Page 49 - Василий Сивцев. Производство хамандыырдара

кииһилэттэн, ньээм оттон доруобуйаҕа сүрдээх туһалаах барыанньаны
оҥостоллор. Анна Николаевна эмтээх оттору хомуйуунан дьарыктаммы-
та ыраатта. Хайа алааска, үрэххэ ханнык туһалаах от үүнэрин эндэппэккэ
билэр. Эмтээх отторун бириэмэтигэр ситэр кэмин куоттарбакка хому-
йан, хатарар. Бу дьикти идэтининэн кыргыттарын, сиэннэрин уһуйбута
үтүө түмүктэри биэрдэ диэххэ сөп. Кыргыттар эмтээх оттору хомуйан,
хатаран олохторугар туһанар буоллулар. Дьиэ хаһаайката оҕолорун,
сиэннэрин эмтиирин таһынан, кыһалҕалаах, кыаммат ыалдьар дьону
бэйэтэ бэлэмнээбит экологическай ыраас эминэн хааччыйар.
1993 сыллаахха «Дүпсүн» совхоз эстиитигэр Василий Макарович би-
риэмэтин сүтэрбэккэ оҕолорун түмэн, бары биир дьиэ кэргэн биригээ-
дэтин тэриммитэ бары өттүнэн табыгастааҕа, көдьүүстээҕэ билиҥҥи
олоххо саамай сөбүн бу дьиэ кэргэн олоҕор-дьаһаҕар илэ харахпыты-
нан көрөбүт. Кэтэх хаһаайыстыбаны уон сыл устата иилээн-саҕалаан
сүнньүн булларан кэллэ. Аны кэлэн санаатахха, аҕа баһылык сөрү-
сөпкө дьаһаммыт эбит... Тапталлаах сиэннэр бука бары бу олох үтүө
биһигинэн буолбут тэлгэһэлэрин олус сөбүлүүллэр, кинитэ суох табыл-
лыбат дьон. Билигин кэлэн санаатахха, эдэр дьон аҕаларыттан удьуор-
даан бэйэлэрин оҕолорун үлэ үөрүйэхтэригэр үөрэтэллэр, иитэллэр.
Этэргэ дылы, биир өйүнэн-санаанан ылсан үлэлээтэхтэринэ ханнык-
таах да үлэни тулуппаттар. Оҕо барахсан санаабыт курдук үчүгэйдик
дьоллоохтук олордоҕуна, үлэлии-хамсыы сырыттаҕына төрөппүккэ
онтон ордук туох да наадата суохха дылы буолар.
Бүгүн атын тутуллаах, сыһыаннаах олоххо тиийэн кэллибит. Сов-
хозтар күннээн олороллорун саҕана тыа хаһаайыстыбатыгар ыытыллар
политика сүнньүнэн сүөһүттэн өлгөм үүтү, эмис эти ылыы этэ. Былаа-
ны толорор үлүскэнигэр хаһаайыстыба уопсай интэриэһэ өрө тутулла-
ра, кэтэх хаһаайыстыба кыһалҕата күлүккэ хаалара. Ол саҕана бириэмэ
ирдэбилинэн кэтэх хаһаайыстыбаҕа биир ыанар ынах көрүллэрэ. Би­
лигин ынах, сылгы сүөһү 70-80 бырыһыана чааһынай бас билиигэ баар.
Ол эбэтэр, үүт-эт баһыйар үгүс өттө чааһынай ыал хотонугар оҥоһуллан
тахсар...
Күүтүүлээх сиэмэ кэллэ

Ама да ааспытын иһин, бары даҕаны ырыынакка киирии бастакы
сылларын умна илик буолуохтаахпыт. Ыраас халлааҥҥа соһуччу этиҥ
этэринии, олохпут биирдэ түөрэ уларыйан, ким даҕаны инникини
аһаҕастык маннык буолуо диэн ылынан билгэлээбэт уустук кэмнэрэ
этилэр. Улууска 1999 сылга диэри тыа хаһаайыстыбатын салаата симэ-
лийэн, бородууксуйаны оҥорон таһаарыы эмиэ кэхтибитэ. Василий
Макарович уһуннук толкуйдуу барбакка төрөппүт оҕолорун түмэн «Да-
баадыма» бааһынай хаһаайыстыбатын тэриммитэ.
47