Page 62 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

таллаахтык оҥорор буолбута. Ол курдук кини швеллэрдэри быһан, электро-
сварканан иһэрдэн, буолталарынан туттаран спортивнай зал, кулууп курдук
улахан тутуулар формаларын таҥан, оҥорон биэрэрэ. Ону Уйбаан саталлаах-
тык-тупсаҕайдык оҥороро.
Уйбаан Кэптэнигэ биир чааһынай киһи дьиэтигэр аан маҥнай ититэр
системаны оҥорон үлэҕэ киллэрбитэ. Бу оҥоһуу дьону-сэргэни сүрдээҕин
сөхтөрбүтэ. Кырдьык, бу кэмнэргэ ититэр системаны олохтоох нэһилиэнньэ
кэлии эрэ дьон сатаан оҥороллорун курдук өйдүүллэрэ. Онон Уйбаан бу
оҥоһуута олохтоох нэһилиэнньэҕэ биһиги да дьоммут оҥорор кыахтаахтар
эбит диэн өйү-санааны иҥэрбитэ.
Уйбаан аҥаардас тимиргэ эрэ уһанар буолбатах, ол курдук кини күнүскү
түбүктээх үлэтин кэнниттэн кыһыҥҥы киэһэлэргэ чүмэчи уотунан оччо-
тооҕу кэмнэргэ саамай күндү дьиэ кэргэлэ буолбут алта кырыылаах ыскаап-
тары оҥорор этэ, ону дьоно-сэргэтэ хамаҕатык ылаллара.

Д.Андросов-Сэһэн, “Мүрү саһарҕата” хаһыат, 2000 с.

ХАННАҔЫТЫЙ, ЫАР КЭМНЭР ТЫЫННААХ ТУОҺУЛАРА?
Улуус хаһыатыгар үлэлии сырыттахпына, олоххо буолбут бу быһылаа-
ны кэпсээн оҥорон суруйан киллэрбиттэрин, “Лөгөй киһитэ суруйбут уонна
эн ылсан үлэлиир тиэмэн, онон суругу эн оҥор ” диэн биэрбиттэрэ. Үгэспинэн
сурук ааптарын кимин билээри, бытархай эрээри биир тэҥ буочарынан симэ
суруллубут хас да илиис кэлин сирэйин көрбүтүм Уйбаан Ноҕуруодап диэн
илии баттааһыннаах этэ. Билэр киһим суругун тута ааҕаат: “Хор, кырдь-
ыгы суруйар дьон баар эбит ” диэн сөбүлээммин киирии тыллааммын, аҕый-
ах хонон баран хаһыакка толору таһаартарбытым.
Уйбаан Уйбаанабыс бу да иннинэ араас суруйуулары хаһыакка бэчээт-
тэтэр этэ. Кини дьаарыстаан, хомоҕой, өйдөнүмтүө тылынан суруйар
буолан суруктара бары кэриэтэ улахан көннөрүллүүтэ суох бэчээттэнэл-
лэрэ. Бу кэпсээн Улуу Кыайыы 55 сылын көрсө биллэриллибит конкурска
кыттан, 1000 солкуобайынан бириэмийэлэммитэ.

Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэрии кыайыынан түмүктэммит үбүлүөйдэ-
эх 55 сыла туолара сыл түөрт ыйы кыайбат кэм хаалла. Өссө ааспыт сылтан
саҕалаан биһиги улууспут хаһыата Кыайыы өрөгөйдөөх үбүлүөйүн көрсөр
үлэтин саҕалаабыта. Историктар суруйалларынан, Саха сирин 18 оройуонут-
тан барыта 62091 киһи уоттаах сэриигэ ыҥырыллыбыта. Кинилэртэн хас үһүс
киһиттэн иккитэ кыргыс толоонуттан эргиллибэтэҕэ. Аны 30-ча эрэ тыһы-
ынчаны кыайбат киһи үлэ фронугар утаарыллыбыттара. Олортон төһө киһи
төрөөбүт дойдутугар эргиллибэтэҕэ күн бүгүнүгэр диэри үчүгэйдик чуолкай-
дана илик. Итиччэ элбэх киһиттэн уордьаҥҥа, мэтээлгэ тиксибиттэр ахсаан-
нара баара-суоҕа 2300 киһи. Биэс уонтан тахса сыл тухары, бэл, бу дьоннор-
бутун ситэтэ суох сырдатан кэллибит. Оттон отучча сыл устата сэрии тема-
тыгар бэриниилээхтик үлэлиир, элбэх үлэ автора, биллиилээх журналист
Дмитрий Васильевич Кустуров этэринии: “...билиэн түбэспиттэр, концлаа-
ҕыр амырыын амтанын билбиттэр, куттанан, хараҥаларыгар тэптэрэн сэри-
игэ барымаары ойуурга түспүттэр, тыыннаах ордоору хоту оройуоннарга күрэ-
эбиттэр, “труд-фронт” сорун көрбүттэр, тыылга “Барытын — фронт туһугар,
барытын — Кыайыы туһугар” диэн үлэлээн умса-төннө түһэ сылдьан хоргуй-
ан, ыалдьан өлбүттэр тустарынан суруллубат этэ, билигин даҕаны соччо су-

58