Page 39 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРУ нэһилиэгэ

олордор эбит. Мин онно күнү быһа уруһуйдаабыта буола, оҕолору көрө-йстэ олорор
үһүбүн.
Булуҥҥа кыһыҥҥы томороон тымныылар, буурҕалар кэннилэриттэн сааскы сылаас
күннэргэ таһырдьа тахсан астына оонньуурбун өйдүүбүн. Биир күн таһырдьа тахсы-
бытым: күн сып-сырдык, хараҕым саатан, бэрт өр симириктээн харахпын аспьггым:
муора кытыыта кып-кылабачыгас буолбут. Ону соһуйа-өмүрэ көрөн сүүрэн тиийэн
көрбүтүм, б&чыксыттар балыктарын бултаан аҕалан баран кытыыга тэлгэппиттэрэ күн
уотугар оонньуур эбит. Биирдэ ийэм миигин салааскаҕа соһон ыалга күүлэйдии бар-
дыбыт. Тиийэммит ыалбыт дьиэлэрин аанын булбакка, дьиэ үрдүнэн хаама сырытты-
быт. Атахпыт тыаһын иһиттэхтэрэ буолуо, дьиэлээхтэр тахсан биһигини дьиэҕэ кил-
лэрдилэр. Буурҕа ол курдук дьиэни көстүбэт гына саба тибэн кэбиһэр этэ. Дьиэ аана
иһирдьэ диэки аһыллар гына оҥоһуллар, оччоҕуна эрэ таһырдьа тахсаҕын.
Сэрии иккис сылыгар Чурапчыттан көһөрүллэн кэлбит дьон муора арыыларыгар
киирэн балыгы бултууллар этэ. Биһиги дьоммут оччолорго Тумакка үлэлииллэрэ үһү.
Аҕабыт үөрэх саҕаланнаҕына, ол дьон оҕолорун ыт сыарҕатынан уончата кырынан
оскуолаҕа аҕалара. Бэйэтэ туруорсан интэринээт дьиэ астаран, онно олорон элбэх оҕо
үөрэммитэ быһыылааҕа. Интэринээт оҕолорун аһылыктарыгар анаан, муораҕа киирэн
бэйэтэ балыктаһан тахсара.
Биһиги дьоммут Булуҥҥа чахчы да сыраларын-сылбаларын биэрэн үлэлээбиттэрин
туоһута — элбэх дьон махтала. Булуҥҥа оскуолаҕа интэринээккэ олорон үөрэммит,
кэлин СГУ-га үлэлээбит профессор, наукалар академияларын чилиэн-корреспонде-
на Соломонов Никита Гаврильевич ааспыт үйэ 60-с сылларыгар Бороҕоҥҥо биһиэхэ
кэлэ сылдьыбыта. Аҕам Андрей Григорьевич оччолорго Мүрү оскуолатыгар дириэктэ-
ринэн үлэлиирэ. Никита Гаврильевичтыын уһун киэһэни быһа сэлэспиттэрэ, ааспыт
кэмнэрин ахтыспыттара. Онно Н.Г. Соломонов: «Биһиги хоту үөрэнэ сылдьан, Андрей
Григорьевич баар буолан тыыннаах ордубуппут. Сэрии ыар сьшларыгар оскуолабы-
тыгар кини интэринээт астаран, аһа-үөлэ суох оҕолор онно аһаан-сиэн үөрэммип-
пит», — диэн сүрдээҕин махтанар этэ. Булуҥҥа үлэлээбит, педучилшцеҕа үөрэммит,
кэлин Саха Өрөспүүбүлүкэтин Верховнай Советын бэрэссэдээтэлигэр тиийэ үүммүт
Горохова Евдокия Николаевна төлөпүөнүнэн элбэҕи кэпсээбитэ. Кини: «Эһиги аҕаҕыт
наһаа дьаһаллаах киһи этэ. Кини дириэктэрдээн, биһиги училищены бүтэрбиппит», —
диэн махтанарын эппитэ. Кэнники аҕабыт төрөөбүтэ 100 сылыгар эҕэрдэ телеграмма
ыыппыта. Ити курдук аҕабытыгар махтал тыллар элбэхтэр.
Дьоммут Булунҥа олордохторуна, мин кэннибиттэн төрөөбүт уол 1942 с. эмиэ
тымныйан ыалдьан өлөөхтөөбүт. Ити кэнниттэн 1944 с. Анатолийы олус ыараханнык
төрөппүт. Ийэбит Акулина Михайловна барыта сэттэтэ оҕоломмутуттан түөрт оҕо дьон
буолбуппут. Биһиги төрөппүттэрбит 1947 с. Мүрү орто оскуолатыгар үлэлээбиттэрэ.
Бороҕоҥҥо үс хостоох дьиэ атыылаһан олорбуттара. Бу дьиэҕэ наһаа элбэх буолан
олорбуппутун өйдүүбүн. Ийэлээх аҕабыт, эһэлээх эбэбит, биһиги түөрт оҕо биир
хоско, интэринээккэ миэстэ суох буолан ылыллыбатах оҕолор — Лиза Христофорова
диэн нуучча кыыһа, Розалия Данилова. Дария Артамонова, Лия Винокурова, аймах
кыргыттарбыт Агафия Бурцева, Татьяна Никифорова, атын аймах уолаггарбыт оло-
роллор. Аны Стрекаловскайдар, Окоемовтар, Бечекановтар диэн ыаллар дьукаах олоро
сылдьыбыттара.
Билигин санаатахпына, наһаа элбэх эрээри, олус эйэлээхтик «эн-мин» дэһэн олор-
бут эбиппит. Уолаггар дьиэ таһынааҕы, кыргыттар дьиэ иһинээҕи үлэни этиппэккэ
үлэлээн бүтэрэн-оһорон иһэрбит, ол быыһыгар оонньуур да бириэмэ көстөрө. Аҕабыт
сарсыарда 5-6 чааска туран хотонун көрөр этэ, онтон тиэтэйэ-саарайа оскуолатыгар
барара. Дьиэлээхтэр бары киэһэтин эрэ көрсөр этибит. аһаан-сиэн бүтээт, иһит хо-
муллубутун кэннэ оҕолор уруокпутун ааҕан, ким суруйар, ким хоһоон үөрэтэр, ким
ахсаан суоттуур. Биһиги, оҕолор, 10 чааска сыппыппыт кэннэ, ийэбит көтөх муҥунан,
сороҕор 100-кэ тиийэ тэтэрээти бэрэбиэркэлиирэ. Кэнники мин, үрдүкү кылаастарга

35