Page 73 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

II БАЙА5АНТАЙ нэһилиэгэ

5 кылааска үөрэнэ сылдьан, Бороҕоҥҥо аан маҥнай киирбитим, оскуолала'р икки
ардыларыгар күрэхтэһиигэ кытта. Онно ырыаҕа, араас оҥоһуктарга кытгыбытым
быһыылааҕа. Учууталбыт Жирков Петр Егорович салайан илдьэ киирбитэ. Син элбэх
оҕо этибит, учууталбыт дьоно Бороҕоҥҥо олороллор эбит, онно баран аһыыбыт. Ула-
хан дьиэлэри, уулуссаны, маҕаһыыны аан маҥнай көрөн үөрбүппүт аҕай.
Оройуоҥҥа киириэм иннинэ Тандаҕа сиртэн 2 солкуобайы булан ьыбытым, ону
илдьэ киирбитим уонна остолобуойга аһаабытым. Остолобуой аһа, нуучча лэппиэскэтэ
минньигэһин сөхпүтүм. Онон Бороҕону көрөн үөрбүтү.м, Петр Егоровиһы битиҥҥэ
диэри умнубаппын, олус махтана саныыбын.
Оскуолаҕа араас куруһуоктар үлэлииллэрэ, оҕо хайаан да биир куруһуокка сыл-
дьыахтаах диэн эбээһинэстиир этитэр. Мин юннатскай куруһуокка сьпдьыбытым, араас
үүнээйитэри, оҕуруот астарын олордон элбэҕи битбитим. Салайааччыбыт биология учуу-
тала Егорова Анна Никифоровна. Оскуолаҕа бэйэтигэр оҕуруот учаастага баара, сылын
аайы элбэх оҕуруот аһын хомуйан оройуон на. өрөспүүбүлкэҕэ тиийэ бшлибитэ. Мүрү
орто оскуолатыгар Данитов Георгий Васитьевич сатайааччьпаах юннаттар эмиэ үчүгэй
үлэлэринэн аатыраллара. Онон 1956 с. биһиги оройуоммут юннатгара Москваҕа ВДНХ
барар путевканан наҕараадаламмыттара. Мүрү орто оскуолатытган Афанасьев Сережа
диэн юннат. Танда оскуолатытган мин барар буоламмыт үөрбүппүт аҕай. Сатайааччынан
Найахы оскуолатын учуутата Степанов Андрей Михайлович барбьҥа. Арай Москваҕа ба-
раары гыммьҥым, туох да таҥаһым суох, бачыыҥка көстүбэккэ кыһалҕа буолла. Интэ-
ринээт ампаарьггган оҕолор кэппит бачыыҥкаларыгган талан нэһиитэ буллубут.
Биһиги Москваҕа барар айаммыт маннык буолла. Сэттэ суукка Дьокуускайтан
Осетровоҕа диэри борохуотунан, онтон Осетровоттан Москваҕа диэри сэттэ суукка
поеһынан айаннаан тиийдибит. Учууталбыт батыһыннара сылдьан Москваҕа былаан
быһыытынан сырыттыбыт, күүлэйдээтибит, астынныбыт. Төннөрбүтүгэр эмиэ ал-
ларанан айаннаан кэллибит. Кэлэ-бара ый айаннаан, соҕуруу уон хонон, бэркэ сы-
рыттыбыт, элбэҕи битлибит. Ленин мавзолейыгар, Кыһыл болуоссакка, зоопаркаҕа,
кинотеатрга уо.д.а. сыддьан, быыстапканы күн аайы көрөн атын көрүүлээх-истиитээх
дьон буола түстүбүт, оҕолор да ортолоругар аптарытыаппыт харыс үрдээтэҕэ дии.
Сэрии сылын оҕолоро буоларбытынан, оччотооҕу аас-туор олох ыарахана биһигини
улаханнык хаарыйбьгга. Кыра оҕо эрдэхпититтэн үөрэх бүтгэ да фермаҕа, сайыны быһа от
үлэтигэр улахан дьону кытга тэҥнэ үлэлиирбит. Кэбиһиигэ оҕус сиэтиитэ диэн кьҥаанах
үлэ буолара. Сарсыарда халлаан сырдыаҕытган киэһэ туппалас хараҥа буолуор диэри үлэ-
лиирбит. Оччотооҕу оҕонньоттор дьаһаллара оннук буолара. Күлүмэн, бүгүлэх хойдубут
кэмигэр туспа муҥ. Аны оҕускун дэлби соруйан, хаамтаран ис диэн туспа ыгыы-түүрүү
буолара. Мин бу үлэ эриирин-мускуурун эппинэн-хааммынан билбитим, кэбиһиипэ
маҥнайгы кылаастан солбуллубат оҕус сиэтээччи этим. Оҕустарбытын бэйэбит мэччитэр-
бит, сүтэрбэккэ булан аҕаларбыт. Ардах түстэҕинэ биирдэ эмит өрүүрбүт. Онно батык-
тыырбыт, кус оҕолуурбуг, испит аһыйыар диэри чучунаах, кииһитэ сиирбит, сөтүөлүүрбүт.
Урут холкуостар, төһө да ахсаан өттүнэн дьоно, сүөһүтэ аҕыйах да буоллаллар. со-
лооһун солоон сиэмэ бөҕөнү үүннэрэллэрэ. Күһүн хомуур кэнниттэн сиэмэ туорааҕын
бааһынаттан итигэстиир көҥүллэммэт этэ. Арай кутуйах хасааһын, ордуутун түөрэр
көҥүллэнэрэ. Онтон кэлин, сиэмэ итигэстээһинэ көҥүл буолбутун кэннэ, оҕолор
биһиги үлэбит буолбута. Сиэмэни хатарыы, соҕооччулааһын. тыалга көтүтүү сыралаах,
салгытыылаах буолара. Өссө даардаҕа бурдук тардыыта илиһиннэрэрэ. Кырыымчык да
олох этэ, хайдах итини барытын тулуйан саха киһитэ баччаҕа кэлбитэ буолуой?
Үрэхпит кытыытыгар кып-кыһыл хаптаҕаһа, курун тыаҕа дьордьумата, сис тыаҕа
кытара буспут отоно элбэҕин! Күһүн бурдук хомуурун саҕана бааһынаҕа түүтэх туруо-
ран сырсыы бөҕө буоларбыт. Сиэмэҕэ киирэн хаайтаран хаалбыт куобахтары бултаа-
һын көрдөөх да этэ. Куобахтар, хадьымалга өрөҕөлөрүн тэһэ кэйдэрэр буоланнар. тах-
сыбакка сиэмэ үөһүгэр мусталлар, онтон сиэмэ быһыытын бүтүүтэ ойон тахсан икки
харахтара тэстэринэн ыстанатлар. Арыт элбэх куобах оҕотун бултаан бойуоҕурарбыт.

69