Page 69 - Сэрии кэмин оҕолоро 2 кинигэ

МУРҮ нэһилиэгэ

Өймөкөөн, Суотту детдомнарыттан тудаайах оҕо эдбэх. Кинидэртэ хайдах эрэ дьиэ-
тээҕи усуяуобуйа тэрийэ сатыахха, онон старшай баспытаатадынан уопуттаах дьахтар
учууталы аныахха диэн буолла. Дүпсүн орто оскуолатыгар үлэлии олорор Белолюбская
М.И. райкомҥа туруорсан старшай баспытааталынан анаттым.
Оҕолору кытта истиҥник сыһыаннаһары оскуола учууталлара кыайбаппыт. Детсад
баспытааталлара оҕолору кытта олус истиҥник кэпсэтэллэр, сыһыаннаһаллар. Райо-
ноҕа үлэлээбит буолан, детсад исписэлиистэрин билэрим. Бороҕоҥҥо детсадка сэбиэ-
диссэйинэн үлэлии олорбут оройуон бастыҥ кадрын — Колодезникова А.Я. бэйэтин
кытта кэпсэтэн, сөбүлэһиннэрэн баспытааталынан ылбытым.
Оройуонтан наар бэрэстэбиитэллэр кэлэн биһигини мөҕөллөрө. Сэтинньи ыйга пар-
тийнай конференция буолбута. Онно партия КК инструктор баара. Мин оскуола-интэ-
ринээт бэлэмэ суох аһыллыбытын, бэкээринэ, баанньык суоҕун туһунан абаран туран
тыл эттим. Ону обкомҥа тиэрдибит быһыылааҕа, тута дьаһал ылбыттара, баанньык,
бэкээринэ бүппүтэ. Холкуос мастарыскыайын уопсай оҥорбуттара.
Үлэлииргэ усулуобуйа баар буолбута. Дириэктэр Портнягин И.С. Уус Алдан оро-
йуонугар саҥа кэлбитэ, үөрэҕин саҥардыы бүтэрбит этэ, онон кадры туруорсууну ра-
йонолары кытта, бииргэ үлэлээбит дьоммун кытта, мин кэпсэтэрим. Оҕолор, учуу-
таллар олорор дьиэлэрэ тутуллуохтаахтара, интэринээккэ наада буолар малы-салы,
аһы-таҥаһы булуу-талыы үлэтэ олус элбэҕэ. Дириэктэр элбэхтик кэлэрэ-барара. Оскуо-
лаҕа күн аайы иитэр-үөрэтэр үлэни тэрийээччи, салайааччы — завуч. Туох ханнык ин-
нинэ учуутаътар, үөрэнээччилэр кэлэктииптэрин тэрийэргэ саамай улахан болҕомто-
бун уурбутум. Күнү быһа учууталлары, баспытааталлары, үөрэнээччилэр активтарын
кытта кэпсэтэрим, кинилэр санааларын истэрим, сүбэлэһэрим. Ол үтүө түмүктэрдээх
буолан испитэ.
Аны үөрэххаачыстыбатын тупсарарга учебнай базабыт суоҕа биир кыһалҕа. Минпрос-
ка киирэн солбуйар миниистиргэ Захарова А.Е. көрдөһөн, Минпрос маҕаһыыныттан
көрдөрөр-үөрэтэр пособиелары, лабораторнай, демонстрационнай прибордары ылбы-
тым. Учебнай кабинеттар, радиоузел баар буолбута. Узкай пленкалаах киинэ көрөр буол-
буппут. Ити барыта биир сьи иһигэр ситиһиллибитэ. Эһиилгитигэр өрөспүүбүлүкэҕэ
биир үчүгэй үлэлээх интэринээт-оскуола буолбуппут. Биһиги базабытыгар — биһиэхэ
өрөспүүбүлүкэ интэринээт-оскуолатарын дириэктэрдэрин семинара буолбута.
Сэбиэскэй кэмҥэ тугу туруорсаҕын да, болҕомтоҕо ылан тута көмөлөһөллөрө. Ол
үлэһиттэр активностарын көтөҕөрө.
Үһүс сылбар кэргэн тахсан Бэйдиҥэ оскуолатыгар баран 3 сыл үлэлээбитим. Ити
сылларга Курбуһах интэринээт-оскуолатыгар хас да завуч уларыйбыта, үөрэтэр-иитэр
үлэҕэ ыарахаттар үөскээбиттэрэ. Дириэктэри онно-манна отчуоттата-отчуоттата быы-
габар бөҕөнү биэрбиттэрэ. Онтон миигин эмиэ бюро уурааҕын таһааран бөҕөргөтүү
бэрээдэгинэн төттөрү аҕалбыттара. Үлэлээбит оскуолам кэлэктиибэ үөрэ-көтө көр-
сүбүтэ. Миигин оскуолатааҕы партийнай тэрилтэ сэкирэтээринэн, райком чилиэнинэн
быыбардаабыттара. Онон туох баар үлэни салайсар, эппиэтгиир эбээһинэстэммитим.
Сыл иһинэн үөрэтэр-иитэр үлэ оннун булбута. Эһиил күһүҥҥүтүгэр дириэктэрбитин
райсовет исполкомун солбуйар бэрэссэдээтэлинэн быыбардаабыттара. Биһиэхэ хаһан
да салайар үлэҕэ үлэлээбэтэх Трифонов С.П. диэн нуучча тылын учууталын миигин
«үлэлэт, үөрэт» диэн анаабыгтара.
Мин Бэйдиҥэттэн кэлиэм иннинэ интэринээт-оскуолаттан олохтоох оҕолору ылан
үөрэтэр буолбуттар этэ. Маассабай эргэ дьиэҕэ, интэринээт-оскуола саҥа дьиэҕэ үлэ-
лиирэ. Ол олохтоох салатгаҕа хайдах эрэ өйдөммөт этэ. Интэринээт-оскуолаҕа чугастаа-
ҕы оройуоннартан, Уус Алдан оскуолаларыттан ыарахан иитиилээх оҕолор кэлэллэрэ.
Ол биир туспа ыарахаттары үөскэтэрэ. Оскуола-интэринээт авторитетын көтөҕөргө
Минпроска киирэн 1967—1968 үөрэх дьылыгар физмат кьыаас аһар көҥүлүн ылбы-
тым. Кылаас аһыллыбьгга. Сылы ситиһиилээхтик түмүктээбиппит. 1968 с. Новорос-
сийскайдааҕы университекка физиктэр куурустарыгар барбытым. Ол сырыттахпына,

65