Page 187 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

................. = ............... = Хоро нэһилиэгин историята ........... — :,.|„ г г - ,=

чуттуу сылдьан көмөлтө фондугар балачча элбэх үбү, бородууктаны анатан кыамматтарга уонна
тулаайах хаалбыт оҕолорго көмөлтө бэрдэрбитэ улахан махталлаах суол. Кини кыаммат уонна
кыһалҕалаах дьоннору, тулаайахтары аһынара, кинилэргэ өрүүтүн эйэҕэстик сыһыаннаһара.
Дмитрий Иванович биир сөбүлүүр дьарыгынан муҥхалааһын этэ. Кини мунхатынан бултаммыт
балыгы аһаан-сиэн өрүттүбүттэр элбэхтэр. Мунха балыгын туттаран, ол харчытынан биригээдэ
культурнай тутууларыгар, олорго ис тээбириннэри атыылаһыыга эмиэ көмөлөһөрө. Чараҥ бө-
һүөлэгин саҥалыы проектааһыҥҥа, общественность күүһүнэн тутуулары босхо ыытыыга үлэни
киэҥник ыыппыта. Кини мэлдьи дьону кытта сүбэлэһэрин сөбүлүүрэ. Туруорсар боппуруоһун
төһө да үчүгэйдик билэр буоллаҕына, атытгар туох диэн сүбэлииллэрин хайаан да болҕойон истэрэ.
Бэйэтэ куруутун саҥаны тобулар этиилэрдээх буолааччы. Дьону кытта биир тылы кэбэҕэстик
булара, күлүүгэ-оонньууга көрдөөх-хаадьы тыллары тутатына соһуччу этэн табаарыстарын үөр-
дэрэ.
Д.И.Гуляев аҕыс бииргэ төрөөбүттэрдээх, бэйэтэ 11 оҕолоох. Ийэлэрэ эрдэ өлөн дьиэ үлэтин
кыһалҕата, аһы-танаһы булуу оччотооҕу кыра хамнастаах үлэһиккэ манан аҕай дьыала буолбатах
этэ. Ону ол диэбэккэ кини дьиэтигэр мэлдьи элбэх ыалдьыт, хоноһо дьон мусталлара. Остуолугар
оччотооҕу кэм көрдөбүлүгэр эппиэттиир астаах-үөллээх бырааһынньыктар бэрт бэһиэлэйдик аа-
һалларын мин куруутун саныыбын. Оннук киэн дэлэгэй, холку, үтүө дууһалаах киһи этэ кини.
Дмитрий Иванович Гуляев олорон ааспыт кэрдиис кэмэ колхознай тутуу бары салаатыгар
үлэҕэ эппиэтинэстээх буолууну, кытаанах дисциплинаны, дьошго болҕомтолоох үтүө сыһыаны
эрэйэрэ. Кини олоҕо оҕолоругар, 35 сиэннэригэр уонна үс хос сиэннэригэр бэртээхэй холобурунан
буолар.
Дмитрий Иванович үлэҕэ үтүөлэрэ «1941 -1945 сс. үлэҕэ килбиэнин иһин» медалларынан, Саха
АССР Верховнай Советын Президиумун Бочуотунай грамоталарынан, сыаналаах малларынан
наҕараадаламмыта.
Н.А.ОРЛОВ, 1.10.1990 с.

Киһи киһитэ Баайка Баһылай

Аҕам Баһылай Гуляев иккис хомуурга 1942 сыл сайыныгар бэбиэскэ туппута. Ол туһунан
кэпсээн. Биир киһи итирэн баран илиитин бүтэй үүтүгэр уган тосту тардан кэбиспит. Тракторист
буолан от, бурдук хомуурун кэмигэр резервэҕэ сылдьыбыт аҕам ол киһи оннугар бэбиэскэ тутан
Арҕаа фронна барбыт. Прибалтикаҕа 118-с гвардейскай стрелковай полкаҕа, онтон 215, 1082-с
полкаларга сэриилэспит. «Сир титирэстиир, халлаан хабырыттар тыаһын, уотун ортотугар наһаа
кыра, кыаҕа суох курдук санаммытым. Т өбөбүн да кыайан өндөппөт буоллахпына тугу да туһалыа
суохпун диэн бэйэбин сэнэммитим. Ол гынан баран табаарыстаһыы, модун «Ураа!» хаһыы атаа-
каҕа киллэрэр, абарбыт-сатарбыт саллааттар тугу да тулуппат дьулуурдарыгар тэннэһэр күүс
суоҕун онно билбитим. Ханнык баҕарар саллаакка бастакы кыргыһыыта саамай дьулаан, саамай
өйгө хатанар өйдөбүл. Онтон кэлин үөрэнэн хаалан куттамммат да буолаҕын», - диирэ. Сэриилэһэ
сылдьан немецтэри көрбүтүм, кинилэри ытыалаабытын туһунан ыйыттахха маннык этэрэ:
«Сэриилэспитим маннайгы күннэригэр үс ниэмэһи уун-утары көрсөн турардаахпын. Үйэбэр
киһини, тыынар тыыннааҕы өлөрбөтөх буоламмын сүрдээҕин саллыбытым. Биир кыра куораты
сэриилээн ылбыт күммүтүгэр взводум командира штабка ыытта. Соҕотоҕун баран иһэн немецтии
тохтоло суох санара-саҥара дьон сүүрэн иһэрин иһиттим. Автомаппын ылан бэлэмнэнним, дьиэ
муннугуттан немец үс саллаата тахсан кэллэ. Үгүһү толкуйдуу барбакка чыыбыспын тардан
кэбистим. Баҕар өссө кэлиэхтэрэ диэн сэрэнним, охтубут дьоммун көрдүм. Икки эдэр, уп-уһун
рядовой саллааттар өлө сыталлар, үһүстэрэ саастаах, офицер эбит. Айаҕыттан хаан тохтор, хара-
ҕын үрүҥүнэн тиэрэ көрбөхтүүр. Сэриигэ барарбар аҕам бэлэхтээбит саха быһаҕынан офицер
сүгэ сылдьар планшетын быатын быһа баттаатым. Докумуоннарын ылбыт киһи дии санаан баран,
хаан сытыттан сүрэҕим өлөхсүйэн куотарга күһэлинним. Өстөөхтөрбүн өлөрдүм диэн үөрүөх-
тээҕэр, хата туох эрэ аньыыны оҥорбут курдук санаммытым», - диэн.
Аҕам ылбыт планшетын взводун командирын суругун кытары холбуу штабка илдьэн биэрбит.

183