Page 359 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Биһиги ийэбит Варвара Николаевна үс оҕолоох, онтон иккитэ баар.
Кыыһа Екатерина Николаевна эмиэ үс оҕолоох, идэтинэн медицинскэй сиэс-
тэрэ, доруобуйа харыстабылын туйгуна. Кэргэнэ Петр Петрович Попов идэ-
тинэн механизатор. Уола Алексей Николаевич Парников Үлэ Кыһыл Знамя-
та уонна Норуоттар доҕордоһуулара уордьаннар кавалердара, идэтинэн агро-
ном, билигин бааһынай хаһаайыстыбатын салайааччыта. Кини кэргэнэ Ма-
рия Спиридоновна педагог. Эдьиийэ Варвара Николаевна-П үс оҕолоох, кэр-
гэнэ Гаврил Семенович Колодезников сэрии уонна үлэ ветерана, идэтинэн
механизатор.
Таайбыт Иосиф Семенович олоҕо, үлэтэ, өйө-санаата барыта ыччаты
иитиигэ түмүллүбүтэ уонна элбэх кэскиллээҕи саҕалаабыт киһинэн сыана-
лыыбыт. Дьону түмэ тардар дьикти дьоҕурдааҕа, олус боростуой, аһаҕас,
дьон киһитэ этэ.
“Бичик ” кинигэ кыһата “Саха киэн туттар дьоно ” сериянан педагогичес-
кай наука доктара, СГУ профессора, РФ педагогическай академиятын академи-
га, Саха ЛССР уөрэҕириитин утуөлээх улэһитэ И.С.Портнягин туһунан 2006
сыллаахха таһаарбыт кинигэтигэр баар Николай Васильевич Иванов “Дьон ки-
һитэ этэ ” диэн ахтыытыттан.

Армияҕа 1945 сыллаахха ыҥырыллыбытым. Аҕыйах хонон баран Чита
уобалаһыгар Борзя станцияҕа тиийбиппит, манна араартаабыттара. Бу кэм-
ҥэ арҕааттан 6-с гвардейскай танковай армия Монголия границатыгар кэлэн
тохтообута. Миигин уонна Нам оройуонуттан сылдьар Яковлев Василий Ан-
дреевич диэн уолу ити армия 208-с гвардейскай танковай бригада 1016-с пол-
катын 91-с отдельнай десантнай ротатыгар автоматчиктарынан биэрбиттэрэ.
Ити чааска эмиэ Намтан төрүттээх медсанбакка сулууспалыыр Мохначевс-
кай Иван Иванович баара.
1945 сыл атырдьах ыйын 9-с күнүн сарсыардатыгар Монголия граница-
тын туораан сэриигэ киирбиппит. Монголия кумах куйаарынан айанныыр,
Улахан Хинган хайатын туоруур сүрдээх эрэйдээх этэ. Ардах курулаччы ку-
тар буолан үрдүк хайаларга танкалар ньылбырыйан кыайан тахсыбакка төттөрү
түһэллэрэ. Ол да буоллар танкалар бэйэ-бэйэлэрин буксуурдаһаннар, бэрт
эрэйинэн, сүтүгэ суох бу хайалары туораабыппыт. Хайаны туораан баран
Ляохэ өрүскэ тиийэн хаайтаран турдахпытына, командарм бэйэтинэн кэлэн,
тимирэ сытар тимир суол ыллыгынан туораппыта.
Ити курдук сэриилэһэ-сэриилэһэ атырдьах ыйын 22 күнүгэр десантнай
чаастар Порт-Артурга тиийбиттэрэ. Ити күн Порт-Артур үрдүнэн кытара
кыыһан сэбиэскэй былаах тэлээрбитэ. Улахан митинг буолбута, онно баал-
лара: Советскай Союз маршаллара А.М.Васильевскай, К.А.Мересков, Р.Я.
Малиновскай уонна армия командующайдара. Алтыс гвардейскай танковай,
Кыһыл Знамя орденнаах армия сэриини Тихэй океаҥҥа түмүктээбитэ. Ар-
мия Аҕа дойдуну көмүскүүр сэрии кэмигэр 5050 км сири суолунан, ол иһигэр
2655 км сири сэриилэһэ-сэриилэһэ айаннаабыта. Алтыс гвардейскай армияҕа
командарм икки төгүллээх Советскай Союз Героя генерал-полковник Анд-
рей Григорьевич Кравченко этэ. Кини иккис Геройун Япония сэриитигэр
ылбыта.
Кравченко аҕата 1904 сылга Порт-Артур сэриитин кыттыылааҕа эбит.
Армия политическай отделын начальнигынан генерал-лейтенант Гай Лазе-
рович Туманян, штаб начальнигынан А.И.Штромберг сулууспалаабыттара.
Армияҕа сэрии кэмигэр 72 киһи Советскай Союз Геройун аатын ылбыта, 2

23*
355