Page 26 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Порт-Артур куоракка илдьэн көмөрбүт. Онно илдьэн көмүүгэ
мин эмиэ кыттыыны ылбытым. Уопсайынан, сэриилэһии түүн-
нэри-күнүстэри тохтоло суох барара. Күнүһүн истребителлэри
утары ытыалаһыы, түүнүн бомбардировщиктары утары ытыа-
лааһын. Онон сороҕор 2-3 суукка устата утуйбакка, аһаабакка
да эрэ пушкаттан арахпат түбэлтэлэр бааллара. Аспытын пуш-
кабыт атттыгар аҕалан биэрэллэрэ, отукайбыт буортуйан таах
тохторо. Немец сэриитигэр сылдьыбыт офицердар этэр буолал-
лара: «Бэл немец да маннык хойуутук түспэт этэ, кэм тыын ыл-
ларара, оттон бу американец бокуой биэрбэт, аччыктаан, утатан
өлөр буоллубут», - дииллэрэ.
Корея сэриитэ аҥаардас хардарыта ытыалаһыынан эрэ
бүппэт этэ. Өстөөх араас элбэх дьааты туттара. Сири-хонууну,
оҕуруот ыһыыларын, рис ыһыыларын, ууну, холуодьастары,
хайаны, тыаны бүтүннүү дьаатынан тунуйара. Ол үксэ алларанан
таҥнарыахсыт дьонунан уонна самолеттарынан оҥоһуллара.
Көтө сылдьан дьааты ыһан тунаардаллара. Итини таһынан са-
молеттарынан дьааттаах араас көтөр кыыллар түүлэрин түһэр-
тииллэрэ, дьаатынан сүһүрдүллүбүт үөнү-көйүүрү, хомурдуоһу,
сахсырҕаны, малярия бырдахтарын тарҕаталлара. Маляриянан
ыалдьан өлө сыһарбыт. Сыстыганнаах холера, чума ыарыыла-
ры эмиэ киэҥник тарҕатара. Ону утары укол ыларбыт. Итинник
дьааттарынан сүһүрдүллүбүт, оҕо араас оонньуурдарын, кукол-
каларын үөһэттэн (самолеттан) кистээн түһэртииллэрэ. Онон оҕо
ордук сүһүрэн өлүүтэ, улахан да дьон сүһүрэн өлүүлэрэ элбэх этэ.
Америка итинэн эрэ өссө бүппэт этэ. Кини советскай саллааттар
түһэн олорор миэстэлэригэр эдэркээн бэйэлээх, кэрэ дьүһүн-
нээх мааны кыргыттары элбэх харчыга манньаҕа наймылаһан
биһиги саллааттарбытыгар ыыталлара. Ол кэлэннэр биһиги
саллааттарбытын гонореянан, сифилиһинэн, араас ыарыынан,
бытынан сутуйаллара. Ону билэннэр, кэнники оннук кыргыттар
көһүннэллэр эрэ биһиги уолаттарбыт ытыалаан кэбиһэллэрэ.
Кореяҕа Америка сэриитин биир ураты көрүҥүнэн химическэй
сэрии сэбин туттуута буолар. Снарядтара, бомбалара сүһүрдэр
химическэй веществолардааҕа. Бомбаны адьас намыһахтан да,
7-8 километр үрдүктэн да быраҕаллара. Ол бомбалар түһэн иһэн
сиргэ биир метр кэриҥэ тиийбэккэ эрэ салгыҥҥа эстэллэрэ. Он-
нук анал оҥоһуулаахтара. Ол салгыҥҥа эстибит бомбалартан
сүһүрдэр химическэй веществолар төһө кыалларынан ыраах
ыһыллан, киэҥ сири тайаан өлөрүүтэ, буортута улахан этэ. Ол
курдук химическэй вещество тарҕаммыт сиригэр тыынар тыын-
наах, күөх үүнээйи, туох барыта бүтүннүү өлөрө, суох буолара,
24