Page 323 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

хотоҥҥо киирэн хонорун дьон кэпсэтэриттэн истэрбит. Бука уора-көстө тугу
булбутун сыыһын аһаан сырыттаҕа. Олохтоохтор ол уолу биир кэм: “Молооч-
чук да Молооччук”, — дииллэрэ. Сэрии сылларыгар уопсай хотоннорго, хан-
на даҕаны харабыллары олохтообуттар. Биһиги уопсай хотоммутугар хара-
былынан Никифорова Елена Прокопьевна — Халла Өлөөнөтө үлэлээн, түүнүн
хотоҥҥо хоноро. Биир түүн аймалҕан, саҥа-иҥэ буолбутуттан оҕолор уһук-
тан кэлбиппит. Дьукаах дьоммут оҕолорунаан эгил-тэгил саастаах 4-5 оҕо
баарбыт. Дьоммут тугу кэпсэтэллэрин өйдөөбөппүн, харабыл Өлөөнө: “Мо-
лоччук да Молооччук”, — диирин өйдүүбүн. Кэлин билбиппит, тулаайах
Молооччук уол биһиги хотоммутугар киирэн, ынахтар төбөлөрүгэр кэлиргэҕэ
сыппыт эбит. Өлөөнө ону көрөн соһуйбут-өмүрбүт. Молооччук эрэйдээх
аһыыр-аһаабат, куруук аччык сылдьар оҕо сылаас сири була сатаатаҕа...
Сайын буолан дойдубутугар төннүбүппүт. Хас да киһи эрдэр, “аал” диэн
ааттанар улахан кунгааһынан сүөһүлүүн-киһилиин бары тиэллэн Өлүөнэ эбэни
туораабыппыт. Манна биһиги ийэбит Матырыас эр дьону кытта тэҥҥэ эр-
дии эрдиһэрин өйдүүбүн. Бу айаммытыгар оҕолору, биһигини, оҕус сыарҕа-
тыгар олордон баран быанан ыбылы кэлгийэн кэбиспиттэрэ. Кунгаас иһигэр
киирбит уу сыарҕабытыгар таһымнаатаҕына бары тэҥҥэ ытаһан айманыы
бөҕө буолара. Сорох сыарҕаларга ньирэйдэри тиэйэн баран эмиэ ыбылы кэл-
гийэллэрэ. Атын сыарҕаларга таҥас-сап, иһит-хомуос тиэллэн иһэллэрэ. Аны
хас эмэ уонунан ынах сүөһүнү, сылгыны үүрэн, тиэйэн аҕалаллара. Дьэ,
маны барытын көрөн-истэн, сүгэн-көтөҕөн, дьаһайан кэллэхтэрэ оччотооҕу
сут-кураан эрийбит, этирик түөстээбит, аччык аҥаардаах оччотооҕу хоһуун
холкуостаахтар — биһиги төрөппүттэрбит, кинилэр үөлээннээхтэрэ.
Дойдубутугар кэлээт Нээбилэп Өгөҕөр кэнсэлээрийэ дьиэҕэ олорбуппут.
Олорор дьиэбит олох айан суолун айаҕа этэ. Оччотооҕуга сырыы-айан көлөнөн,
онон кыһын-сайын айан дьоно биһиги дьиэбитин быһа ааспат этилэр. Дьом-
мутугар ыалдьыт-хоноһо өрүү элбэҕэ.
Сэрии бүтэһик сылларын диэки армияттан төннөн иһэр дьону биирдии-
лээн да буоллар көрөр буолбуппут. Оҕолор ордук биир эмэ уордьаннаах, мэ-
тээллээх фронтовик сырыттаҕына, кини наҕараадаларын көрөн сүрдээҕин
астынарбыт. Кыһын этэ, сэрииттэн аҕам убайа Баһылай араанньы буолан
кэлбитэ. “Гвардеец” диэн бэлиэлээҕэ, ону биһиги уордьан дии саныырбыт,
дьиҥэр кини “Хорсунун иһин” мэтээллээҕэ. Убайбыт Баһылай Луукус Күөгэ-
лэп ( И.В.Гоголев-Бурҕас аҕата ) ол ыарахан араанньытыттан сылтаан уһааба-
таҕа, өлбүтэ.
Саас 1945 сыл уу-хаар тахсыбытын кэннэ, оҕолор мас кыстыырга оон-
ньуу сырыттахпытына саллаат таҥастаах, бороҥ синиэлин хаҥас илиитин
харытыгар биллэҕэ быраҕан туппут, гимнастеркатыгар хас да мэтээллээх
бөдөҥ-садаҥ киһи тиийэн кэлэн, биһигиттэн Новгородов Ылдьаалаах ханна
олороллорун ыйыппыта. Биһиги, оҕолор, сирдиибит диэн ууну-хаары баар-
ды оҥостубакка саллаат иннигэр-кэннигэр түһэн сарыкынаһан иһэн харах-
пыт киһибит мэтээллэриттэн арахсыбат. Кэлин билбиппит, бу Жирков Ни-
колай Петрович эбит. Николай Петрович сэрииттэн кэлэн баран уһун кэмҥэ
атыылааччынан үлэлээбитэ.
Сэрии сылларыгар Маладьаайы сайылыкка олордохпутуна аҕам аччыгый
инитэ Лааһар Луукус кэлэн барбытын өйдүүбүн. Кини сыҥаһа ороҥҥо оло-
рон эрэ, миигин тобугун икки ардыгар туруоран эрэ, төбөм оройуттан сыл-
лыырын эрэ өйдөөн хаалбыппын. Ити кини армияҕа ыҥырыллан баран дьо-
нун кытта бырастыылаһа, кинилэри бүтэһигин көрөн барыыта эбит. Убай-
бытын маҥнай “сураҕа суох сүппүт” диэн буолара. Кэлин Гоголев Лазарь

319