Page 334 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

ХОРО нэһилиэгэ

паардааһыҥҥа икки барыылаах көлө сухатынан сири тартарыыга оҕус сиэтээччинэн
үлэлэтэллэр этэ. От үлэтигэр иккис кьиааһы бүтэрэн баран. Петров Григорий Гри-
горьевич I буолан иккиэн отчуттарга өйүө таспыппыт. Биригээдэҕэ 2 звено үлэлиирэ,
биирдии бэйэлэрэ үстүү бөлөх үлэһиттэрдээхтэрэ.
Күн аайы хардары-таары сылдьар этибит. Толорор үлэбит диэн, отчуттарга итии
аһылык диэн лэппиэскэ оҥорор сиртэн киһи ахсаанынан нуормаларын ылабыт. Ону
таһынан хас биирдии отчут дьиэтиттэн үксэ тууйастаах суорат, биир эмэ киһиэхэ кыра
арыы, окко туттар кыраабыллара, атырдьахтара, охсооччулар үксүгэр хотуурдара, со-
тууннара, охсор, мунньар массыыналар араас саппаастара, оҕунуохтара, ону таһынан
араас наадалара таһыллара. Сарсыарда илдьэн өйүөлэрин, араас наадаларын тарҕа-
тан баран, аны сарсын туох кэлиэхтээҕин эппиттэрин ону хомуйа оччотооҕу ыһыллан
олорор ыаллартан киэһэ хойукка диэри ыаллары кэрийэн наадаларын ылабыт. Уус
дьиэтигэр алдьаммыт тэриллэри аҕаллахпытына түүннэри-күнүстэри үлэлиир тимир
ууһа Протодьяконов Михаил Иванович сороҕун онно тута абырахтаан оҥорон, со-
роҕор бэйэтигэр эрдэ оҥоһуллубут баар буоллаҕына ону биэрэр. Эбэтэр суһал наада-
лаах саппаас буоллаҕына, сарсыарда баран иһэн ылаарыҥ диэн этэн кэбиһэр. Бэйэтэ
түүннэри үлэлээн оҥорон бүтэрбит буолара. Биһиги ону буолуохтаах курдук саныы-
быт. Билигин кэлэн санаан көрдөххө, холкуос туһугар бэйэни харыстаммакка үлэлээн
олороохтообут эбиттэр биһиги төрөппүттэрбит көлүөнэ дьоно. Оччотооҕу холкуостар
ходуһалара, бааһыналара барыта бүтэйдээх буолара. Сорох сирдэр бүтэйдэрин аанын
сиэрдийэтэ олус да ыарахан буолара. Биһиги иккиэн көмөлөөн нэһиилэ аһан, сабан
сылдьар этибит. Ол сайын биһиэхэ өйүө таһыытыгар биир олус сымнаҕас оҕуһу биэр-
биттэрэ. Куйааска да, күлүмэҥҥэ да төрүт кыһаммат, тигээрдиир диэни билбэт оҕус.
Ол гынан баран, төһө да сымнаатар биир дьээбэлээх этэ. Түүнүн ньирэй хааччаҕа
диэн ааттанар тиэрбэскэ аһата ыытабыт. Сорох ардыгар түүн хааччахтан тахсан барбыт
буолар. Бүтэй алдьаммыта көстүбэт. Ыксаан кинини эккирэтэһэ, көрдүү барбыппыт.
Сайылык ынахтарын ферматыгар атыыр оҕустар баар буолаллара. Ь1нахтартан ханна
да барбаттар. Оччотооҕу атыыр оҕустар муннуларыгар быалаах, сыарҕаҕа, тэлиэгэҕэ
көлүллэр, мииниллэр оҕустар буолаллара. Биһиги сөбүлээн БСМ атыыр оҕуһа диэн
ааттаах соҕотох муостаах, кугас маҥаас, кылгас атахтаах, уһун систээх намыһах оҕуһу
тутан отчуттарбытыгар өйүөлэрин илдьэ барарбыт. Отчуттарга итии аһылыкка лэппиэс-
кэ оҥорооччуларынан бэйэбит төрөппүт ийэлэрбит Хобороос, Алааппыйа эмээхсит-
тэр үлэлиир этилэр. Хас сарсыарда аайы, отчуттарбытыгар барарбытыгар, лэппиэс-
кэ астыыр дьиэ иннигэр, дьиэ тусаһатын хаппыт буоругар, маһынан сурааһыннаах
алаастарбыт суолларын уруһуйдаан, көрдөрөн ыйан биэрэн ыыталлара. Ол сайын өйүө
таһыытыгар бастакы сылбыт этэ да, биирдэ да мумматахпыт. Улахан дьон, үлэһиттэр
илдьиттэрин умнан дуу, аахайбакка дуу толорбокко мөҕүллүбүппүтүн өйдөөбөппүн.
Оччотооҕу оҕолор улахан дьон этиитин толоро үөрэнэн хаалбыппыт, ол сабыдыатлаан,
сорудаҕы толорор эрэ туһутар өйбүтүн-санаабытын уурарбыт эбитэ буолуо. Эһиилгити-
гэр 3 кылааһы бүтэрэн кэлбиппэр, быйылгыттан охсор массыынаҕа оҕус сиэтээччинэн
бараҕын диэн буолла. Охсор массыынаны состорор киһи буолан, хайдах эрэ санаам
көтөҕүллүбүт курдук буолбутум.

2 0 1 9 с.

Ховрова Екатерина Ивановна

Мин ийэм 1929 с. Хоро нэһилиэгин Моххо үрэҕэр сытар Дьаахатдьын диэн алаас-
ка төрөөбүтэ. Аҕата Ховров Иван Иванович I, ийэтэ Парасковья Понифатьевна диэн
4 оҕолоох ыаллар этэ. 1930 с. холкуостар тэриллиилэригэр 1 Курбуһах нэһилиэгэр
«Ньүөкүнү» холкуос буолбуттара. Эдьиийэ Евдокия икки кыыс оҕолоох этэ, ыалдьан
эрдэ өлбүтэ. Быраата Иван Иванович II алта оҕолоох, Курбуһах нэһилиэгэр олохсуйан

330