Page 44 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

дьонун, алааһын хайдах курдук ахтарын, биирдэ эрэ биир саханы көрсөн ааспытын
туһунан тиспит строкаларын киһи уйадыйа ааҕар.
Аҕабыттан миэхэ хаалбыт эмиэ биир өйдөбүл — кини тэтэрээттэрэ. Сэрии иннинэ
1940 сыллаахха байыаннай үөрэххэ кэнспиэктээбит тэтэрээттэритгэн иккини илдьэ сьш-
дьабын. Олус үчүгэй каллиграфическай буочардаах, биир да сыыһата, марайа суох, оҕу-
руону тиспит курдук суруллубут лекциялар аҕам үөрэхтээҕин, чэнчиһин туоһулууллар.
Бу ааспыт сылларга аҕам туһунан, оскуолаҕа үлэлээбиппинэн, оҕолорго суруктарын,
тэтэрээттэрин тэҥэ, бииргэ түспүт оччотооҕу кэм икки-үс хааргыскаларын көрдөрөн
кэпсиир этим.
Оччотооҕуга холкуоска үлэлии сылльан ылбыт, билиҥҥи эҕэрдэ аадырыстар таста-
рын курдук, улахан грамоталааҕа. Грамотаны уонна хас да суругун Чараҥҥа В.А. Про-
тодьяконов-Кулантай аатынан музейга уларсан тураллар. Урут Мүрү 1 №-дээх орто
оскуолатын музейыгар Томтор оскуолатыгар үөрэммит диэн П.П. Лугинова аҕам хаар-
тыскатын стендэҕэ ыйаабыт этэ. Кыраайы үөрэтээччи Н.С. Пестряков тэрийбит улуус-
тааҕы музейга хас да суругу ылбыта, хомойуох иһин, музей оччотооҕу дьиэтэ умайбыта.
Биллиилээх историк, учуонай Д.Д. Петров «Саллааттар суруктара» диэн 1970 сыл-
лаахха тахсыбыт кинигэтигэр Саха сирин саллааттарын ортолоругар мин аҕам икки
суругун бэчээттэппитэ.
Мүрү 2 №-дээх орто оскуолатыгар бииргэ үлэлээбит коллегам В.И. Колесов «Ле-
нинскэй тэрийээччи» хаһыакка аҕам туһунан 1988 сыл кулун тутар 7 күнүгэр суруйбу-
та. Оскуола 10-с кылааһын үөрэнээччитэ Лена Атласова үөрэнээччилэр куонкуруста-
рыгар бу суруктарынан дакылаат оҥорон, кыттан турар. Ол туһунан «Арчы» хаһыакка
2005 сыл муус устар 17 күнүгэр бэчээттэппитэ.
Улуу Кыайыы 70 сылыгар «Саха сирэ» хаһыат редакцията «Өлүүнү кыайбыттар
өлбөттөр» кинигэни таһаарбьҥыгар мин аҕам туһунан ахтыым тахсыбыта.
Хоро нэһилиэгин дьаһалтата Майаҕаска сэрии соҕотох тулаайаҕа буоларбынан, миэ-
хэ Улуу Кыайыы күнүгэр «Хоро нэһилиэгин Бочуоттаах олохтооҕо» ааты иҥэрбитэ.
2015 сыл үүнүөн иннинэ, улуус Киин библиотекатын кылаабынай библиогра-
ба Л.Д. Копырина Национальнай библиотекаттан аҕам туһунан ыстатыйаны булбу-
та. «Бассабыыктыы тэрийээччи» 1939 сыл олунньу 21 к. нүөмэригэр Х.Х. Ноговицын
«Суотун үлэтин баһылыыр» диэн ыстатыйатыгар В.Н. Курилкин холкуос маҥнай тэ-
риллиэҕиттэн суотчутунан 9 сыл устата «холкуостаахтар көлөһүннэрин күнүн табатык,
чуолкайдык ааҕан оҥорор», — диэн ахтыллар.
«Баһылай сыл аайы 400 көлөһүн күнүн аахсар. Кини үлэтин сыаналаан туран, 1932
сылтан удаарынньык аатын биэртэрэ. 1935 сылтан ыстахаанабыс бочуоттаах аатын хол-
куоһа сүктэрбитэ, «дьулуурдаахтык уонна чиэһинэйдик үлэлиирин иһин» 7 төгүл би-
риэмийэлэммитэ уонна 1936 сыллаахха Бочуоттаах грамотаны ылбыта.
1936 сылтан агитаторынан үлэлиир. Кини араас суол үп хомуурун болдьоҕор бүтэрэн,
төлөөн иһэр, сойуом сурутуутутар сыл аайы 300-500 мөһөөҕү сурутар...
Баһылай араас суол хаһыаттарга сурунан бэйэтин өйүн-санаатын сайыннарарга дьу-
луһар.
Оройуон үрдүнэн биир бастыҥ холкуоһунан оҥорорго дьаныардаахтык охсуһар», —
диэн аҕам туһунан суруллубут.
Василий Николаевич Курилкин 222-с стрелковай дивизия састаабыгар сылдьыы-
тын бэһис ыйыгар кыргыһыыга өлбүтэ. Смоленскай уобалас Азарово дэриэбинэтигэр
көмүллүбүтүн туһунан биллэриигэ ыйыллар.
1968 сыллаахха Мүрү орто оскуолатыгар учууталлыы сырыттахпына, ол дойду воен-
коматыттан ыҥырыы сурук кэлбитэ. Аҕаҥ көмүллүбүт сиригэр хас да буолан кэлиэх-
хитин сөп, айаҥҥыт ороскуота төлөнөр диэн ис хоһоонноох. Оччолорго иккис оҕобун
оҕолоноору сылдьар буолан, кыайан барбатаҕым. Ийэм үөрэҕэ кыра буолан, бэйэтэ
сылдьар кыаҕа суоҕа.
Аҕам тыыннаах эргиллэн кэлбитэ буоллар, атын олоххо олоруо этибит. Тулаайах

40