Page 21 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

булан, доҕордоһон-атастаһан, өйөһөн-убаһан сылдьыбыт буолан,
үгүс өлүүнү мүччү көппүтүм диэххэ наада. Ол курдук, нуучча,
татаар, бурят, казах, киргиз, узбек, азербайджанец, украинец, бе-
лорус, эбээн, онтон да атын омук уолаттарын кытта, кыһын окуо-
паҕа тоҥон-хатан, сайын умайар уот куйааска кээрэнэн, биир
иһиттэн аһаан, биир табаҕы тардан сылдьыбытым. Доҕор туһугар
тыыны да толук уурар дьону мин онно бастаан көрбүтүм, бэйэм
эппинэн-хааммынан билбитим. Онно бэрт кыра үөрүүгүн, ула-
ханнык айманар-сайманар да хомолтоҕун хайдах баарынан тэҥҥэ
үллэстэр доҕотторун' хайа да хаан уруутааҕар күндү, чугас буолар
эбиттэр этэ. Саллаат доҕордоһуутун санаатахпына - ол бигэтин,
ол ырааһын күн бүгүнүгэр диэри умнубакка өйбөр-санаабар өрүү
чугас илдьэ сылдьабын. Ааспытын кэннэ өйдөөтөхпүнэ, ол улуу
доҕордоһуу баар буолан, биһиги кыр өстөөҕү кыайдахпыт.
Хааныҥ ыһылларын кэрэйбэккэ, алүүнү өтөрү көрсөн, тыын-
наах ордон баран үөрэр-дьоллонор үчүгэйин эриэхсит! Олоҕу тап-
тыырыҥ өссө сытыырхайар буолара, өдүүтгэн куттанарыҥ ханна эрэ
ыраах кумуйан, куччаан хаалара, өссө ордук дьорҕойон, өссө ордук
абатыйан туран киирсэриҥ. Ол этэ охсуһуу хонуутугар буһуу-ха-
тыы диэн. Куттанан, ол-бу кэтэҕэр түһэн биэрэр киһи өссө түргэн-
ник өлөрө. Сэриигэ даҕаны, туох-ханнык иннинэ, үөрүйэх оҥостуу
улаханнык быһаарара. Араанньы буоллаххына, доҕотторгуттан быс-
тан-ойдон хааллаххына - ол этэ саамай хоргутарыҥ-хомойоруҥ,
бэйэҕин дьоло суоҕунан ааҕынарыҥ. Саамай аһыылааҕа - бииргэ
сылдьыбыт дьоҥнугтан быстан-ойдон хаалыы.
Онтон туох туһугар, олоххун кэрэйбэккэ, өлүү-тиллии икки
ардыгар сылдьарыҥ биир туспа санаа буолара. Чугуйар кэмҥэ
хотторуу абата, саа-сэп тиийбэт кырыымчыга кыһытара, техника
чычырбаһа сордуура. Үтүөкэннээх куораттары өстөөххө көрдөр-
бүтүнэн туран хаалларыы, тыа киһитигэр үүнэн силигилээн ту-
рар бурдуктаах буолактары көрүүтэ-истиитэ суох быраҕыы ордук
сүр амырыын буолара. Хайаан да иэстэһэр санаа, чугуйуу кэми-
гэр дьон сирэйин таба көрбөт буола бэйэни буруйданыы курдук
ыарахан сүгэһэр баарын билбэтэҕим. Оттон өстөөҕү үүрэн, төһө
да өлүү-сүтүү тахсыбытын иһин, биир эмэ нэһилиэнньэлээх пуу-
ну ыллаххына, ол үөрүүтэ улаханын эриэхсит. Ол эрээри биһиги
хаалларбыппыт курдук нэһилиэнньэлээх пууну төттөрү ылбып-
пытын биири да өйдөөбөппүн. Оһохтор турбалара эрэ онон-ма-
нан хороһон тураллара ыар хартыына буолара. Оҕо-уруу, дьах-
тар-оҕонньор чэгиэн этэ сэймэктэнэн, ыйанара ыйанан, ытыллара
17