Page 48 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МҮРҮ нэһилиэгэ

сэриитигэр кыттыбыт буойуннары үйэтитэн сүҥкэн кылааты киллэрбит киһинэн буо-
лар. Дмитрий Дмитриевичтээҕи кытта биир олбуорга олорбуппут. Кинилэр оҕолоро
Анатолий, Пантелеймон, мин уонна бырааттарым бары бииргэ оонньоон-көрүлээн оҕо
сааспытын атаарбыппыт. Кэлин, улаатан да баран, сибээспитин быспаппыт, куруук
билсэ сылдьабыт.
Миигин 1951 с. «нулевой» кылааска үөрэттэрэ Мүрү оскуолатыгар киллэрбиттэрэ.
Оччолорго дойду үрдүнэн сэрии аддьаныытыттан оһорунуу сыллара этэ. Оройуоҥҥа,
өрөспүүбүлүкэҕэ даҕаны олох тупсуута 1960—1970 сс. диэри салҕаммыта. Мин Мүрү
орто оскуолатыгар 1951 — 1962 сс. үөрэнэн, ситии-хотуу аттестатын ылан олох киэҥ
аартыгар тахсыбыппыт. Биһиги көлүөнэ онус кылааһы бүтэриэхпитигэр диэри сиэ-
рэй хаатыҥканан, күрүҥ өҥнөөх тэлэгириэйкэнэн сьщдьыбыппыт. Уһулуччу мааны
таҥастаах-саптаах оҕо суоҕа.
Оскуолаҕа үөрэнэр сылларбытыгар Мүрүгэ интэринээт баар буолан Дүпсүнтэн,
Найахытган, Тандаттан, Уус Күөлүттэн, Кэптэниттэн, Бээрийэттэн, Өнөртөн уо.д.а.
кырыы нэһилиэктэртэн элбэх оҕо үөрэммитэ. Кинилэр үгүстэрэ интэринээккэ уон-
на ыалларга олорон орто оскуоланы бүтэрбиттэрэ. Нэһилиэктэртэн кэлэр оҕолорго
үгүстэригэр астара-таҥастара тиийбэтиттэн (сорохторо сэрии содулуттан тулаайах хаа-
лан) кыһалҕаны билэн, үөрэххэ олус тардыһыылаах буолан ситиһиилээхтик үөрэммит-
тэрэ. Алын сүһүөх кылаастар үөрэнэр куорпустарыгар икки симиэнэнэн аҕыстыы кы-
лаас буолан үөрэнэрбит. Оччолорго Үөрэх министерствотын дьаһалынан, 36-42 диэри
оҕону биир кылааска үөрэтэллэрэ. Үөрэх күүстээх ирдэбилинэн сылын аайы үөрэнээч-
чи кылааска хаалыыта, биир кылааска хат-хат үөрэниитэ да элбэҕэ.
Биһиги 5-7 кылаастарга Томтортон көһөрүллэн киирбит Мүрү орто оскуолатын ик-
кис куорпуһа диэн ааттанар дьиэҕэ үөрэммиппит. Иккис сменаҕа киэһэ чүмэчи уоту-
нан үөрэнэрбит, паартаҕа чэрэниилэбит тиийбэтэ. Уруучукабыт бөрүөтүн иннибитигэр
эбэтэр кэннибитигэр олорор оҕолор чэрэниилэлэригэр уган суруйарбыт. Ол курдук
учебник эмиэ тиийбэт, уларсыһа сьыдьан ааҕан уруоктарбытын үөрэтэбит. Аны дьиэ-
битигэр үгүспүт эмиэ чүмэчинэн эбэтэр кыраһыын лаампа сырдыгынан уруок ааҕар
этибит. Кыра уонна орто кылааска үөрэнэр оҕолор физкультура уруогар оскуолабыт
киэҥ көрүдүөрүгэр үөрэнэрбит. Оччотооҕу оҕолор, олох кыһарҕаныгар кыһарыллыбыт
буоланнар, үөрэххэ, сырдыкка олус тардыһаллара, үгүстэр кыһаллан үөрэнэллэрэ.
Биһиги аҕабыт 1960 с. диэри Мүрү орто оскуолатыгар дириэктэринэн, ийэбит
1970 с. диэри алын сүһүөх кылаастар учууталларынан үлэлээбиттэрэ. Аҕабыт сүүрэн-
көтөн спортсааланы уонна үлэ мастерскойун ититэр систиэмэлээн үлэҕэ киллэртэр-
битэ. Дьэ ити курдук оройуоҥҥа оскуолалар материальнай хааччыллыылара да, үөрэ-
тии да тупсан барбыта. Оччолорго Союз киин уобаластарыттан ордук нуучча тылыгар
уонна литературатыгар, омук тылыгар учууталлар үлэлии кэлитэлээбиттэрэ. Ол кур-
дук, Корнеева-Готовцева Антонина Петровна омуктылыгар, Залипаева-Васильева Ида
Евгениевна физикаҕа, Хохлунова Нина Степановна үрдүкү кылаастарга физикаҕа,
Можайская-Максимова Светлана Елисеевна математикаҕа, Зеленкина Галина Сер-
геевна географияҕа үөрэппитгэрэ. Кинилэртэн үгүстэрэ биһиги Сахабыт сирин ик-
кис төрөөбүт дойду оҥостон, ыал-уруу буолан, оҕо төрөтөн, сорохторун көмүс уҥуоҕа
Уус Атдан улууһугар көтөҕүллүбүтэ. Киэн туттабыт чиҥ билиини, үтүө өйү-санааны
сахпыт, биһигини иитэн-такайан киһи-хара оҥорбут күндү учууталларбытынан.
Биһиги, сэрии сьшларын оҕолоро, үгүспүт үөрэхтээх, үлэһит үтүөтэ буоллубут диэн
киэн тутта кэпсиэххэ сөп. Мүрү орто оскуолатын бүтэрбит мин көлүөнэм дьоно быйыл
2012 с. үйэ аҥаардаах үбүлүөйбүтүн бэлиэтиэхпит. Бу кэрэ-бэлиэ күҥҥэ оскуолаҕа
үөрэммит-иитиллибит сылларбытын иһирэх тылларынан ахтан өйдөбүнньүк кинигэ-
битин күн сирин көрдөрөн, оскуолабытыгар бэлэх уунабыт. Мүрү орто оскуолатын
1962 с. 23 буолан бүтэрбиппит, хомойуох иһин, 6 киһибит олохтон эрдэ туораатылар.
Баар выпусниктар бары үрдүк үөрэхтээхпит, учуонайдар да бааллар. Ол курдук, Зинаи-
да Винокурова, Надежда Попова, Тамара Аргунова (Окоемова), Татьяна Неустроева,

44