Page 362 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Амма Аччыгыйа Николай Васильевиһы хаста да көрсөн кэпсэппит.
— Аварияламмыт 3 самолеттан тыыннаах ордубут дьоннору көрсөн кэп-
сэппит уонна холбоон “Алдьархай” сэһэни суруйбут быһыылаах. Мин То-
гойкин прототиба буолбатахпын. Ол эрээри дьоннор “Тогойкин” ааты иҥэр-
биттэриттэн өһүргэммэппин. Терешкин Николай Дмитриевич Тогойкин про-
тотиба буолуон сөп. Кини атын самолет авариятыгар түбэспит. Өлүөхүмэҕэ
комсомол райкомун секретарынан үлэлээн баран, кэлин советскай-партий-
най үлэҕэ үлэлээбит киһи үһү, — диэн Николай Васильевич кэпсээнин
түмүктүүр.
Дьэ, бачча үлүгэрдээх олоҕу олорбут, эмиэ да сэриигэ сылдьыбыт, эмиэ
да эйэлээх олоҕу тутуспут, өлөр өлүү айаҕыттан мүлчү көппүт хорсун буойу-
ну, культура кырдьаҕас үлэһитин, тыа сирин производствотын бастыҥ ха-
мандыырын, бэйэтэ сэнэх, сырыыны-айаны кыайар эрдэҕинэ оскуолалар,
библиотекалар, культура тэрилтэлэрэ народнай суруйааччыбыт Амма Ачы-
гыйа “Алдьархай” диэн сэһэнинэн киэҥ кэрэхсэбиллээх этиилэри, истиҥ
көрсүһүүлэри, ааҕааччылар конференцияларын тэрийэн ыытар эбитэ буол-
лар дэлэ үчүгэй, дьоһуннаах өй-санаа атастаһыылара Николай Васильевич
аатыгар этиллиэхтэрэ этэй, ыччаты иитиигэ тыыннаах чаҕылхай холобур
быһыытынан дьайар күүстэниэ суоҕа этэ дуо?
20.04.2002
Ыччакка холобур буолар олох

Мин, Степан Аржаков аатынан совхозка үлэлиир кэмнэрбэр бииргэ ал-
тыспыт табаарыһым, Н.В.Иванов туһунан, кини 80 сааһын томтойо туола-
рынан аҕыйах тылынан амалыйыым дуу.
Орто дойду олоҕун арҕаһынан айаннаан кэлбит киһиэхэ 80 саас кырата
суох саас. Николай Васильевич Иванов Уус-Алдан оройуонугар, кэпсээҥҥэ
киирбит Бэрт Хара төрөөбүт сиригэр Кыыс Хаҥа Эбэ Хотуҥҥа күн сирин
көрбүтэ. Николай Иванов 18 сааһын туолаат 1945 сыллаахха армияҕа ыҥырыл-
лыбыта уонна уһуннук сулууспалаабыта. Үчүгэй сулууспатынан 1950 сыллаахха
уоппуска ылан дойдутугар кэлэн иһэн, муус устар 17 күнүгэр самолет авари-
ятыгар түбэһэр. Бу саахаламмыт самолекка 20 киһи баарыттан 10 киһи ты-
ыннаах ордор. Олортон биирдэстэрэ биһиги Ньукулайбыт этэ. Бу иэдээн
туһунан саха уһулуччулаах суруйааччыта Н.Е.Мординов-Амма Аччыгыйа “Ал-
дьархай” диэн сэһэни суруйбута. Онно сэһэн сүрүн геройунан буолбут То-
гойкин уобараһын суруйааччы Н.В.Ивановтан ылбыта биллэр.
Н.В.Иванов госпитальга сытан эмтэнэн тахсан баран, культпросвет оску-
олатын бүтэрбитэ уонна дойдутугар Уус-Алдаҥҥа араас салайар үлэлэргэ
буспута-хаппыта. Кини “Победа” холкуоска учаастак сэбиэдиссэйинэн үлэ-
лиир кэмигэр аатырбыт ыанньыксыт Е.И.Бурцева Социалистическай Үлэ
Геройа буолбут. Оттон үрдүкү үүнүү маастара Федор Уфимов үлэ Кыһыл
Знамята орденынан наҕараадаламмыта уонна Саха АССР Верховнай Сове-
тын депутатынан талыллыбыта. Итинник бөдөҥ ситиһиилэр биллэн турар
салайааччыттан быһаччы тутулуктаахтара чуолкай. Ол курдук сатабыллаах
салайааччы үлэлиир, дьаһайар сиригэр үлэһиттэр үрдүк кирбиилэри ылал-
лар, бастыҥ көрдөрүүлэри ситиһэллэр. Николай Васильевич кэлин “Прав-
да” холкуос парткомун секретарынан талыллан таһаарыылаахтык үлэлээн,
производственнай көрдөрүүлэри лаппа үрдэтэри ситиспитэ.
Н.В.Иванов 1970 сыллаахха кэргэнин М.Н.Корякина (кини Уоттуттан
төрүттээх) дойдутугар көһөн кэлбиттэрэ. Мария Николаевна Чинэкэҕэ идэ-

358