Page 74 - С.С. Аржаков Уус-Алдан үлэһит дьоно

рин бэлэмниир курска үөрэххэ ыыппыта. Онно үөрэнэн бүтэ-
рэрин кытта бэс ыйыгар 28 киһини Армияҕа ыыппыттара. Мэ-
хээлэ дойдутугар, дьонугар тахсыбакка, быраһаайдаспакка да
быһа фроҥҥа Дьокуускайтан барбыта.
Челябинскай куоракка тиийэн 16-с хайыһар бригадатыгар
ананан үөрэнэн баран, 1943 сыл саҥатыгар соҕурууҥҥу
фроҥҥа Доннааҕы Ростов куорат арҕаа өртүгэр Матвеев кур-
ган - диэн улахан дэриэбинэҕэ сэриигэ киирбитэ. Ити кини
сэриигэ бастакы сүрэхтэниитэ этэ. Итиннэ бастакы бааһы-
рыыны ылбыта. Госпиталга сытан эмтэнэн, үтүөрэн иккис-
тээн 4-с Украинскай фронт 87-с гвардейскай дивизиятын сал-
лаатын быһыытынан Донбаһы босхолооһун иһин уоттаах сэ-
риигэ киирэр. Ити кыргыһыытын ветеран билигин: Элбэх
хаан тохтуулаах кыргыһыы этэ. Биһиги өстөөх күүстээх оборо-
натын тоҕо көтөн арҕаа, иннибитдиэки барбыппыт. Ити биир
күннээх киирсии түмүгэр биһиги ротабыт састаабыгган тыын-
наах үстэн биирин курдуга эрэ ордубута. Ону киэһэ мин поход-
най кухня аһыттан билбитим. Итинтэн салгыы өстөөҕү
түүннэри-күннэри эккирэтэн, балаҕан ыйын 8 күнүгэр Дон-
басс столицата Сталино куораты босхолообуппут, - диир.
Алтынньы ый 21 күнүгэр Мелитополь диэн куорат анныгар
оборонаҕа турдахтарына, өстөох хас да танката атаакалаабыт-
тар. Кыһыл Армия 2 танкатыттан биирин умаппыттар, расчет 3
киһитин өлөрбүтгэр. Иккис Мэхээлэлээх танкалара эрэ ордон
хаалбыт. Ол икки ардыгар наводчик уонна подносчик дьоно
дьаама диэки куоппутгар. Онон Мэхээлэ соҕотоҕун хаалан ба-
ран осколочнай снарядтарынан өстөөх танкатын кэнниттэн
тахсан кэлбит пехотаны уун-утары харса суох ытыалаабыт.
Онон өстөөх салгыы атаакатын тохтоппут. Ол икки ардыгар
бэйэтэ эмиэ бааһыран, өйүн сүтэрэн сыттаҕына, батарея ко-
мандира тиийэн кэлэн булан ылбыт. Санчааска ыыппыт. Ол
ыытарыгар:
- Охлопков маладьыас, үчүгэйдик сэриилэстиҥ, өстөөх
атааката төттөрү охсулунна. Онон эйиигин кыһыл сулус ор-
деҥҥа түһэрэбин, госпиталтан кэлэн биһигини кытта өстөөҕү
салгыы үнтүрүтүһээр, - диэбит. Хомойуох иһин, ол наҕараада-
та билиҥҥэ диэри хаһаайынын була илик. Арай Верховнай
Кылаабынай Командующай И.В. Сталин махтал суруга ордон
хаалбыт.
Санчааска баран иһэн алтынньы 22 күнүгэр Мэхээлэ икки
саха кыыһын көрсөн ааспыт. Биирэ кыра, иккиһэ уһун уҥуох-
таах нууччалыы хааннаах бааһынай былааннаах үһү. Кинилэр
1943 сыллаахха ЯФАШ-һы бүтэрээт армияҕа ыҥырыллан эва-
куционнай госпиталга үлэлии сылдьаллар эбит. Саха киһитин
Мэхээлэни көрөн үөрэн хлеб, үүт булан, түһэн олорор ыалла-
72