Page 74 - Сэрии кэмин оҕолоро 1 кинигэ

II БАЙАВАНТАЙ нэһилиэгэ

Кэлин холкуостары бөдөҥсүтүү, дьону биир сиргэ түмүү, сүөһүнү кииннээһин саҕа-
ламмыта — бу барыта дьон туһугар ыытыллыбыт политика этэ. Дьон-сэргэ бырааһын-
ньыктарга, Саҥа дьылга, быыбар хампаанньатын саҕана, сыллааҕы дохуот үллэстиитин
кэмигэр санаата олус көтөҕүллэр этэ. Ааҕар балаҕаҥҥа олохтоохтор испэктээкил туруо-
рар этилэр, биһиги муостаҕа сытан эрэ, утуйа-утуйа көрөрбүт. Биһиэхэ ордук быы-
бар буолар күнэ хатанан хаалбыт. Ааҕар балаҕаҥҥа киирии-тахсыы, дьон бөҕө, барыта
кып-кыһыл суруктар. Хайа учаастак дьоно урут быыбардаан бүтэр диэн куоталаһыы
буолара, быыбар урнатын Түүлээхтэн саҕалаан Бороҕоҥҥо киллэрии соруга турара.
Улаатан баран, оттуу сылдьан киэһэ аһылык кэнниттэн дьоммутугар хаһыат сонунун
ааҕар буолбуппут. Оччолорго сахалыы тылынан тылбаастанан «Эдэр гвардия», «Кыһыл
көмүс сулус кавалера» диэн кинигэлэр тахсыбыттара, бэйэбит суруйааччыларбыт ки-
нигэлэрэ «Сааскы кэм», Дьуон Дьаҥылы хоһооннорун кинигэтэ уо.д.а. кэлбиттэрэ,
ону ааҕарбыт. Тиит Арыыга араадьыйа саҥарбыта, маҥнай батарея көмөтүнэн, кэлин
аккумуляторынан Турантаев Уйбаан үлэлэппитэ.
Ити курдук Тиит Арыыга биһиги көлүөнэ ыччаттара бииртэн биир улаатан, атахпы-
тыгар туран испиппит. Танда оскуолатын бүтэрэн, оройуон киинигэр Бороҕоҥҥо ахсыс
кылааска үгүспүт үөрэнэ киирбитэ, интэрнээккэ олорбуппут. Интэринээт сэбиэдиссэ-
йэ Варвара Матвеевна, воспитателлэрбит олус үчүгэйдик сыһыаннаһаллара. Поварбыт
Атласов Бүөккэ минньигэс да астааҕа. Субуотаҕа оскуолаҕа үҥкүү буолара. Онно «поч-
та» диэн оонньууну ыытан суруйсарбыт, «шахта» оонньууга ыллыы-ыллыы хаамарбыт,
«полька-тройка», дамский вальс диэннэри үҥкүүлүүрбүт. Оскуола араас общественнай
үлэтигэр кыттарым, нуучча кылааһын оҕолоругар баһаатайдаабытым. Еремеев Кеша
оройуон хаһыатыгар коррепондент буолбута. Ыстатыйалара тахсан, кыра да буоллар
гонорар ылара, онон киинэҕэ сылдьарбыт.
Манна үөрэнэ сылдьан Федорова Маша диэн кыыһы сөбүлүү көрөрүм. Маша мии-
гиттэн биир кылаас кыра, үөрэҕэр үчүгэйэ, оскуола комсомолькай тэрилтэтин сэкирэ-
тээрэ этэ. Улам табаарыстаһан, билсэн, кэлин ол Машабынаан ыал буолбуппут.
Интэринээккэ Танда эҥээртэн Еремеев Кеша, Алексеев Дима, Кривошапкин Степа,
Кривошапкина Маша, Петрова Муся, Васильев Кеша, Арсентьев Тарас олорбуттара.
Биһигини кытта Түүлээхтэн Слепцова Уля, Тиит Арыыттан Охлопков Алеша үөрэм-
миттэрэ. Олус эйэлээх этибит, туохха барытыгар көмөлөсүһэрбит, охсуһар-этиһэр, та-
бахтыыр, арыгылыыр дьаллыгы билбэт этибит. «Атас туһугар атах тостор» диэн этиини
кытаанахтык тутуһарбыт. Еремеев Кеша, Охлопков Алеша, мин «Верные друзья» диэн
ырыаны өрүү ыллыырбыт. Интэринээккэ олус үчүгэйдик олорон, оскуолаҕа бастыҥ
үөрэнээччилэр кэккэлэригэр сылдьан, үс сыл биллибэккэ ааспыта. 1960 с. бука бары
орто оскуоланы бүтэрбиппит, оччотооҕу учууталларбытыгар, интэринээт үлэһиттэри-
гэр махталбыт улахан, хаһан да умнубаппыт ол кэмнэри.
1960 с. орто оскуоланы бүтэрэн, СГУ-га киирээри үөрбүтүм. Ол эрээри ол үөрүүм
өр барбатаҕа, аны баар суох соҕотох киһим — ийэм күн сириттэн барбыта, чороҥ
соҕотох туран хаалбытым. Баччаҕа кэлиэх быабар, ийэбин кистээбитгэрин кэннэ, тас-
тыҥ эдьиийим Егорова Анна Никифоровна көмөтүнэн Дьокуускайга киирбитим. Эк-
заменнар номнуо саҕаламмыт этилэр. Анна Никифоровна кэпсэтиитинэн, дьыалабын
СГУ т/х факультетын ветеринарнай отделениетыгар туттарбытым. Онон экзаменнар-
бын эмиэ кини көмөтүнэн тутгаран, устудьуон буолбутум. Уопсайга ылыллыбытым,
үөрэхпэр кыһаллан туран үөрэммитим. Группабар саамай эдэрдэрэ этим, онон бииргэ
үөрэнэр оҕолорум «бырааппыт» диэн ааттаан, биэс сылы быһа көмөлөһөн, өйөөн илдю
сылдьыбыттара. Маҥнайгы, иккис куурустарга общай химия предметигэр экзамем-
мар «икки» сыананы ылан, стипендията суох хаалбытым. Миэхэ үөрэнэрбэр ким да
көмөлөһөр киһим суоҕа, хата, оҕолорум бука бары биирдии солкуобайы кыттыһан биэ-
рэллэрэ, онон мин харчым кинилэрдээҕэр биир солкуобайынан ордон тахсара. Ефре-
мова Ксения, Бурцева Даша олох быраат оҥостубуттара, оттон мин күн бүгүҥҥэ диэри

70