Page 45 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

мун бастакы секретарыгар П.П. Павловка, кинилэр инники олохторун
түстээбиттэриттэн махталлара муҥура суох. Киһиэхэ биирдэ бэрил-
лэр олох олус уустук, дьикти да диэххэ сөп. Ардыгар аламаҕай сырдык
күн курдук сыдьаайан киһи барахсан дууһатын дьол арылы кустугунан
кууһар. Онтон сороҕор киһи сүрэҕин ыар санаалар сымара таастыь:
хам баттыыллар. Олох бэрт кыратык да тыйыс, тымныы тыынынан
үргүйдэҕинэ, үгүстэр ону тулуйбат буолууларын түгэннэрэ эмиэ баар
хартыына. Ол эрээри, туох баар кыһалҕаны, ыарахаттары олоххо уосту-
бат тапталынан, тулуурдаах муударай дууһаларынан кыайан үтүө да,
мөкү да күннэригэр киһиэхэ ытыктатар дьон баар буолаллар. Кинилэр
дьоллоох олохторугар күүрээннээх үлэ умсулҕана, көмүс көлөһүнүнэн
ситиһиллибит үлэ үөрүүтэ, үлэ түмүгүн чиэстээһин өрөгөйө, орто ба-
раан дойдуга ыраас таптал имэҥин билии, ийэ, аҕа аналын үрдүктүк
тутуу, соһуччу үөрүү кыыма, хомолто курус түгэннэрэ барыта баара
мэлдьэх буолбатах. Үлэ үлүскэнигэр үтүрүттэрэн эдэр ыал өр сыллар-
га дьону кытары бэрт кыараҕастык дьукаах олорбуттара. Бастаан утаа
Ааныс Арыы Тииккэ ыччат сүөһүнү көрөрө, Баһылай Хоноҕор бири-
гээдэтигэр зоотехник-биригэдьииринэн ананар. Эдэр ыал утуу-субуу
үс оҕолоноллор. Ийэ киһи оччотооҕу үлэһит тыа дьахтарын сиэринэн
оҕолоннум диэн үлэтин тохтотон дьиэҕэ олорботоҕо. Хата, төттөрүтүн
киһи үөрүөҕүн иһин оҕолонон дьолломмут ийэ быһыытынан өссө
күүскэ таһаарыылаахтык, хорутуулаахтык, киһи сөҕүөн курдук күүскэ
үлэлээбитэ. Ааныс сытыары сымнаҕас майгылааҕа, киэҥ холку көҕүс-
тээҕэ, амарах дууһалааҕа, дьону кытары бэрт түргэнник уопсай тылы
булара. Ол биир туоһутунан бииргэ төрөөбүт аҕыс оҕолоох эдьиийэ
Матрена Максимовна эдэр сааһыгар олохтон барбытыгар, оҕолорун
бэйэтин төрөппүт оҕолорун курдук бүөбэйдээн, көрөн-харайан, таҥас-
тарын-саптарын тигэн, абырахтаан, иккис ийэ буолбута.
Үс оҕолоох эдэр дьон икки хараҥаны ыпсаран дьиэтээҕи кыһал-
ҕаларын аахсыбакка үлэлииллэрин колхоз салалтата таба көрөн сөптөөх
быһаарыыны ылыммытыттан, хата олохтоохтор ордук үөрбүттэрэ.
Кыра оҕолордоох хантан да айахтарыгар эбинэр, күннээҕи түбүктээх
үлэттэн соло булбат эдэр ыалга үүтүн туһанныннар диэн ыанар ынаҕы
босхо биэрэр. Эдэр ыал соһуйууттан үөрүүлэрэ киһи тэҥэ суоҕа, атах-
тара сири билбэт буола дьолломмуттара. Бу чахчыта даҕаны үлэни өрө
туппут колхозтаахтарга колхоз салалтатыттан бастакы улахан көмөлөрө
этэ.
Биэс сыл устата ыалтан ыалга дьукаах олоруу туһугар олус ыарахат-
тардааҕа эрээри бириэмэтэ оннуга. 1967 сыллаахха бэйэлэрин күүс-
тэринэн дьиэ туттан тыа дьонун сиэринэн буруо унаарытан оҕо-уруу
төрөтөн, сүөһү ииттэн дьон тэҥинэн быр-бааччы дьоллоохтук оло-
роллор. Салалтаҕа биригэдьииртэн ордук түбүктээх, бириэмэтэ суох,
инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан онтон-мантан салҕанан тиийбэт үбү-

43