Page 82 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

= = = = = = = = = = Дойдум - Уус-Алдан Хорою . = = = =

1923 с. тымныйыыттан олохсуйбут ыарыыта бэргээн суорҕан тэллэх киһитэ буолан хаалар.
Инньэ гынан үөрэхтэн босхолонон төрөөбүт Сахатын сиригэр төннөр. Ол эрээри сака олох дур-
бүөннээх тутуута кинини манна күүтэн турбут. Кэлэрин кытта партия Саха уобаластааҕы коми-
тетын инструкторынан, онтон 1923 с. ахсынньы ыйга ЫРКС Саха сиринээҕи обкомун секретарынан
эмиэ талыллан үлэлиир. Ити сыл партия Саха уобаластааҕы комитетын чилиэнинэн талыллар.
Семен Саха сирин комсомолун саамай эппиэттээх поһугар туох баар кыаҕынан үлэлии сылдьан,
доруобуйата лаппа мөлтүүр. Онон бэйэтин көрдөһүүтүнэн 3 925 с. «Холбос» уобаластааҕы Союһун
инструкторынан үлэлиир. Онтон партийнай үлэҕэ хат ыкырыллар. 1926 с. партия обкомун соруда-
ҕынан олунньу 24 күнүттэн ыам ыйын 15 күнүгэр диэри Таатта оройуоннааҕы партийнай ячейка
секретарынан от ыйын 7 күнүттэн атырдьах ыйын 25 күнүгэр диэри Арҕаа Хакалас ячейкатын
секретарынан үлэлээбитэ. 1926 с. Бороҕон улууһугар үлэлииргэ көрдөспүтүн партия уобаластааҕы
комитета сөбүлэһэр.
Тохсунньу 23 күнүгэр 1927 с. партия Якутскай окружкомун чилиэнинэн, олунньу 18 күнүгэр
партия Саха уобаластааҕы комитетын чилиэнигэр кандидатынан, Советтар Бүтүн Саха сиринээҕи
съезтэрин делегатынан талыллар. Ити барыта сүһүөҕэр уйуттан сылдьарын тухары үлэлээбит
үлэлэрэ.
Семен Евтропеевич Находкин 1928 с. кулунтутар 2 күнүгэр баара- суоҕа 28 саастааҕар ыалдьан
өлбүтэ. Кини көмүс уҥуоһа бэйэтин төрөөбүт Мүрүтүн ытык сиригэр «Томторго» көмүллэ сытар.
Онон биһиги биригээдэбит территориятыттан аан бастаан комсомолга киирэн онтон үүнэн тах-
сыбыт бастакы комсомолецтарынан 20-с сыллаахха буолаллар: Находкин Семен Евтропеевич,
Находкин Илья Михайлович, Находкин Спиридон Иннокентьевич, Находкин Иван Евтропеевич,
Бурцева Мария Гаврильевна, Мигалкин Василий Николаевич, Бурцев Петр Васильевич, Андросова
Евдокия Павловна, Бурцев Иван Афанасьевич.
Кинилэр оччотооҕу кэмнэ Бороҕон улууһугар нэһилиэнньэ ортотугар биллэр-көстөр үлэни ыытан
барбытгар. Кулааҕы кылаас быһыытынан эһиигэ, сир реформатын ыытыыга, нэһилиэнньэ ортотугар
советскай былаас аграрнай политикатын нэһилиэнньэҕэ өйдөтүү, үөрэҕэ суоҕу үөрэхтээһин о.д.а.
Бастакы комсомолларга советскай былааһы олохтооһукна олус тыҥааһыннаах быһыы-майгы
үөскээбитэ. Ол курдук, кылаассабай өстөһүү, бандитизм өрө туруута. Итинник кытаанах бала-
һыанньаҕа комсомоллар саа тутан үрүн баанданы утары сэриигэ туруммуттара, Бороҕон улууһа
бандьыыттар илиилэригэр киирбитинэн бастакы тэриллибит Комсомольскай ячейка ыһыллыбьҥа.
1921-22 сс. үрүн баанданы эһии, Пепеляев генерал армиятын үнтүрүтүү кэнниттэн 1923 с. Боро-
ҕоҥҥо советскай былаас хаттаан олохтонор. Онон тохсунньу ый 16 күнүгэр 1924 с. Бороҕоҥҥо
комсомольскай тэрилтэ эмиэ саналыы тэриллибитэ. Ити сака тэриллибит ячейкаҕа биһигиттэн
Иван Евтропеевич, Илья Михайлович Находкиннар чилиэннэринэн быыбардаммыттар.
1929 с. ыытыллыбыт сир түҥэтигэр уонна кулааҕы кылаас быһыытынан эһиигэ партия уонна
советскай правительства олоххо киллэриигэ активнай кыттыыны биһигиттэн Бурцев Данил Гав-
рильевич, Бурцев Иван Афанасьевич, Ноговицын Илья Николаевич, Ноговицын Роман Николаевич,
Петров Николай Аммосович буолан кыттыбыттара. Кинилэр Хоро нэһилиэгин бурдугун сирин
мээрэйдээһиҥнэ үлэни ыыппытгар.
Кулааҕы кылаас быһыытынан эһии 1928 с. ахсынньыга диэри атыннык эттэххэ советтар быы-
бардара ыытыллыахтарыгар диэри, тыа сиригэр атыы эргиэн баай дьоннор илиилэригэр баара.
Кинилэр байа-тайа олороллорун курдук усулуобуйа баар курдуга. 1924-26 сс. ыытыллыбыт быы-
бардарга үөрэхтээх дьоннор аатыраннар советтар састааптарыгар баай дьоннор бэрэстэбиитэллэрэ
киирэллэрэ. Кооператив суруксута суох эмиэ табыллыбат, отгон суруксуттар сүнньүнэн баай дьон­
нор. Онон кооперативы баай дьоннор баһылыыр курдуктара. Итинник быһыыга-майгыга кылаас
охсуһуута күүһүрэн испитэ. Дьаданы дьон өттө советтары баһылыылларыгар партийнай дирек-
тивалар кэлэллэр. Ол да үрдүнэн, 1928 с. диэри сорох нэһилиэктэргэ советскай аппарааттан байдары
уонна баайдыы санаалаахтары ыраастааһын кыайан ситиһиллибэтэх. 1928 с. ахсынньыга олохтоох
советтар быыбардара ыытыллыбыта. Ити иннинэ кулаактары куоластарын быһыыга аналлаах
мунньахтар ыытыллыбыттара. Бу мунньахтар наһаа кырыктаахтык уонна уһуннук ыытыллаллара.
«Кими кулаак оҥоробут?» - диэн боппуруоска норуот дьаданы өттө урут хаһан да бииргэ түмсү-
бэтэҕин түмсүбүтэ. Кыра кыаммат дьон кулаактары куоластарын быстахтарына эрэ сир түҥэтигэ
сөптөөхтүк барарын норуот өйдөөбүтэ. «Кулааҕы кылаас быһыытынан эһиэҕин», - диэн лозунг
аан бастаан туттуллубута. Кулаактааһыҥҥа ким төһө элбэх сири бас билэн уонна сүөһүнү ииттэн
олороро, кылаабынайа, урукку өттүгэр дьадаҥылары көлөһүннээбитэ, хамначчыты туппута бол-
ҕомтоҕо ылыллара.

78