Page 28 - Агабыт туьунан иьирэх тылынан

Уус Алдан улууһугар электрификация
саҕаланыытын туһунан ахтыылар
(1983 сыллааҕы ахтыыттан)

Урукку үс улууһу: Дүпсүнү, Бороҕону, Байаҕантайы хол-
боон оройуону тэрийии уонна бастакы табаарыстытыбалары,
холкуостары тэрийии - бу биһиги оройуоммут биир бэлиэ исто-
рията буолар. Оройуон ити бэлиэ историятыгар кэнники биир
историческай бэлиэ кэминэн оройуону электрификациялааһын
буолар. Ол электрификациялааһын хайа кэмнэргэ, хайдах тэрил-
лэн испитин үгүс киһи чахчыта билбэт. Онон оройуону электри-
фикациялааһын хайдах саҕаланан испитин туһунан мин дьоҥҥо
иһитиннэрэрим наадалаах дии саныыбын. Оройуону электрифи-
кациялааһын - ол оройуон сайдыытын хааччыйар сүҥкэн суол-
талаах хардыы этэ. Билигин киһи барыта билэр: электричествота
суох ханнык да сайдыы баар буолуон сатамматын. Ол курдук, кос-
монавтикаҕа, наукаҕа, медицинаҕа, техникаҕа, сибээскэ уонна да
атыттарга туттуллар араас прибордар, эҥин эгэлгэ автоматика,
вычислительнай массыыналар, производствоҕа туттуллар элек-
тродвигателлэр, дьиэтээҕи телевизор, радио уонна да ахса суох
атыттар бүүс бүтүннүү электричество үлэтэ.
Бары ити тэриллэр төрүттэрин - электричествоны Уус Ал­
дан оройуонугар аан бастаан практическайдык олоххо киллэрэн
үлэлэтиигэ маҥнай саҕаласпыт, үлэлэспит дьон уһуннук үлэ-
лээн элбэх түбүгү, сыраны көрсүбүттэрэ. Ити өттүнэн кинилэр
олохторо атын дьон олохторуттан биллэр-көстөр уратылардаа-
ҕа мөккүөрэ суох. Ол курдук ким эмэ олоҕо норуот олоҕун, кини
историческай дьылҕатын да кытта быһаччы сибээстээҕинэн
уратылаһар. Оннук дьон олохторун туһунан кэрчик кэми ылан
да суруйар хайаан да наадалаах. Ол бүгүҥҥү ыччаты иитиигэ,
үөрэтиигэ, ону тэҥэ кинилэргэ историческай билиини биэрэ-
ринэн сүҥкэн суолталаах. Кэлэр көлүөнэ ыччакка, кини ааспы-
ты үөрэтиитигэр, өйдүүрүгэр ити өттүнэн эмиэ туһалаах буола
туруоҕа. Биһиги олохпут ааспыт өттүн билбэккэ эрэ дьон, но-
руот бүгүҥҥү олоҕун билэр, өйдүүр уустук эбэтэр кыаллыбат.
Мин Уус Алдан оройуонугар электрификация аан маҥнай
саҕаланыытыгар аан бастаан үлэлэспит, наука биир бу дьик-
тилээхэй айымньытын аан бастакынан олоххо киллэриспит,
ол туһугар өйдөрүн-санааларын ууран-түмэн үлэлээбит дьон
туһунан суруйан дьоҥҥо, ыччакка иһитиннэрэрим наадалаах.
Оннук дьонтон биирдэстэринэн Афанасий Саввич
26