Page 248 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

КУРБҮҺАХ нэһилиэгз

дыырбыт, ол эһиил сиэмэ ыһыллар сирин бэлэмниирбит, тиэрэрбит. Сир хаардааһына
бүттэ эрэ от үлэтигэр киирэрбит. Соҕуруу үрэххэ Иэччэхтээх диэн сиргэ от мустара
илтилэр, онтубут дулҕата диэн сүр, үрдүгэ, охсуллубут оту дулҕа быыһыттан ороон
ылан иннин да, кэннин да диэки сатаан хаампат буолаахтыырым. Ону улахан дьон
кыайан мунньуо суохпун билэн, аны отчуттарга өйүө таһааччынан анаатылар. Васи-
льева Өрүүнэлиин Бэс Үрэхтэн сыарҕалаах оҕуһунан охсооччуларга, мунньааччылар-
га, кэбиһээччилэргэ диэн алаастары кэрийэ сылдьан өйүөлэрин илдьэрбит. От үлэтэ
бүтэн аны сиэмэ быһыыта саҕаланара. Онно биһиги оҕолор — мин уонна Карманилова
Дария Павловна түүтэх баайарбыт. Оҕустарааччыбыт Карманилов Егор Михайлович
этэ. Бурдук быһар аппараатынан бааһынаны икки аҥыы аҥаардаан өлүүлээн быстар-
бытынан барара, ону биһиги кэнниттэн сүүрэ сылдьан түүтэх баайарбыт, оннук киэһэ
сиик түһүөр диэри биирдии бэйэбит 1000-тан тахсалыыны баайарбыт. Аны түүтэҕинэн
кэбиһиллибит сиэмэ оппутун кыһын тымныыга сайылык тоҥ хаһаа дьиэтин ириэрэн
6 оҕуһу мататыылкаҕа көлүйэн отуттан сиэмэтин арааран куултаан иһэрбит. Барабаан-
чыкпыт Бурнаһыап Миитээ этэ. Уот кураан дьыл буолан, туох да ынырыктаах аһыҥка,
биир да салаа оту хаалтарбат гына сиэн кэбиһэрэ. Киһи сымыйанан эппитин курдук,
аһыҥаттан былдьаһан охсо тиийбит алаастара биир хотуур суола түспэт гына кубус-ку-
раанах буолара. Саараама тугу да хаалтарбат күтүр үөннэр эбит. Адьас хара былыт
курдук үөһэнэн көтөн кэлэр эбиттэр этэ. Хара буору кытта кытаанах от умнаһа эрэ
хаалара. Аны туран сиэмэ ыһан баран бааһынаны кыйа дириҥ гына хоруу хаһаллара,
онтукалара туола түһэрэ, ынырыктаах да аһыҥа этэ.
Ол сыл сирбит-уоппут уот кураан буолан, балаҕан ыйыгар көскө Кэбээйи Иккис
Сииттэтигэр барар буолтубут. Балаҕаннаахтан ыанньык сүөһүлэри тыыннаах хаалтараа-
ры, ардах быыһынан үүрэн, сиргэ хаста да хонон Суоттуга тиийбиппит. Онно баржаҕа
үүрэн килтэрэн өрүһүнэн хас да хонон Нам Граф биэрэгэр тиксэммит, Кэбээйигэ Нам
хоту өттүнэн тахсан, ардаҕы ардах диэбэккэ, ууну уу диэбэккэ атах сыгынньах боротуо-
калары тэпсэн туоруурбут. Уута тымныыта сүр буолара, элбэх сирдэргэ хонон тиий-
биппит. Мэҥкэрэ диэн сиргэ баар нуучча эргэ дьиэтин хотонун кыстыыр гына оҥосту-
буппут. Сорохтор Солоҥдо диэн үрэх үрдүгэр саха саҥа балаҕанын оҥорон кыстыкпыт
саҕаламмыта. Мэҥкэрэҕэ тиийбиппитигэр, Гуляев Бүөтүр кэргэнэ Атександра баара,
ыарахан этэ уонна Барыскыа, Пестряков Баһылай-Бас сыгынньах кэргэнэ, арааһа, от-
туу тиийэн баран төтөрү кыайан айанныа суох диэн хаалбыт быһыылааҕа. Александра
сэтинньи дуу, ахсынньы дуу ыйга оҕоломмута, ол кэмҥэ бары хотоҥҥо үлэҕэ барбыт
кэмнэрэ буолан, мин төрөтүспүтүм, уол оҕо этэ. Мэҥкэрэҕэ Винокурова Матрена Ни-
колаевна, Карманилова Устинья Львовна уонна мин буолан хаалбыппыт. Онтон Со-
лоҥдоҕо үс бииргэ төрөөбүтгэр: Карманилова Дария Павловна, Акулина, Прасковья,
Винокуров Николай Николаевич, Винокуров Михаил Николаевич, Бурнашева Ульяна
Васильевна, Окоемова дуу, Костромина дуу Ульяна буолан сылдьыбыппыт. Бу Кэбээ-
йигэ көскө сылдьыбыт 14 киһиттэн билигин мин эрэ хаалан сылдьар эбиппин, саныах-
ха наһаа хомолтолоох. Ньукулайдаах Мэхээлэ сүөһүлэргэ сыарҕалаах оҕуһунан оппу-
тун-маспытын таһаллара, тымныыта сүрдээх, күнүстэри-түүннэри оһохпутун отторбут.
Баһаам мас таһыллан оттуллара, аны буурҕата, хаара халыҥ буолан туох да көстүбэт
гына тибэн кэбиһэрэ. От-мас таһыытыгар, сүөһү уулатыытыгар эрэйи көрсөрбүт. Мин
ким эмит Солоҥдоҕо олорооччулартан ыарыйдахтарына, ону солбуйа барарым, таҥнар
таҥас мөлтөх буолан, тоҥон-хатан биэрэрим сүр, аны аччыктыырбыт, онно аан бастаан
андаатар этин сиэбитим, хоргуйан өлүмээри тугу барытын сиэх курдук этибит. Бу уот
кураан, сут дьыллары этэҥҥэ туораан, тыыннаах ордон баччаҕа кэлбиппитин сөҕөбүн
эрэ. Ол да буоллар, биир да сүөһүнү өлөрбөккө, этэҥҥэ Кэбээйиттэн муус устарга өрүс
мууһа хамсыан иннинэ дойдубутугар сүөһүлэрбитин кытта бэйэбит этэҥҥэ кэлбип-
пит. Бэйэм кэтэх сүөһүлээх этим. Туоһахта диэн этэҥҥэ ньирэйдэммитэ, Кэбээйигэ
кыстыкка илдьэ баран тыыннаах хаалбыта. Ити кэлбит сааспытыгар төрдүө буолан: мин,
Аммосова Февронья Атексеевна, Винокурова (Пухова) Мария Федоровна, Васильева

244