Page 64 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

Бу өйдөөтөхпүнэ Ньукулайым төрдүн-ууһун, оҕо эрдэҕинээҕи кэмин бил-
бэт эбиппин. Арай Ньукулай оҕо сааһыгар тулаайах хаалан ыар олоххо түбэс-
пит үһү диэн, үһү-таамах курдук истэрим. Ону бэйэтиттэн истиэх санаам
батарбакка, хаһаас оҥосто сылдьыбыппын таспар таһаардым:
— Дьэ, Ньукулаай, ама ааспытын иһин сэрии саҕанааҕы оҕолор, биһиги
кыһалҕалаах олоҕу билэн аастахпыт, — аргыыйдык саҥаран кэпсэтиини
саҕалыыбын. Ньукулайым сүр дириҥник өрө тыынан ылла:
— Доор, биһиги сааспыт кыра буолан сэриигэ барбатах ордуктаахпыт.
Ол гынан баран син биир өлөргө уураахтаммыт эбиппит. Бу дурда иһигэр
диэн эттэххэ оччотооҕуга тус бэйэм эрэйдэниини эрэ буолбакка, өлбүттүүн-
тыыннаахтыын дьиҥнээх сору көрбүппүт да диэтэхпинэ баа буолуо суох этэ,
— Ньукулайым хаста да көхсүн этиттэ.
— Мээнэ оҕоҕо-дьахтарга кэпсээн оҥостубат буоллаххына иһит даҕаны.
Аны кэлэн ол сору-муҥу туох оһоруоҕун. Аныгы үйэ ыччаттара, атын эттэ-
ринэн-хааннарынан билбэтэх бэйэм саастыылаахтарым, баҕар, итэҕэйиэхтэ-
рэ да суоҕа, — диэт, Ньукулайым кэпсээнин саҕалаабытынан барда.
— Ньиэмэс сэриитин саҕаланнаҕын иккис күһүнүгэр этэ. Мин түөртээх
балтым Кэтириис, алталаах быраатым Сэмэнчик улаханнык ыалдьан буор
сыбахтаах балаҕан хаҥас хаппахчытын улаҕа өттүнээҕи суоран оҥоһуллубут
сыҥаһа ороҥҥо турбакка сыппыттара хас да хонно. Киэһэтин уот өттүгэр
бэйэм сытарым. Түүн аайы күүстээх хаһыҥнар түһэннэр дьиэбит сарсыарда-
нан тоҥ-хаһаа буолара. Оттор маспыт суох. Испиискэбит эмиэ суоҕа, ол
иһин ийэбит идэтинэн хотон хаппыт киитин дэлби хаһаанан түүнү быһа
умуллубатын диэн быраҕан биэрэн буруолатан хонорбут. Дэҥ сулугур уулаах
чаанньыкпытын оргутаары тыаттан мутук көтөҕөн киирэрбит. Оҕолорум ыал-
дьа иликтэринэ, үһүөн субуруһа сылдьан, тыыннаах буолар туһуттан ку-
туйаҕы “бултаан” тахсарбыт. Тугу эмэ өлөрдөхпүтүнэ үөрсэн, мэлийдэхпити-
нэ хомойон араас сирэй-харах буоларбыт. Чугастааҕы “булду” кэлиргэ улаҕа-
тын, хотон иһин-таһын бүтэрбиппит. Бааһынаҕа кутуйах хасааһыгар кии-
рэрбит сатаммат этэ. Сотору аҥаардас уунан эрэ аһылыктанан нэһиилэ сал-
лаҥнаһар дьон буолбуппут.
Урут хайа эрэ дьонтон истибиппитин өйдөөн, хотон аанын бүрүөһүнүн,
хаппыт тириини сиэн көрөөрү гыммыппыт даҕаны, кыайан астаабатахпыт.
Аны санаатахпына (оччолорго мин 8-таах эбиппин), оҕолорум кэнникинэн
тыыналлара ыараан барбыттарыттан сэбиргэхтэппит эбиттэр. Биһиэхэ ким
да сылдьыбат этэ. Дэҥ кэриэтэ “биригэдьиир дуу, бэрэстээтэл дуу” диир
киһилэрэ ыҥыыр атынан биһиги балаҕаммытыттан тэйиччинэн ааһар суо-
лунан кэлэн ааһара. Киинэн сыкырдаан буруолуур оһохпут буруота тахса-
рын-тахсыбатын көрө-көрө ааһара. Кини олорор сирэ биһигиттэн тэйиччи
да буоллар биир үрэх сүнньүгэр баара, дьиэтэ син көстөр этэ. Мин оҕолорум
ыалдьан сыта иликтэринэ, аччыктыыр кыһалҕаттан ыксаан, оҕолорбун ба-
тыһыннаран сосуһа, сүксэ былаастаан ол ыалга тиийбиппит. Дьиэҕэ киир-
биппит уҥа диэки остуолга дьиэлээхтэр үчүгэй баҕайы сыттаах хойуу хааһы-
ны сии олороллоро. Биһигини көрөөт дьиэлээх киһи: “Бу бытааһахтар ханна
бардыгыт, дьиэҕитигэр сыппакка? Колхуос сиэмэтин бүтэрэн баран сылдьа-
ҕыт дуо? Бэйэбит да харгыйан өлөөрү олоробут, киэр барыҥ!” — диэн күүстээх
куолаһынан аан таһыттан кыйдаталаабыта. Онтон ылата балаҕаммытыттан
ханна да хамсыыр санаата суох буолбуппут, чугаһынан ыал да суоҕа.
Тугу эрэ булан үссэнэр толкуйтан, ампаартан эргэ алдьаммыт чаархааны
булан, абырахтаан тыҥкырайын саҥалыы оҥорон дьирикилэри бултаспып-
пыт. Кэтэһэн-манаһан сорох күн биир-икки дьирикини чааркааммытыгар
хаптаран, киибит күлүгэр үтэн-халахытан үссэнэрбит. Итинник үөлүллүбүт
60