Page 40 - Майаҕатта Бэрт Хара
P. 40
.МАЙАҔАТТА БЭРТ ХАРА,
СЫРСЫЫ
Түллэр-үллэр сүүрүктээх Өлүөнэ хордоҕой кырдал соҕуруу уһугар, күөх
Эбэ хотун икки мыраанын сыҥаһаты- сэлэ чэчир иһигэр, суйдана сулламмыт
гар тиийэ диэличчи халааннаан туе хоту муус маҥан эттээх, суон үрдүк баҕана ан-
еүүрүгүрдэи килэһийдэ-халыһыйда. ньыллыбыт. Өйдөөн-дьүүллээн көрбүт-
Нэлэһийэр-хотоһуйар улуу уолбалара тэрэ, сүүһүн көҕүлүттэн сиһин ороҕу-
угуттаан бычалыстылар, иирэ талах- нан кутуругар тиийэ сэлэммэтэх хойуу
таах талба-мааны кытыллара кылыгырас сиэллээх, ардайдаах икки былас субуллар
ууга кылбаарыччы сууннулар-тараанны- куйаар кутуруктаах, саһыл улаан Субу-
лар. Көмүөл мууһун күрүлэччи күрдьэн, йаатта сүүрүк ыас араҕас түөрт түөрэҥ
көтөрүн-сүүрэрин үөрдээн, отун-маһын туйаҕын түрбүүлүү үмүрүччү үктээн, үс
тилиннэрэн, хотооллору-кырдаллары, үөстээх сиэл хатыс көнтөһүнэн ыбылы
мырааннары-саҕахтары күөх торҕонон тардыллан бааллан турар.
ьсурдуу тарта. Сүдьү сүүрүк сылгы сүргэтэ көтө-
Илинтэн-арҕааттан, хотуттан-соҕу- ҕүллүбүт, хараҕа уоттаммыт, икки кул-
рууттан Улуу Туймаада Саргылаах Сай- гааҕын бургунас муоһунуу умса туттан,
сары толоонугар мунньустан: ыһыах хаҥыл куҥа хамсыы, ойоору оҥосто,
ыспыттар, тойук туойбуттар, ырыа ыл- ыстанаары ыксыы турар. Субу түгэҥҥэ,
лаабыттар. Үстүү түүннээх-күн олоҥ- түһүлгэ дьонун кэнниттэн, үөл чэчир отуу
холоон онолуппуттар, сэттэлии хонукка иһиттэн, хара түнэ таҥас сабыылаах, ту-
сэһэнньиттэр сэргэхсиппиттэр, сээдьэ- га-ханныга биллибэт Бэрт Хараны умса
лээн эргийбиттэр, оһуокайдаан ойбуттар. нөрүтэн, икки тобугунан үөмэрдии үк-
Бөҕөстөр тустубуттар, быһыйдар сырсы- тэннэрэн, илиитин-атаҕын быктарбакка,
быттар. Быыра бэртэрэ быакайар биил- тула өттүттэн арыаллаан илдьэ иһэллэр.
лэригэр үс былас өтүүнү баайан, сал- — Суолла биэриҥ! Туора туруҥ! Бэрт
гыҥҥа ууннарбыттар. Омуннаах оҕотук Хара иһэр!— түһүлгэ үрдүнэн, сэрэтэр,
быһыйдар ытыллыбыт охтору тутаары соруйар саҥалар дуорайдылар. Бэрт Ха
үрүө-тараа ойдулар. раны тугун да көрдөрбөккө дьон халҕаһа-
— Бүгүн Бэрт Хара сырсар үһү,— тын тоҕо силэйэн, сабыытын аспакка,
диэн сурах-садьык чаҕылҕанныы тарҕа- түһүү биэтэккэ тэҥнии тохтоттулар.
на оҕуста. — Ол, Бэрт Хара кими кытта — Чээй, Чэйиҥ ыстаныҥ! һуу! һаа!—
тэҥнэһэн сырсар үһүнүй? хаптаһыны хаптаһыҥҥа сырбатары кыт
— Киниэхэ күрэстэһэр ким кэлбитий? та, хаһыы дуораһыйда.
Бэрт Хара ханна баара көстүбэт, бэ- Саһыл улаан Субуйаатта сүүрүгү үс
йэтэ биллибэт. Дьон-сэргэ үмүөрүһэ үөстээх сиэл көнтөһүн төлө тардаат, са-
үөрдүһэр, түһүлгэ бүтүннүү эймэнэ хам- мыыга имнэнэллэрин аҕай кытта, хан-
сыыр. Үс түһүмэхтээх, үс биэтэктээх тас гынаат, иннин диэки ыстанан кэ-
сырсыы тэриллэр үһү, диэн хорсун-хоо- бистэ, омуннаахтык ойуолаан ууналатта,
дуот хорохооттор сүүрэн, кэлэн-баран күүстээхтик түһэн күпсүйдэ.
элэстэнэллэр. — Чээй, ыстан!— диэбитинэн Бэрт
— Тугу-тугу көрөбүт, туох саҥаны Хараны бүрүйэн аҕалбыт хара түнэ
истэбит? таҥастарын хастыы тардан киэр элитти-
— Бэрт Хара үс сүүрүктүүн сырсар- лэр. Бэрт Хара күүстээх быччыҥнара
га тылын биэрбит. Бэрт Хара киһи көр- өрө түллэ түһээт, быһыйкаан иҥиирдэрэ,
бөтүнэн ох курдук оҥоһунна, кустук кур- сыыйыы сындааһыннара лыҥкынаабы-
дук куоһанна, киирсэргэ сорунна. тынан быыппаста тэбэн, ох курдук ойсо
— Түһүү биэтэккэ түмсэр үһүтүт,— турда. Ойдоҕун аайы олуга улаатта, тэ-
диэн биллэрбиттэригэр түһүлгэ дьоно биннэҕин аайы тэбиэһирэн истэ, кул-
халыйа хаамта, төбүрүөннээн түмүлүннэ. гааҕын тыаһа куугунаата, тулата сил-
Үрдүк мыраан анныгар, көбүс-көнө лиэрдэ. Кэннилэриттэн тилэх баттаһа, үс
38
