таҥаратын дьиэтэ хайаҕа турарын үтүктэн, дойдуту-
гар кэлэн “таҥараҕа чугаһаан”хайа үрдүгэр дьиэ туттубут.
Гректии быһыта-орута саҥарар, ыллыыр буолан кэлбит.
Кинигэ иккис салаата “Уоттаах сэрии сыллара” дэммит.
Сэрии буолан, Степа “Артекка” барыахтааҕа хаалбыт. Сте-
пан Аржаковтыын биһиги Танда оскуолатыгар биир кылаас-