Page 69 - Майаҕатта Бэрт Хара

МЛЙЛҔЛТТЛ БЭРТ ХЛРА

этэ, аан дойду арҕаата чээл күөҕүнэн кыргыс кэлиэҕин?— диэн аҕата мөҕөн
анаара турара, улуу дойду урсуна уйгу- утуппута. Ол түүн үөһүн саҕана Куолас
быйаҥынан унааран олороро, көй салгын кыргыһа, 40 киһи, саһан киирэн икки
үөнэ-көйүүрэ күүгүнүү көтөрө: күлүмэн, ураһаны төгүрүйэн туран оҕунан курда-
бүгүлэх, бырдах сүгүн айаннаппат этэ. ры ытыалаан барбытгар. Ураһалар истэ-
Мүрү куулатыгар Тарбыах Тиис баайга ригэр айдаан-аймалҕан буолла, ытаһыы,
аһаан-сырҕаан (16) ааһаары таарыйбыт- ыһыы-хаһыы буолла. Хоролой Хорсун
тара. уолуйан уһуктан, куйаҕын кэппэккэ, су-
Тарбыах Дыгын кыргыһы идэлэ- лумах батыйаны эрэ туппутунан тахсан
нэн бар дьону халатарын, кыртарарын охсуһан алта киһини охторбута, онтон
сөбүлээбэт, сирэр этэ, онон Куолас Бол- бэйэтин оҕунан суптурута ытыалаан кэ-
тоҥону соччо үтүө дьон кэллигит диэн биспиттэрэ өлөн түспүтэ. Төгүрүк Тэллэх
үөрэ-көтө көрсүбэккэ дьүрү аҕайдык кыыс куотан киирэн, аллараа Үүт Көлүйэ
аһатан-сиэтэн, кэпсэтэн ыыппыта. Онтон диэн күөлгэ түспүтэ, итиэннэ хамыс лаҥ-
Куолас Болтоҥо хомойон барбыта, кини хатыгар саһан сытан хаалан орпута, он­
санаата байтаһын сылгы өлөртөрөн, са- тон атын аҕыйах кыра оҕолору хааллар-
даҕа (17) быстаран аһаан-сырҕаан ааһыам быттар, улахан киһини барытын кырган
диэбитэ. Баран иһэн тохтоон сүбэлэспит- кэбиспиттэр. Тарбыах Тиис киэнин туох
тэрэ, Куолас дьонугар эппитэ: баар баайын, сылгытын-ынаҕын үүрэн,
— Тарбыах Тиис, магайкаан аллаах, атын малларын ыҥыырдаан барбыттара,
биһигини аанньа ахтымына, аччык ыыт- тойонноругар Дыгыҥҥа кэһиилээх-бу-
та дии! Биир атыыр иигэ багалаах буолла, луулаах дьон буолан тиийиэхтэрин, алта
садаҕа быспата, итиэннэ биһиги, бу үлүгэр киһилэрэ өлбүтэ итэҕэстээх буолбуттара.
уот куйааска буһан, үөн-күрдьэҕэ аһылы- Кыргыс барарын кытта, били хамыс-
га буолан, Аллан улаҕаатытган ханна тар- ка сыппыт Төгүрүк Тэллэх тахсан Бэрт
дыллан турар баайы үүрэн киирэ барабыт? Хараҕа тыллыы сүүрбүтэ. Ол кэлэн тыл-
Биһиги тойоммут Дьнын баай үүрүллэн лаабыта:
кэллэҕинэ, син ними да кырган аҕаллахха — Дьэ, убаай, алдьархай буолла! Ды­
сириэ суоҕа, онон Тарбыаҕы кырган, баа- гын кыргыстара 40 киһи, Куолас Болтоҥо
йын үүрэн бардахха хайдаҕый?— диэбит. боотурдаах кэлэн, дьоммун икки ураһа
Онуоха дьонноро: киһини бүтүннүү кырган кэбистилэр уон­
— Дьэ бэрт, сөп!— диэн хаһыытаһа на туох баар баайбытын үүрэн, ыҥыыр-
түстүлэр. Аны түүн утуйа сыттахтарына даан бардылар.
саһан киирэн кыргыах буолан сүбэлэс- Ону истэн баран, Бэрт Хара саатын-
тилэр уонна аттарын сис тыаҕа баайан, саадаҕын (19) ылан, эккирэтэр гына оҥо-
бэйэлэрэ саһан олорон түүн буоларын кэ- һунна, Төгүрүк Тэллэх кыыска эттэ: —
тээн олордулар. Дьэ, эккирэтиэх, саатар сүөһүбүтүн ылан
Тарбыах Тиис улахан уола Хоролой кэлиэх!— диэн бардылар.
Хорсун, аччыгый уола Номоҕон Орхон Онтон үс кос сиргэ Бэйдиҥэ диэн Өл-
диэн икки бэрт киһи уоллааҕа, итиэннэ төк сиригэр кэлэн, хоту сыырын үрдүттэн
Төгүрүк Тэллэх диэн бэрт сытыы-хотуу көрбүттэрэ: ол сир соҕуруу тоҕойу-
дьахтар кыыстааҕа уонна баай ыал чаҕар гар, Үрүйэ Төрдө диэн миэстэҕэ тох­
кэргэнэ, кыра оҕолор буолан, үстүү кур- тоон түһүрүйэн олороллорун көрдүлэр,
дуулаах икки туос ураһаны толору дьон сүөһүлэрин толооҥҥо мэччитэ туруо-
этилэр. раллар, сүрдээх үлүгэр түлэһэни (20)
Киэһэ утуйаары олорон, Хоролой оттубуттар, ол уокка титирик үтэһэлэргэ
Хорсун биттэнэн: байтаһын сүөһү атахтарын үөлэн, кэккэ-
— Илбис (18) кэһиэм тарта!— диэн лэччи анньан адаарытан туруораллара.
дьапталҕа куйаҕы кэтэн баран мөхсө Ол Бэйдиҥэ илин бас халдьаайыты-
сылдьыбыта. Ону: гар, томтор хонууга үс улахан бэс мае
— Бу туох буоллуҥ?! Билигин хайа үүнэн, көҕөрөн бөлтөйөн турара. Ол