Page 243 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

КУРБҮҺАХ нэһилиэгэ

Дьоммут кыстыктара Күөрүмэҕэ этэ. Мин сайылыктан өтөхпүтүгэр көспүт малаа-
һын киэһэтигэр төрөөбүт үһүбүн. Ийэлээх аҕабыт үөрэҕэ суох этилэр. Аҕабыт киэҥ-
холку майгылаах, сахалыы өйдөөх, суокка-учуокка үчүгэй киһи этэ. Биригэдьиирдии
сылдьан сирин гаатын, таабылын өйүгэр суотгуур буолара. Кини «Хамыдал», онтон «Ок-
тябрь» холкуостар бастыҥ үлэһитгэрэ буолан ударник, стахановец аатгарын сүкпүтэ.
Ийэбит холкуоска ыанньыксыттыыра. Түргэн-тарҕан, ыраас туттуулаах, сүрдээх үлэһит,
эрдэ турар, хойут утуйар этэ. Иккиэн холкуос кытаанах үлэтигэр үчүгэйдик үлэлээннэр,
«1941-1945 сс. Аҕа дойду Улуу сэриитин кэмигэр килбиэннээх үлэтин иһин» мэтээлинэн
наҕараадачаммыттара. Аҕабыт, үөрэҕэ суох буолан, биһиги үөрэхгээх, үлэһит дьон буо-
луохпутун олус баҕарар этэ.
Сэрии кэмигэр бары да олус кыһалҕалаахтык олорбуппут. Эдэр, үлэни-хамнаһы
кыайар дьон бары армияҕа барбыттара, холкуоспутугар оҕонньоттор, дьахталлар, ыары-
һах дьон эрэ хаалбыттара. Онон обургу оҕолор улахан дьону кытта тэҥҥэ сарсыарда
эрдэттэн киэһэ хойукка диэри үлэлиир этибит. Саас сиэмэ ыһыытыгар, сайын от кэ-
мигэр оҕус сиэтэрбит, сиэмэ итигэстиирбит. Аһыҥа наһаа элбээн, ону кытта охсуһууга
үлэлэтэллэрэ. Анаан хаһыллыбыт омуһахха аһыҥаны быанан тардан аҕалан түһэрэр
этибит. Итиигэ кыра саастаах оҕолорго ыарахан үлэ буолара. Аспыт суох буолан, дьом-
мут бэс сутукатын, араас оттору хомуйан сиэтэллэрэ. Аан тириитин кытта буһараллара.
Кураан буолан, от үүммэккэ, сүөһүлэрбитин кыстата Намҥа Маймаҕаҕа көскө бар-
быппыт. Бастаан сайын аҕабыт оттуу барбыта, онтон күһүн сүөһү кыстыыр хотонун
тутуутугар хаалбыта. Аны күһүн ийэбит субай сүөһүнү көрө киирэр буолбута, онон бары
көһөн барбыппыт. Ийэбит барахсан оҕус сыарҕатыгар биһигини, тобуктара кытара сыл-
дьар түөрт оҕоҥу, куобах суорҕаҥҥа суулаан, быанан кэлгийэн илдьэ барбыта. Бэйэтэ
тоҥон сыарҕа кэнниттэн оҕуһун муоһалаан сүүрээхтиирэ. Дьонум сүөһү көрөр буолан-
нар, лимиит бурдук ананан, онон тыыннаах ордубуппут. Дойдубутугар хаалбыт дьонтон
элбэх киһи хоргуйан өлбүт этилэр. Биир омуһахха тоҕус киһини көмпүттэрэ үһү.
Намтан төннөн иһэн, өрүһү туорааһынҥа миигин уонна балтыбын, салайааччыбыт
сорудаҕынан, эрдэ ыыппьптара. Мин уон саастаахпын, балтым 4 саастаах, Суотту биэ-
рэгэр аҕалан сүөкээн кэбистилэр, биһиги онно биэрэккэ икки хоннубут. Уубут да, өйүөбүт
да суох, дюн киэнин уоран ылбыттар диэхтэрэ диэн аһы көрө-көрөбүт ылан сиэбэппит.
Наһаа да куттанан, аччыктаан, тоҥон сылдьыбыппыт. Оҕо санаабар, бөрө кэлэн сиэҕэ
диэн куттанарым, балтыбын сиэтэ сылдьарым. Дьоммут өйүүҥҥү күнүгэр эрэ кэлбиттэрэ.
Сэрии мэһэйдээн, хойутаан, 1944 сыллаахха 11 сааспар Курбуһах оскуолатыгар
маҥнайгы кылааска үөрэнэ киирбитим. Атгыс кылааска үөрэнэрбэр Намҥа Констан-
тин Константинович Окоемовтаахха олорбутум. Саҥаһым Маайа, биһиги дьоммутун
элбэх оҕолоохтор, тиийиммэттэр диэн көмөлөһөн, миигин анаан кэлэн ылан илдьэ
барбыта. Курбуһах сэттэ кылаастаах оскуолатын бүтэрэн баран, 1952 сыллаахха Мүрү
орто оскуолатыгар ахсыс кылааска үөрэнэр буолбутум. Ахсыс «б» кылааска Курбуһах-
тан тохсуо буолан үөрэммиппит. Бииргэ үөрэнэр оҕолорбутун кытта түргэнник бодо-
руспуппут, доҕордоспуппут. Бу үөрэнэр сылларбытыгар киэҥ билиилээх-көрүүлээх,
ирдэбиллээх учууталларга үөрэммиппит, ол курдук Семен Онопрович Онопроп, Алек-
сей Николаевич Слепцов, Николай Данилович Бурцев, Егор Иннокентьевич Оконеш-
ников, Клара Серафимовна Седалищева, Георгий Васильевич Данилов, Виктория Ин-
нокентьевна Аммосова, о.д.а.
1955 сыллаахха онус кылааһы бүтэрэн баран, Балаҕаннаахха, төрөөбүт сирбэр Өлөн-
нөөххө үөрэҕэ суох улахан дьону ааҕарга, суруйарга үөрэппитим. Манна үлэлиирбэр
учууталым Местников Андрей Иванович улаханнык көмөлөспүтэ. Балаҕаннаахха баран
үлэлиирбэр анаан биир аты биэрбҥггэрэ, онон сылдьар этим. Атым сүрдээх сымнаҕас
буолан абыраабыта. Аппынан Бороҕоҥҥо кытта киирэ сылдьарым. Улахан дьону үөрэ-
тэрим иһин 40 солкуобай хамнас төлүүллэрэ.
1956 сыл күһүн Дьокуускайга культурнай-сырдатар училище библиотечнай отделе-
ниетыгар үөрэнэ киирбитим. Балтараа сыл үөрэнэн дипломнаах үлэһит буолан дойду-

239