Page 191 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

АҮПСҮН нэһилиэгэ

Холкуос бары учаастактарыгар кормокухнялар, хотоннор, нэһилиэк иһинээҕи тэрилтэ-
лэр, кулууп, балыыһа, декткомбинат, баанньык — бары тутуу өрөмүөнэ, саҥа тутуулар,
бөх-сыыс ыраастаныыта — барыта мин эбээһинэспэр киирэр этэ. Бу үлэлии сырыт-
тахпына, 1979 сыл бүтүүтүгэр Уус Алдан райкомун бюротугар быыбарданан, «Октябрь»
холкуос Дүпсүннээҕи приемнай пуунугар оройуон мясокомбинатыгар приемгцигынан
3 сылтан ордук үлэлээбитим. 1972 сылтан «Октябрь» холкуоска детсадка сопхуостаа-
бытым. Холкуос-сопхуос буолбутугар сопхуос капитальнай өрөмүөнүгэр прорабынан
үлэлэппиттэрэ уонна подсобнай хаһаайыстыба тэриллэн, нэһилиэк, сопхуос өрөмүөн,
тутуу, скважина, котельнайдар, хачыгаардар, помуойа, туалет, мас, чох, уу таһыыта,
коммунальнай өҥөлөрү оҥоруу туох баар үлэтин подсобнай хаһаайыстыба быһаарбыта.
1978 с. Уус Алдан госстраҕар Дүпсүн нэһилиэгэр страховой агенынан үлэлэппиттэрэ.
3 сыл үлэлээн баран, 1981 с. «Дүпсүн» сопхуоска хаһаайыстыбаннай чаас солбуйар ди-
риэктэринэн үлэлээбитим. Бу үлэбэр сопхуос бары хаһаайыстыбаннай үлэтэ киирэрэ:
центральнай паарка техникатын дьаһал быһыытынан заявканан путевкалааһын, меха-
низатордар путевкаларын 6 ый аайы түмэн түһэрии, ГСМ тастарыы, сопхуос уотурбатын
биэрэккэ тутуу, фермаларынан тастарыы, чох-мас, араас тэрээһиннэр быһаарыллыы-
лара — туох баар хаһаайыстыбаҕа үлэлэр, боппуруостартар х/ч быһаарыытыгар толо-
руллаллара. 1985 сыллаахха «Дүпсүн» сопхуос парткомун быһаарыытынан «Дүпсүн»
сопхуос Остуойка биригээдэтигэр зоотехнигынан ыыппытгара. Остуойкаҕа үлэлээбит 3
сылы кыайбат кэм устата бэрт элбэх үлэни ыыппытым. Бастатан туран, үлэлии тиийэр-
бэр ыһыллыы-тоҕуллуу, үлэһитгэр коллективнайдара суоҕа, ону өйдөһөргө элбэх өрүттээх
үлэни ыыппьггым. Тиийээт, сүөсүһүтгэр итии аһылыгы аһыыр, сынньанар дьиэлэрин,
эргэ дьиэни көтүрэн илдьэн тутгаран үлэҕэ киллэрэн, үлэһитгэр үлэлиир усулуобуйалара
кылгас кэм иһигэр быһаарыллыбыта. Мин үлэлиир икки аҥаар сылбар бары ыанньык-
сыттар 2,5 тыһ. литр үүтү ыабыттара, үрдүк көрдөрүүнү ситиспитгэрэ диэн эрэллээхтик
этэр кыахтаахпын. Ити үлэлиир бириэмэбэр райпону кытта кэпсэтэн-быһаарсан, Дабаа-
дымаҕа тутуллубут саҥа маҕаһыыны Дабаадыма учаастага көһөн Дүпсээҕэ киирбитинэн,
сопхуос дириэктэриттэн Антонов Дмитрий Львовичтан массыына ылан 3 күн иһинэн
көтүрэн-таһан, Остуойкаҕа улахан маҕаһыын тутултан үлэҕэ киирбитэ. Иккис сылбар
үлэһиттэр олорор уопсай 4 квартиралаах дьиэлэрэ үлэҕэ киирбитэ. Үһүс сылбар начаа-
лынай оскуола тутуллубута. Эмиэ түргэн тэтиминэн тутултан үлэҕэ киирбитэ. 4 кварти-
ралаах дьиэ уонна оскуола сопхуос былаанынан бырайыак быһыытынан тутуллубуттара.
Онон мин үлэлиир икки аҥаар сылбар 3 улахан капитальнай тутууну үлэҕэ киллэрбитим.
Бу тутуулары барытын кэлии омук биригээдэлэрэ туппуттара. Итини таһынан биригээдэ
үлэтэ, мас, от тиэллиитэ, уотурба таһыллыыта, о.д.а. киһи барытын ааҕан сиппэт. Мин
үлэлиир бириэмэбэр дьиэлэр штукатуркаламмыттара. Остуойкаҕа детсад штукатуркала-
нан капитальнай өрөмүөн барбыта. Ону таһынан олохтоох үлэһитгэр моральнай, мате-
риальнай өттүнэн хааччыллыбыттара.
Остуойкаттан уурайан баран, уоппускам кэнниттэн «Дүпсүн» сопхуос отделение-
тыгар кыладыапсыгынан анаммытым. Сыл эрэ кыайбат үлэлээн баран, суолу оҥорор
МХДСУ тэрилтэҕэ Чэриктэй-Дүпсээ икки ардынааҕы суол оҥоһуллуутугар мааста-
рынан үлэлээбитим. 1,5 сыл иһигэр 5 км суол уонна Мыылаҕа саҥа капитальнай муоста
оҥоһуллан комиссияҕа «үчүгэй» сыанаҕа туттарыллыбыта. Суол оҥоһуутугар «Дүпсүн»
сопхуос механизатордара үлэлээбиттэрэ. Техникаҕа МХДСУ тэрилтэттэн 5 КамАЗ,
3 скрейер, погрузчик ДТ-75 тыраахтар, бортовой 157, С-100 тыраахтар (бульдозер) үлэ-
лээбиттэрэ. Муоста тутуутун Дьокуускайтан буровой массыыналаах 5 киһилээх кэлии
омуктар биригээдэлэрэ үлэлээн бүтэрбиттэрэ. Бу суолу оҥорторон туттарбытым кэннэ
«Дүпсүн» сопхуос сельпотугар хаһаайыстыбаннай чаас дириэктэринэн анаабыттара. Ол
үлэлиир кэмнэрбэр туох баар объектар отоплениеларын сметатын, документациятын
оҥорон уонна куорат монтажниктарынан систематын оҥорторон сельпо бары объега
биир котельнайтан ититиллэрин хааччыллыбыта. Сельпо бэрэссэдээтэлинэн Босиков
Иван Петрович үлэлээбит кэмигэр, кини этиитинэн, дьаһайыытынан үлэ оҥоһуллу-

187