Page 24 - Уруйдуогун улуу кыайыыны

Сэрии иннинэ 1936-1940 сылларга эһэм Ааллаах Үүҥҥэ көмүс хос-
тооччуларга таһаҕас таһыытыгар үстэ баран кэлбит. Бу уһун, ыарахан
айаҥҥа эдэр, бэйэлэрин кыанар, ыарахан сырыыны сылдьыа диэбит
дьоннорун ыыталлар эбит. 1940 сыллаахха хос эбэбин Ольга Петровна

риитэ саҕаланаатын кытта Саха сиригэр маҥнайгы хомуурга түбэһэн
1941 сыллаахха атырдьах ыйын 12 күнүгэр Ийэ дойдутун фашистартан
көмүскүү ыраах сэриигэ барбыт. Кини сэриигэ стрелок рядовой саллаа-
тынан 381-с стрелковай дивизияҕа 1263-с стрелковай полкаҕа 1941-1943
сылларга сулууспалаабыт. Великие Луки куорат аттыгар сэриигэ сылдьы-
быт. Интернеттэн дьон ахтыытыттан билбиппитинэн, ол кыһын биир да
күн тохтоло суох сэриилэспиттэр уонна 1943 сыллаахха олунньу 10 күнү-
гэр күүстээх киирсиигэ эһэм хаҥас илиитин тоҕу ыттаран, улаханнык баа-
һырбыт, Ивановскай уобалас Кольчугино куоратыгар военнай госпиталь-
га эмтэммит. Ол туһунан докумуону ийэм миэхэ көрдөрбүтэ. Онно бастаан
«умер» диэн суруктаах. Ол аата кинини бастаан өлбүт диэбиттэр, оннук
улаханнык бааһырбыт. 1943 сыллаахха от ыйыгар быраастар комиссия-
лара доруобуйатын туругунан салҕыы сэриилэһэр кыаҕа суох диэн, иккис
группалаах инбэлиит оҥорон, дойдутугар төттөрү ыыппыттар. Сэриит-
тэн элбэх мэтээллээх кэлбитэ үһү, хомойуох иһин, ол мэтээллэр сүтэннэр,
ханнык мэтээллэр буолалларын чопчу билбэппит.
Эһэм дойдутугар кэлэн сылгыһыттар биригээдэлэригэр биригэ-
дьииринэн үлэлээбит. Эбэбинээн биэс оҕону төрөтөн ииппиттэр. Эһэм
барахсан баара-суоҕа 33 сааһыгар сэриигэ ылбыт бааһыттан сылтаан
1951 сыл сайыныгар өлбүт. Хос эбэм биэс кыра оҕотун илдьэ огдообо
хаалан оҕолорун соҕотоҕун иитэн улаатыннарбыт. Ол иһигэр мин эбэбин
Пелагея Семеновнаны, эһэм өлөрүгэр эбэм 3 саастаах эбит. Хос эбэм
Ольга Петровна кэргэнэ сэриигэ барбытын кэннэ 1942 сыллаахха улахан
кыыһын оҕолонор уонна оччотооҕу кэм ирдэбилинэн, эһээхий оҕотун
аҕатыгар хаалларан, Кэбээйи улууһугар көһөрүүгэ ыытыллан окко
үлэлээбит, сүөһү көрбүт уонна 1943 сыллаахха саас дойдутугар кэлбит.
Хос эбэм - тыыл бэтэрээнэ. Кини 74 сааһыгар олохтон туораабыта.
Хос эһэм, хос эбэм дьоллоох олохторун сэрии алдьаппыт, эһэм кыл-
гас олоҕор олус элбэх ыарахаттары көрсүбүт, дойдутуттан, таптыыр
кэргэниттэн, оҕотуттан арахсан уоттаах сэрии диэн тугун билбит... Сэ­
рии диэн ынырык алдьархай буоллаҕа. Эһэм барахсан ону барытын
хорсуннук тулуйбут. Ону санаатахпына, ытыах санаам кэлэр, кинилэри
кууһан олорон «дьоллоох олох кэлиэ, оҕолоргут улаатан, элбэх сиэннэнэн
эһиги олоххут салҕаныа» диэхпин баҕарабын...
Төһө да мин хос эһэбин, эбэбин билбэтэрбин, кинилэр олохторун
тустарынан төрөппүттэрим, эбэм, аймахтарым кэпсээннэриттэн

-22-