Page 81 - Дойдум Уус-Алдан Хорого

.. = Хоро нэһилиэгин историята : = . = : = = = = = = = = = = =
Октябрьскай революция кэнниттэн советскай былааһы

олохтооһуҥҥа нэһилиэнньэ кыттыыта

Улуу Октябрьскай Социалистическай Революция кыайыыта хараҥа тыа сирин бааһынайдарын
олоҕун төрдүттэн уларыппыта. Урукку түҥкэтэх тыа бааһынайдара саҥа олоҕу тутууга кыттыыны
ылбытынан барбыттара.
1920 с. кулун тутар 26-27 күннэригэр ыытыллыбыт Бороҕон, Дүпсүн, Байаҕантай улуустарыгар
үлэһиттэр интэриэстэригэр сулууспалыыр Саха сиригэр тэриллибит временнай ревкомнары
бэйэлэрэ- волостной советтарыгар эҕэрдэлээбиттэрэ. Ити советскай былаас бириэмэннэй органа
ревком 1921 с. сэтинньигэ диэри улууска ситэриилээх комитет /улисполком/ быыбара, ол аата
совет быыбара ыытыллыар диэри үлэлээбитэ.
Ревком олус уустук уонна тынгааһыннаах быһыыга-майгыга үлэлээбитэ. Историяттан биллэрин
курдук, байыаннай коммунизм кэмигэр продразверстка политиката олоххо киллэриллибитэ. Куорат
нэһилиэнньэтин байыаннай сулууспалаахтары аһатар наадатыгар тыа сиригэр хомуллар ас-үөл
баайдартан уонна кулаахтартан- элбэхтик, орто бааһынайдартан кыахтарынан көрөн ортотук
ылаллара. Дьадаҥыттан күндү түүлээх, сибиньиэс тиэллэрэ, кыһыл көмүс бириискэлэрин рабо-
чайдарыгар ас-үөл тиэрдиллэрэ.
Биһиэхэ ревком чилиэннэринэн уонна председателлэринэн 1920-1921 сс. Хоро нэһилиэгэр: Бурцев
Митрофан Васильевич, Гуляев Степан Андреевич /Тэллээт уола/, Бурцев Егор Иванович /Хампа
Дьөгүөр Нэлим олохтооҕо/.
1921 с. кулун тутар 25 күнүттэн муус устар 3 күнүгэр диэри комсомол Саха сиринээҕи көбүө-
рүнэтин бастакы конференцията үлэлээбитэ. Комсомол көбүөрүнэтээҕи конференциятыгар ЫРКС
28 комсомольскай ячейкаларыгар үлэлиир 625 чилиэннэриттэн 24 делегат кэлбитэ. Конференция
улуу сирдьит В.И.Ленин комсомол Ш-с съеһигэр этиитинэн салайтаран, бэйэтин сыалларын уонна
соруктарын быһаарыммыта. Ити конференциянан талыллыбыт ЫРКС көбүөрүнэтээҕи комитетын
састаабыгар биһиги биир дойдулаахпыт Семен Евтропеевич Находкин. Семен Евтропеевич атыр-
дьах ый 5 күнүгэр 1902 с. Бороҕон улууһугар Мүрү алаас килбэйэр киинигэр Мындаабаҕа дьаданы
бааһынай кэргэҥҥэ төрөөбүтэ. Семен Мүрү церковнай-приходскай оскуолатыгар туйгун сыананан
биир сыл иккилии кылааһы көтөн оскуолатын бүтэрбитэ. Итинтэн салгыы Якутскай куоракка
Манньыаттаах уола диэн атыыһыкка айаҕын иһин суруксуттаан олорон үлэлии-үлэлии начальнай
училище 3-с кылааһын 1919 сыллаахха бүтэрэн баран, Якутскайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын
училищетыгар салгыы үөрэммит.
1920 с. М.К.Аммосов быһаччы салалтатынан Якутскай куоракка аан бастаан ЫРКС тэрилтэтэ
үөскүүр. Онно Семен ити сыл комсомолга киирэр. Ити тэрилтэ тэрээһин үлэтигэр-хамнаһыгар
тэрийсибитинэн барар. Онтон 1921 с. партияҕа киирэр. Бастакы комсомольскай губернскай кон­
ференция кулун тутар 25 күнүгэр 1921 с. ЫРКС күбүөрүнэтээҕи комитетын секретарынан Рая
Цугель Аммосованы талар. Ити комитекка Семен губком чилиэнинэн талыллар. 1921 с. ыам
ыйыгар Семен Находкин Бороҕон улууһугар тахсан аан бастаан бастакы комсомольскай ячейканы
тэрийэр. Ячейка секретарынан 19 саастаах Николай Дмитриевич Мигалкин быыбардаммыт. Ити
ячейкаҕа биһиги киһибит Спиридон Егорович Находкин эмиэ чилиэнинэн талыллыбыт. Ити сыл
күһүнүгэр Семен ЫРКС Дьокуускай куораттааҕы губкомун чилиэнинэн талыллар уонна Якутскайга
профсоюз иһинэн тэриллибит үлэ социальнай харалтатын харыстабылын чилиэн-ассистенынан,
алтынньыга кини эконом правовой отделын сэбиэдиссэйинэн уонна ЫРКС Саха сиринээҕи губкомун
информационнай подотделын, салгыы ити отдел сэбиэдиссэйинэн үлэлиир.
1921 с. сэтинньигэ үрүҥ баанда үөрдэрэ өрө туран, Семен Находкин ЧОН штабын чилиэнинэн
талыллан, сэриилэһэ барар. 1922 с. тохсунньуга ЫРКС Саха сиринээҕи губкомун секретарынан
талыллар. Ол үлэлии олордохторуна үрүҥнэр эмиэ күөрэйэннэр, аны кини ЧОН этэрээтигэр рядовой
байыас быһыытынан саа садах тутан сэриилэһэр. Былаһын тухары өрүү эппиэттээх үлэ, сэрии
кэмигэр тыйыс кыһын усулуобуйатыгар тымныйыы кини организмын мөлтөтөн, ыарыһах оҥор-
бута. Сотору үтүөрэн Москваҕа илин дойдулар үлэлээн иитиллээччилэрин коммунистическай уни-
верситеттарыгар үөрэххэ аттанар. Оччолорго кини 20 эрэ саастааҕа. 1922 с. күһүн кини дьоллоох
кэмэ коммунистическай университет истээччитэ. Оттон алтынньыга комсомол бүтүн Россиятааҕы
У-с съеһигэр Москватааҕы комсомольскай тэрилтэттэн делегат. У-с съезд аан бастаан пионерскай
тэрилтэни тэрийии, дэриэбинэҕэ ыччаты кытта үлэни күүһүрдүү уонна да атын боппуруостары
дьүүлгэ туруорар.

77