Page 155 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

БЭЭРИЙЭ нэһилиэгэ

сиэн сэниэлэммит. Иһигэр сотору үүрүллэрин кэтэһэн кутталга сыдцьаахтаабыт. Хата,
туох да силиэстийэтэ суох интэринээккэ ыллыллан, дьолломмут аҕай. Дьэ онтон ыла
биир да күнү көтүппэккэ үөрэммит уонна төһө да ол иннинэ элбэх көтүтүүлэннэр, 5-с
кылааһы Бээрийэттэн кэлбиттэртэн соҕотоҕун бүтэрбит. 1947-48 сс. Мүрү оскуола-
тыгар 8-с кылааска киирбит. Онно, хата, интэринээккэ тута ылбыттар. Сайын бииргэ
үөрэнэр уолаттарынаан кирпииччэ үктээн, аан бастакы хамнаһын аахсыбыт. Онтон
сатгыы Мүрү интэринээтин 1-гы куорпуһун тутуспут. Мүрүгэ үөрэнэ сылдьан, волей-
болга, хайыһарга оскуола сборнайыгар оонньуур эбит. Оччотооҕуга кинилэр команда-
лара оройуон биир күүстээх командатынан биллибит. Аҕам 1949 сыллаахха профсоюз
күрэҕэр 18 км хайыһарынан сүүрүүгэ улахан дьоҥҥо 3-с миэстэ буолбут. Ол ситиһии-
лэрин төрүөтүнэн кини Танда оскуолатыгар аатырбыт Н.Н. Тарскайга утумнаахтык
дьарыктаммыта буоларын тоһоҕолуура.
1950-1954 сылларга 4 сыл тухары Чукоткаҕа Танюрер диэн сиргэ сөмөлүөттэри кыт-
та сибээстэһэр байыаннай радиотелеграфиһынан ситиһиилээхтик сулууспалаан, 1-гы
кыдаастаах специатист буолар. Буурҕа, силлиэ дойдутугар сөмөлүөттэр этэҥҥэ көтөллөрү-
гэр олус эппиэттээх сулууспаҕа эҥкилэ суох эриллэн, бойобуой уонна политическай үөрэх
туйгуна, 24 саастаах сержант дойдутугар Бээрийэҕэ, ахтылҕаннаах ийэтигэр эргиллэр.
Онтон 17 сыл эргиэн үлэтигэр, 10 сыл сопхуоска, 4,5 сыл холкуоска, 5,5 сыл куо-
рат араас тэрилтэлэригэр үлэлээбитэ. Армияҕа тус хоту сулууспата 1 сыла 2 сылга
тэҥнэһэн, уопсайа 48 сыл ыстаастаах. Тыыл бэтэрээнэ да буоллар, 41-45 сс. үлэтэ
ыстааһыгар ааҕыллыбатах.
Армия кэнниттэн ситэри орто оскуолатын бүтэрэн, ыал буолан, төһө да учуутат буо-
лар баҕалааҕын иһин, кыайан үөрэҕин салҕаабатаҕа. Ол эрээри орто эрэ үөрэхтээх мин
аҕам сельпо суотчутуттан саҕалаан, «Дүпсүн» сопхуос курдук бөдөҥ хаһаайыстыба кы-
лаабынай буҕаалтарыгар, экономиһыгар, холкуос биригэдьиириттэн, сельпо бэрэссэ-
дээтэлигэр, сопхуос профкомун босхоломмут бэрэссэдээтэлигэр диэри быыбарданан,
норуот итэҕэлин бэйэтин үлэҕэ, дойдуга бэриниилээх, чиэһинэй үлэтинэн, мындыр
толкуйунан, ыраас суобаһынан ылыан ылбыта. Ханнык да үлэҕэ үлэлээтэр, коммунист
үрдүк аатын түһэн биэрбэтэҕэ. Комсомольскай, партийнай тэрилтэлэр кэмитиэттэрин,
бюроларын сэкирэтээринэн, 5 сыл сопхуос парткомун солбуйар сэкирэтээринэн уонна
53 сааһыгар сопхуос комскомун чилиэнинэн талыллан өрө күүрүүлээхтик үлэлээбитэ.
Кини дьону кытта айымньылаахтык үлэлиирин туохтан да ордороро, самодеятельноска
өрүү активнайдык кыттара. Армия кэннитгэн үлэтин Бээрийэҕэ кулууп сэбиэдиссэ-
йинэн саҕалаабыт эбит. Ыччат биир лидерэ буолан, элбэхтэ туруорсуһан, оччотооҕу
ыччаттар кулуупка сыһыары бастакы спортивнай сааланы туттарбыттар.
Араас хабааннаах үлэлэрин барытын да куруук чиэстээхтик, хотуулаахтык үлэлээтэр,
аҕам саамай кэрэхсээн, астынан үлэлээбит үлэтинэн «Дүпсүн» сопхуоска 1982 сылтан
профкомунан, комском чилиэнинэн талыллан эдэр ыччаты кытта үлэлээбитин ахтар.
1983 сылга диэри сопхуос оройуоҥҥа кэккэ сылларга хаалыылаахтар ахсааннарыгар
сылдьыбыт. Профком саҥа састааба дирекцияны кытта дьиҥнээх баар балаһыанньаҕа
олоҕуран, олох саҥа, практическай тыыннаах коллективнай дуогабары оҥорсубут. Ол
докумуон ис хоһооно дьаныардаахтык олоххо киирэн, сопхуос үлэтин бары хайысхатын
биллэрдик тупсарбыт. Үлэ кэлэктииптэригэр барытыгар дьон үлэлиир усулуобуйата
лаппа тупсан, дьон санаата сэргэхсийэн, үлэ көрдөрүүлэрэ үрдээн испиттэр. «Дүпсүн»
сопхуос ситиһиилэрэ өрөспүүбүлүкэ үрдүнэн биһирэммиттэрэ. 11-с пятилетка түмү-
гүнэн сопхуос хаалыыттан тахсан, бастыҥ хаһаайыстыбалар ахсааннарыгар киирбитэ
биллэр. Ол сылдьан, аҕам пенсияҕа тахсар сааһа үүммүтэ. Профсоюз райкома, сопхуос
садалтата төһө да сатгыы үлэлээ диэтэллэр уонна бэйэтэ да өссө үлэлиэн баҕардар,
ийэлээх аҕам дьиэ кэргэн кыһатҕатынан Дьокуускай куоракка көһөн киирбиттэрэ.
Дьоммун сопхуос дьоно-сэргэтэ чиэстээн-бочуоттаан, кинилэргэ махтат тыла
бөҕөтүн этэн, олус истиҥник атаарбыттара. Онно сэрии, үлэ бэтэрээнэ М.Н. Уш-

151