Page 39 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 39

.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА,

                   Атах  оонньуутун  саамай  бүтэһигэр  табатын  инниттэн  Бэрт  Хара  салгыҥҥа
                —  Бэрт  Хара  оонньуутун  —  түһүлгэни  күүскэ  иэҕиллэ  түһээт,  буурдаан  бурҕас
               төрүттээччилэр,  оонньууну тэрийээч-  гыннарда.
               чилэр  анаан-минээн аакка-суолга, кэнэ-          — Оо, Бэрт Хара буурдаата!
               ҕэски кэнчээри ыччакка кэпсээн буоллун           — Куула саҕатыгар тиийдэ, сайылык-
               диэн бэлэмнээн бардылар.                     пытын  туораата!—  көрөөччүлэр  омун-
                   Кыыс Хаҥа сайылык орто состуойут-  наахтык аймана түстүлэр.
               тан саҕалаан, халдьаайыттан куула диэки          —  Быччыҥнаах  быһыйын,  иҥиир-
               үс тоҕус табаны үөл дьылҕаннарга эпсэри  дээх  бастыҥын  Бэрт  Хара  оонньуутун,
               баайдылар.  Түһүү  табаны  муоһуттан  ту-  мутугунан  быраҕар  муҥур  үйэбитигэр,
               тан Долгуйбат оҕонньор дабдаллан турда.      көрөн  астыннахпыт,—  диэн  ыраахтан
               Тахсыы туос бүтэһик түһүүтүгэр кыталык  кэлбит  ыҥырыылаах  ыалдьыттар  бэри
               маҥан  буур  табаны  моонньуттан  кууһан  диэн бэркиһээн, уос номоҕо оҥостубуту-
               Хахсаат  кырдьаҕас  манабыл  буолан,  хо-  нан бараллар.
               ноччу тутунна.  Түһүлгэ дьоно «туос» та-         Үс  тоҕус  туоска  субуруччу  тохтоло
               балары утары  тоҕой  тыа курдук сэлэлии  суох  түспүт  Бэрт  Хара  сайылык  куула
               муһуннулар.  Түһүүттэн  түһүүгэ,  үктэл-  саҕатынан салгыы сиэлэн дэгэһийдэ.  Ол
               тэн үктэлгэ кэтээн көрөөччүлэр, мындыр  иһэн куула кытыытыгар ойдом үүнэн ту­
               быһаарыылаахтар баар буоллулар.              рар  эдэр  бэһи умнаһын  хаба  ортотуттан
                   Бэрт  Хара  халдьаайы  тыа  саҕатыт-  харбаан  ылаат,  буордары-сыыстары  лог-
               тан:  тилэҕин  тыаһа  битигирээн,  икки  лу тардан ылан, түһүлгэ дьонугар утары
               ньилбэктэрэ,  харылара  өрүтэ  күөрэл-  тиийэн  кэллэ.  Бар  дьон  силэллэн  биэр-
               дьийэн  өр-өтөр  гыммата  субу  тиийэн  дилэр. Хойуу лабаалаах бэһи иннигэр ту­
               кэллэ. Долгуйбат оҕонньор маҥнайгы ту-  тан туран, саҥалаах буолла:
               тан  турар табатын  таһыгар  тыастаахтык         —  Күндү  көй  дьонум  көрө,  өйдүү
               тирэнээт, тоҕус туоска кылыйан кыырал-  сылдьаргытыгар, ыраахтан ынырыылаах
               дьыйда.  Дьороҕор  сотолоро,  эрдии  кур­    ыччат-билэ удьуордарбыт оҕо саастарыт-
               дук уһун илиилэрэ маҥнайгы туостан өрө  тан оонньууну олохтуулларыгар, үйэ-саас
               көтөн, ыраахтан көрдөххө дьону үрдүнэн  өбүгэлэр үгэстэрин үтүө өттүн өйдөбүн-
               көтүөлүү  дайар.  Тоҕус  туоска  кылы-  ньүк оҥостоллоругар бэс маһынан бэлиэ
               йаат,  онтон  салгыы  ыраах-ыраах  уурта-  туруорабын,—  диэн  баран,  буурдаабыт
               лаан ыстаҥалаан ыллаҥалатта. Ыстанна-  буоругар дириҥник батары анньан олор-
               ҕын  аайы  кэҥэтэн,  табалар  бааллыбыт  дор.  Силиһин көннөрөн мае төрдүн буо-
               дьылҕан  мастарын  аһара  түһүтэлээтэ,  рунан саба тарыйар.
               барар  омунугар  турар  дьон  таҥастарын,        Онтон бэттэх Бэрт Хара олорпут бэс
               холорук  тыал  киһини  эрийэринии,  или-  маһа  силиһэ-мутуга  силигилээн,  сиэмэ-
               бирэччи  хамсатта.  Ыстаҥалаан  бүтээт,  тэ-туораҕа  дэлэйэн  баараҕай  мае  буола
               аны  тоҕус  туоска  тохтоло  суох  куобах-  үүммүтэ  үһү  дииллэр.  Үс  тоҕус  туоска
              таан  куһурҕатта, туостар ходуһа лыаҕы-  оонньуур  идэтэ  илин-арҕаа  улуустары-
               ныы  ыраах  салгынҥа  кыырайа,  тэлээрэ  нан тарҕанан, быһыйдар бастыҥнара бы-
              көтөллөр.  Икки  атаҕын  холбуу  тутан  һаарыллар,  иҥиирдээхтэр  инникилэрэ
              быыппаста  ойуолуур  эрчимигэр  көбүөр  кэмнэнэр буолан барбыт.
              кырыс иһэх буолан эһиллэ истэ.                   Дьэ  ол  да  иһин,  күн  бүгүн  даҕаны
                  Туос  бүтүүтэ,  мустубут  кэтээччилэр  Кыыс Хаҥаҕа кэллэххэ:
              чарапчыланан  көрбүттэрэ,  хардааччы             «Дорообо Кыыс Хана сайылык, Бэрт
              хааннаах  Хахсаат  кырдьаҕас  моонньут­       Хара  тэҥнэммит  Баараҕай  бэс  маһа»,—
              тан  кууһан  турар,  кыталык  маҥан  буур    диэн этэллэр.








                                                                                              37
   34   35   36   37   38   39   40   41   42   43   44