Page 233 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

линэн үлэлии олорон Кэптэнигэ оскуола саҥа дьиэтин туттарбыта. Оскуола-
ны кэлин Үлэ Кыһыл Знамята орденынан наҕараадаламмыт тутааччы, Н.В.Ми-
галкин-Ньуука биригээдэтэ туппута. Ол тутуллубут оскуола кырыыһатыгар
анаан 1968 сыл Дьөгүөр Мигалкин, Новамир Сивцев уонна мин буоламмыт
Бүлүү куоратыттан 1500 шифери тиэйэн аҕалбыппыт. Шифер баржаттан
сүөкэнэн кытылга массыына кыайан киирбэт кумаҕар сытара. Массыына-
ларбытын тэйиччи туруоран баран, биэс уонтан тахса миэтэрэлээх сиртэн
шифери санныбытынан таһан түөрт чаастан ордук тиэнэн бүппүппүт. Тиэ-
нэн эрэ баран, киэһэ тоҕус чаас ааһыыта, сабыллыбыт остолобуойу тоҥсуйан
астараммыт, көрдөһөн аһаан, өйүө ылан дойдубутугар айаннаабыппыт уонна
үс суукканан Кэптэнигэ этэҥҥэ кэлбиппит.
Сопхуос тэриллиитин саҕана отделениеларга сүөһү элбэх этэ. Онон арыт-
таах муосталаах хотоннор тутуллубуттара. Күһүөрү сайын ирбитин кэннэ ол
хотоннор саахтарын таһыы буолара. Эмиэ Дьөгүөрбүнээн, Новамирдыын он-
нук үлэҕэ элбэхтик сылдьыбыппыт. Өссө хотоннорго акылаат буордарын та-
һарбыт. Мин, ММЗ-555 массыынабар, сэттэ сыл тохтоло суох сүүрдүбүт кэм-
мэр кольцаларын, вкладыштарын уонна клапаннарын эрэ уларыппытым. Бу
массыынабар атын улахан өрөмүөн барбатаҕа. Ити массыынам кэнниттэн ГАЗ-
53 массыынанан сайылык фермаларыттан үүт таһыытыгар үлэлээбитим. Үүт
таһыыта олус эппиэттээх үлэ этэ, сарсыарда эрдэлээн, сороҕор курулас ар-
даҕы аннынан фермаларга тиийэн үүт ыларым. Аны собуоттан холбуур үүт
ылан төттөрү айаннаан сайылыктарга ньирэй аһылыгар аҕаларым. Онон фер-
маларга күҥҥэ үстэ айанныырым уонна үлэм түүн үөһэ ааспытын кэннэ бүтэрэ.
Хомустаах отделениетыгар олорон УАЗ-425 маркалаах массыынанан, ынах-
тары искусственнай буоһатыыга анаан фермаларга түөрт сыл племенной оҕус-
тар сиэмэлэрин таспытым. Бу эмиэ эппиэттээх да, сындалҕаннаах айаннаах
үлэ этэ. Оҕустар сиэмэлэрин Дьокуускайтан биирдии күн өрөтө-өрөтө Бо-
роҕоҥҥо ыытан иһэллэрэ. Ол күн Бороҕоҥҥо киирэн анал иһиттээх сиэмэ-
ни ылан баран Хомустаахха — Уһун Сыһыы, Маладьаайы; Кэптэнигэ — Туо-
йа, Хаптаанньа, Күчээйи; Тулунаҕа — Атыыр Уҥуоҕа, Хаптаҥа; Даалыга —
Аҥхай, Уу Дэрги сайылыктар фермаларыгар тиэрдэрим. Таарыйа киинэ та-
һарым, кэлэ-бара дьоннор олорсоллоро. Бу куһаҕан суоллаах-иистээх уһун
айан, олус сылаалааҕа, дьиэбэр үксүгэр түүн кэлэрим.
Хомустаах отделениетыгар ГАЗ-53 таһаҕас массыына кэлбитин миэхэ би-
эрбиттэрэ. Биһиги оройуоммут курааннаан алаас сирдээхтэри аһыҥа буулаан,
миэстэҕэ оттооһун кыра буолара. Онон оройуон иһигэр үрэх сирдээх Бээ-
рийэҕэ, Тиит Арыыга ону тэҥэ атын оройуоннарга Кэбээйигэ, Намҥа тиийэн
оттууллара. Онно отчуттары тиэрдии, кыһын оттообут отторун тиэйии үлэтэ
буолара. Ол курдук, Нам Салбаныттан, Кэбээйи Сииттэтиттэн, Мукучутуттан
от таһарбыт. Суоттуттан маҕаһыыҥҥа табаар аҕалыы, уотурба тиэйии, нефте-
базаттан массыынаны толору буочукалаах оҕунуохтуур арыыны тиэйэн кэлии
дьиэ таһынааҕы үлэлэр этилэр. Сорох сайын “вода” массыынанан бөһүөлэккэ
уонна үс сайылыкка уу баһабын, аны сарсыарда, киэһэ таһаҕас таһар массыы-
набынан лабыкталыыр оҕолору тыаҕа илдьэбин, дьиэлэригэр аҕалабын,
күнүһүн быыс булан лабыкта таһабын. Ити курдук үлэлээн-хамсаан сопхуос
ыһыллыан эрэ иннинэ 1992 сыллаахха пенсияҕа тахсыбытым.
Билигин кэргэмминээн Анна Филипповналыын чааһынай сүөһүбүтүн
көрөбүт-истэбит. Үлэлии үөрэммит дьон, илиибит үлэттэн араҕыан баҕар-
баппыт. Онон төһө кыайарбытынан оппутун оттуур, сүөһүбүтүн көрөр-истэр
санаалаахпыт.
Виктор Иванович Новгородов,
сэрии тулаайаҕа, үлэ ветерана. 2011 с. сэтинньи

229