Page 39 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

түһэн биэрбэтэҕэ. Хас биирдии сыһыарыллыбыт туҥуйдарыттан икки
тыһыынча сүүстүү киилэ үүтү ыан, барыларын сөхтөрбүтэ. Үлэтигэр
эппиэтинэстээх, ирдэбиллээх эдэр киһини салайааччыта 1978 сылла-
ахха «Сайдыы» ферма старшайынан аныыр. Оскуоланы бүтэрбит элбэх
оҕо биригээдэҕэ үлэлээн, олох, үлэ оскуолатын ааспыттара. Иккилии
сыл үлэлии-үлэлии үөрэххэ туттарсан, бэйэлэрин сөбүлүүр идэлэрин
талан олоххо суолларын булуналлара. Вера Михайловна Абрамова, Ай-
талина Николаевна Заровняева, Елена Сергеевна Татаринова оскуола
кэнниттэн комсомольскай путевканан тахсан Василий Николаевич
көҕүлээһининэн ыччат-комсомольскай ферманы тэриммиттэрэ. Фер­
ма старшайынан Василий Татаринов анаммыта. Оҕолор бары даҕаны
сүргэлэрэ көтөҕүллэн туран таһаарыылаахтык үлэлээбиттэрэ. Кини-
лэр бүтүн ферма үрдүнэн хас биирдии сыһыарыллыбыт ынахтарыттан
иккилии тыһыынча киилэ үүтү ыабыттара. Биригээдэ чулуу ыанньык-
сыта Василий Сергеевич онус, уон биирис, уон иккис пятилеткалар
куоталаһыыларыгар кыайыылааҕынан тахсан коммунистическай үлэ
ударнигын үрдүк аатын ылаттаабыта.
Биригэдьиир саҥаны, бастыҥы олоххо киллэриигэ утумнаахтык
үлэлэһэрэ. Сүөһү боруодата түргэн тэтиминэн сайдарыгар племенной
үлэ уонна искусственнай сиэмэлээһин быһаарар оруоллааҕын өйдөөн,
совхоз селекционнер-зоотехнигынаан Екатерина Терентьевна Пар-
никовалыын былааннаах үлэни ыыталлара. Бириэмэ бэйэтин кэмин
ылан иһэр буоллаҕа, осеменатордар сааһыран солбук наада буолбута.
Василий Николаевич өр кэмҥэ толкуй бөҕөҕе түспүтэ. Санаата баар
суох ыанньыксытыгар Василий Татариновка тохтообута. Уола хата
улаханныкутарыласпатаҕа, куоракка киирэн биир ыйдаах осеменатор­
дар курстарыгар үөрэнэн тахсыбыта. Техник-осеменаторга 150 ынаҕы
сыһыарбыттара. Үрдүк хааннаах элита-рекор кылаастаах атыыр оҕустар
сиэмэлэринэн ынахтарын буоһаппыта. Ити кэмтэн ыла биэс сыл бил-
либэккэ ааһар. Аастылар биэс түбүктээх биригэдьиири, осеменаторы
элбэхтик үөрдүбүт, ардыгар, хомотон да турбут күүрээннээх сыллар.
Били чулуу ыанньыксыппыт осеменатор бэрдэ буолар. 2001 сыллаах-
ха республикаҕа ыытыллыбыт техник-осеменатордар конкурстарыгар
кыттан бастакы миэстэни ылан кыайыы өрөгөйүн билбитэ. Осеменатор
сиэмэлээбит ынахтарын 99.98 бырыһыан ууланалларын ситиспитэ.
Василий Николаевич тэрийиитинэн ыанньыксыттар сайын ахсын
үүттүгэннээх сайылыктарыгар Арыы Тииккэ үөрэ-көтө тахсаллара. Уон
биэс ыанньыксыт үс сүүсчэкэ ыанар көрөн ынаҕы көрөн сайылыыра.
Ынах маҥырааһына, ньирэй мэҥирээһинэ, атыыр оҕус айаатааһына,
бостуук сайдааһына, оҕолор, ыанньыксыттар хатан куоластара — бу
барыта үрүҥ илгэни оҥорор сайылык күннээҕи түбүктээх олоҕо. Уһун
кыһыннаах саха киһитэ сайылыга суох сатаммат. Бастакы наставникта-
рынан, үлэ үөрүйэхтэригэр үөрэппит-такайбыт киһилэринэн В.Н. Пер-

37