Page 192 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = .= = = : Дойдум - Уус-Алдан Хорою ................... : ... .. 1
линияларыгар просекалары кэрдии курдук о.д.а. үлэлэр аата ахсаана суох элбэҕэ. Бөһүөлэктээһин
саҕаламмыта. Алаастартан, үрэхтэртэн олорор дьиэлэри көһөрөн киллэрэн тутуу күргүөмнээхтик
ыытыллыбыта. Онуоха барытыгар кини быһаччы кыттыбыта.
Николай Алексеевич кыайыылаах-хотуулаах үлэһит быһыытынан дьоҕура аһыллан испитэ.
Кини 1933-1934 сс. көмүстээх Алдан куоратын тутууга баран үлэлэспитэ. Онно тиийэн үрдүк
таһаарыылаахтык үлэлээн сыаналаах малынан бириэмийэлэммитэ. Дойдутугар эргиллэн кэлэн
баран кыһынын тутуу маһын кэрдиитигэр, фермаҕа от тиэйиитигэр, тутууга, сайынын көлө мас-
сыынатынан от оҕустарыытыгар дьулуурдаахтык үлэлээбитэ. Күннээҕи үлэ нуорматын толорботох
күнэ суох буолуо. Ити үлэлэрин үрдүктүк сыаналаан, колхозтаахтар уопсай мунньахтарын
уурааҕынан Николай Алексеевичка бастаан колхоз производствотын ударнигын, онтон кэлин
Стахановец аатын инэрбиттэрэ.
Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии саҕаламмыта. Николай Алексеевич уйан-хатан быһаа-
рыллар мүччүргэннээх сылларыгар икки хараҥаны холбоон, биир дойдулаахтарын кытта колхоһу
айгыраппат туһугар туох баар күүстэрин, өйдөрүн түмзн, хоргуйары, аччыктыыры кэрэйбэккэ
үлэлээбиттэрэ. Кини 1942 сыл от ыйын 14 күнүгэр үлэ фронугар Чурапчы военкоматынан ыҥы-
рыллан, Сангарга таас чоҕу хостуур шахтаҕа түбэспитэ. Николай үлэлиир шахтатын атын си-
миэнэтигэр кини бииргэ үөскээбит, биир дойдулааҕа Прокопий Степанович Макеев шахта эс-
тиитигэр түбэһэн хомолтолоохтук өлбүтэ. Үтүө үлэһит киһи үтүөтэ өтө турбута. Шахта ыар
үлэтиттэн чаҕыйбакка, чиэһинэйдик үлэлээн хае да төгүл харчынан уонна таҥаһынан бириэ­
мийэлэммитэ. Сангарга шахта эстиитигэр өлбүт уонунан бастыҥ үлэһит дьоҥно кэриэстэбил паа-
матынньык оҥоһуллан турар. Онно биһиги биир дойдулаахпыт П.С.Макеев аата эмиэ суруллубута.
1943 сыл муус устар ыйга Николай дойдутугар эргиллэн кэлбитэ уонна колхоһун күннээҕи
түбүктээх үлэтигэр тута кыттыбытынан барбыта. 1946-1947 сс. икки төгүллээн Ааллаах Үүҥҥэ
уонна Моой үрэххэ таһаҕастааһыҥҥа бара сылдьыбыта, ыраах айакҥа тулуурдааҕын, сылайары-
элэйэри аахсыбатын көрдөрбүтэ.
Н.А.Ноговицын тутааччы быһыытынан бэйэтин аатын-суолун бүгүҥҥээҥҥэ диэри өйдөтө-
саната дьиэлэр-уоттар, хотоннор, ыскылааттар аҕыйаҕа суохтар. Кини Мүрү орто оскуолатын
мае физзалын тутуспута уонна Томтортон колхозтаах ыччат оскуолатын көһөрөн киллэрэн тутууга
үлэлэспитэ. Николай Алексеевич толоруллар үлэ үчүгэй хаачыстыбалаах, уһун үйэлээх, ис киирбэх
көстүүлээхбуоларыгар улаханнык кыһаллара. Көтүмэхтик үлэлиири иһигэр киллэрбэтэ, чиэһинэйэ
суох быһыыны кытаанахтык сэмэлиирэ.
Николай Алексеевич Ноговицын боростуой колхозтаах, тутааччы, сэмэй үлэһит олоҕун уста-
тыгар чиэһинэйдик үлэлээн киллэрбит кылаата үрдүктүк сыаналаммыта. Ол курдук, «1941-1945
сс. Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии сылларыгар килбиэннээх үлэтин иһин», «В.И.Ленин 100
сааһын туолуутун бэлиэтээн, килбиэннээх үлэтин иһин» медалларынан, 1956 сьш түмүгүнэн тутууга
876 көлөһүн күнүн аахсан, Саха АССР министрдэрин сэбиэтин уонна Саха АССР ССКП уоба-
ластааҕы комитетын бюротун 1957 сыл ыам ыйын 25 күнүнээҕи уураахтарынан «Саха АССР
колхознай тутуутун бастыҥа» диэн бочуоттаах аат иҥэриллибитэ. Маны тэҥэ элбэх төгүллээх
республика, оройуон, нэһилиэк, колхоз Бочуотунай грамоталарынан бэлиэтэммитэ.
Николай Алексеевич 1979 сыл ыам ыйын 6 күнүгэр 78 сааһыгар Чараҥ бөһүөлэгэр олорон
ыалдьан өлбүтэ.
Автобиографияны суруйдум Н.А. ОРЛОВ.
12.04.1999 сыл.

Үлэ үөһүгэр сылдьыбыта

Евдокия Прокопьевна Гуляева 1925 сыллаахха бэс ыйын 7 күнүгэр Бороҕон улууһун Хоро
нэһилиэгэр, Илин Бырдьа аҕатын ууһугар Бэс Ой сайылыкка дьаданы бааһынай кэргэҥнэ төрөө-
бүтэ. Аҕата Прокопий Иннокентьевич Гуляев кэлин икки хараҕынан көрбөт буолбута. Ийэтэ Мүрү
эбэ халдьаайытыгар төрөөбүт Наһаар Буурсап кыыһа этэ. Ити ыалтан 13 кыыс, 8 уол оҕо төрөөбүт.
21 оҕоттон Евдокия суос-соҕотох хаалбыта. Ийэтэ 1930 сыллаахха өлбүт. Ийэтэ Дьэбдьэ кыра

188