Page 46 - Өнөрдөр Аҕа дойду сэриитигэр. I чааһа

чанан киһи өлүөнэ устун устан, Усть-Кутка тиийдибит. Онтон
Заярскайга массыынанан тиэртилэр. Мальта станцияҕа муостата,
түннүгэ суох хаһаарыма дуомнара баалларыгар олорон, байыаннай
үөрэҕи бардыбыт, миигин сахаларга агитаторынан анаатылар».
Салгыы 1942 сыл кулун тутарыттан бэс ыйыгар диэри Улан-
Удэ куорат таһыгар кавалеристар курстарыгар үөрэнэр. Онтон ат-
тарын илдьэ тимир суолунан арҕаа айанныыллар. Урал арҕаа өт-
түгэр сытар Вологодскай уобалас ханнык эрэ биир станциятыгар
сүөкээбиттэрэ. Манна аны пехотаҕа түбэһэн үөрэнэр. Икки ый
үөрэнэн, атырдьах ыйыгар сэриигэ киирэр. Воронежскай фронт
састаабыгар киирсэр 460-с стрелковай полка рядовой байыаһа
Николай Сергеев атырдьах ыйын 19 күнүгэр Воронеж аттынааҕы
кыргыһыыга илиитигэр бастакы бааһырыытын ылар. Госпиталга
икки ый эмтэнэн баран, салгыы сэриилэһэр. 1942 сыл күһүнү-
гэр Курскай - Белгород туһаайыытынан хас да кырыктаах кыр-
гыһыыга кыттыбыта. Сэтинньи 11 күнүгэр аны өттүгэр бааһыран,
эмиэ госпиталга киирэр. Сотору эмиэ сэриилэһэр чааһыгар төн-
нөр. Үһүс бааһырыытын туһунан Николай Михайлович ааспыт
сыллаах сайын тиһэх көрсүһүүбүтүгэр бу курдук кэпсээбитэ:
- 1943 сыл саҥатыгар Сталинград куораты немептэртэн босхо-
лооһун кэмигэр биһиги чаасгтьҥ аны Харьков куорат таһыгар сэрии-
лэһэ сылдьар этэ. Харьков илиитгэн илиигэ хас да төгүл киирэ сыл-
дьыбыта.
Олунньу 15 күнүгэр Харьков таһыгар сэриилэһэ сылдьан,
сиспэр бааһьгрбытьгм, разрывной буулдьанан. Харьковтааҕы ба-
йыаннай госпиталга эмтэнэ киирдим. Ситэ үтүөрэ иликпинэ, не-
мецтэр куораты төттөрү ылар буоллулар диэн госпиталбыт атын
сиргэ көһөр буолла. Мин госпиталь начальнигыттан көнүл сурук
ылан, бэйэм чааспын көрдөөн булуом этэ диэн, кинилэртэн хаа-
лан хааллым. Аһым да тугум да суох, мээнэ баран истим. Суол
устун баран иһэр дьон бөлөхтөрүн немец самолеттара үөһэттэн
ытыалыыллар. Биир массыына сиппитигэр сапсьгйан тохтоттум.
«Бэйэбит тохсуобут, ханна тиийэрбит биллибэт», — диэн ьглбаты-
лар. Ардах түһэр, бадараан, уу-хаар бөҕө. Олох быстан, суолга ох-
тор буолтум кэннэ, иккис массыына ситтэ. «Иһирдьэ толорубут,
капот үрдүгэр тахсан сыт», - диэтилэр. Капот үрдүгэр хатаастан
сытан айаннаатым. Ол иһэн, үөһэ немец самолеттара көһүннэх-
тэринэ: «Воздух!» - диэн сигнал биэрэбин. Оччоҕо тохтоон туру-
нан кэбиһэбит эбэтэр от-мас быыһыгар түһэн саһабыт. Балайда
уһуннук айаннаабыппыт кэннэ, тохтоон: «Иһирдьэ киирэн олор!»
42