Page 38 - Майаҕатта Бэрт Хара

МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА,
та тарҕана-тэнийэ турарыгар баҕаран, саҕаланнылар. Бэрт Хара илии-атах оон-
алҕаан киирэн барда. Эбэрикээн эмээх- ньуутун көҕүлээччи-тэрийээччи буолла.
син илэ-чахчы иэйэхсит курдук, дьик- — Улахан убайбыт, мэ, маны тутан
ти ыраас сэбэрэлэнэн, эдэрин эргитэн, көрдөр,— дииллэр. Бэрт Хараҕа үөл ха-
айыллыбыт аан дойдутун, иитиллибит тыҥ лоһуукка умнаһын туттаран кэби-
ийэ буорун, үлэ-хамнас үгүрүйбүт үлэһит һэллэр. Ону уу саккырыар диэри ыбылы
дьонун, булчут удьуордарын алыптаах тутан баран, ыһыктан кэбиспитэ, хабы-
алгыс тылынан, дьолу-соргуну туску- лык мае курдук, сиргэ ыһылла түһэр.
луур. Ытык кырдьаҕас эбэлэрэ этэр тыла — Өссө көрдөр, өссө туохта эмэ тут-
эгэлгэтин күөх лабаалыын нусхайан, сэ- тарыҥ,— дьон төгүрүччү туран айманал-
бирдэхтиин сэҥээрэн, салгынныын чуум- лар. Бэрт Хара тоҕустаах атыыр сылгы
пуран иһиллиир курдуктар. сототун уҥуоҕун, түөртээх оҕус мүһэ
Эбэрикээн түһүлгэ ортотугар соҕото- харытын кырыылаах уҥуоҕун ытыһын
ҕун хаалан, көҥкөлөй куолайдаах толору иһигэр, дьоҥҥо көрдөрбүтүнэн туран,
кымыстаах симии иһиккэ тиийдэ. Ойуу- куобах уҥуоҕун курдук тутан уҥа-хаҥас
лаах киэргэллээх, үс сиринэн боҕуруо- уунан биэртэлиир.
лаах, уһун уктаах, уһаайах хамыйаҕынан, Бэрт Хара дьон кыаҕынан көрөн,
үрүҥ сөлөгөйү үксэтэргэ, үүт тунах илгэ- көр-нар элбээтин диэн, татым түһүүлээх-
тин дэлэтэргэ үс төгүл чэчири тула ыһан тэргэ тобугунан, киэҥ олуктаахтарга
унаарытта. Уҥа илиитин өрө иннин диэ- хардыынан кээмэйдээн үрүҥ туо стары
ки уунан бар дьоҥҥо махтанан тоҥхол- күөх кырыска кылыыга анаан уурталаа-
дьуйда. та. Түһүү туоһун тула түһүлгэ дьоно
Ыһыах ыһааччылар, түһүлгэни тэри- үмүөрүһэллэр. Оонньуур дьону тус-тус-
йээччилэр мустубут дьону төбүрүөннээн па наардаан аан бастаан кылыыга түһэн
олортулар, Араҕас арыылаах кырылыы кыыралдьыһаллар. Кыараҕас туоска
кыынньыбыт кымыһынан чочуонай атах эдэрдиин-кырдьаҕастыын, кыттааччы
чорооннору толордулар, үтэһэлээх эти ордук элбэх. Сырсан табыгыраһаллар,
түҥэттилэр, туос тууйастарга, курдаах көтүөлээн күөрэлдьиһэллэр, ойуоххалаан
оҥоойуктарга быыппах утаҕы, сөрүүн быыратталлар. Ким кыайбыкка биһирэ-
ымдааны, унньуулалаах суораты, от, бэс бил бэлиэтин мүһэни туттаран иһэллэр.
үөрэни, чөчөгөйү-сүөгэйи дэбиличчи Чулуулар туостара туспа уурулунна.
куттулар. Үрүҥ субалаах туос остуоллары Манна кытталлар — кэпсээҥҥэ киирбит
тэлгэтэ ууран, хахты үрүмэни, адаҕа со- үс үүт остуолба бүтэйи төбөтүнэн туос
бону, аҕараана аһы тардан кэбистилэр. оҥостон — сыыспакка чугуулаан түһээч-
Бэрт Хара сэмээр кэлэн дьон быыһы- чилэр. Идэтийбит кылыыһыттар — тас
гар олорбута, иһирик ойуурга үүммүт танастарын устан, харыларын ньыппа-
харыйа мае ала-чуо көстөрүн курдук, рынан, илиилэрин-атахтарын эрдэттэн
уратыланан көстөр киһи буолан биэрдэ. мускунан, эттэрин-сииннэрин үөрэтэн
Симиир иһиттэн уста сылдьар арыылаах, — аат-суол былдьаһаллар. Кинилэртэн
кырылыы кыынньыбыт кымыһы боппуу- ордук чорбойон кынаттаах кылыыһыт
да истээх чорооҥҥо кутан аҕалбыттарын Дыбыйа уонна талыы кылыыһыт Тайах-
биир тыынынан тиҥиргэччи ыйырбах- сыт Тайҕа утуу-субуу атын дьоннору
таан кэбиһэр. Туоска ууруллубут үтэһэ- баһыйан, бэйэлэрэ иккиэн хаалан кү-
лээх эттэри көрүөх түргэнэ бүтэрэ охсор, рэхтэстилэр. Түһүү аайы туостан туоһу
бүлтэс уҥуоҕун илиитигэр үлтү тутан, куоһаран, түһүлгэ дьонун сөхтөрдүлэр.
силиитин супту оборор. Аһастаах киһи Түмүгэр биэс көтөр хаамыыны буурдаан,
аакка-суолга киирэн күүһэ-күдэҕэ сыана- уллуҥах устата биир чиэппэри аһара
ланар «аһы да аһыыр, үлэни да үлэлиир түһэн, хара тыа буур булчута Тайахсыт
киһи» диэн өбүгэлэр хайгыыр үгэстээхтэр Тайҕа кыайыылаах таҕыста. Мустубут
эбит. Түһүлгэҕэ төбүрүөннээн аһааһын дьон уруйун ортотугар күөх окко суулам-
бүтүүтэ, көрдөөх-нардаах күрэхтэһиилэр мыт мүһэни тутта.

36