Page 66 - Уйбаан Бахсылыырап. Сэрии кэмин оҕолоро - эйэлээх олох уустара

— Маайа, эн, колхуос кылааттаах (кэбиһиилээх) бурдугуттан куолаһын
хаалдьыктаан ылан сии олорбуккут. Онон бу үлүгэрдээх сут-сэрии кэмигэр
колхуоһу куорҕаллыы олороруҥ иһин туох-туох эрэ дьыалаҕа, холуобунай
дьыала тэриллэн дьыалаҕын суукка бэриллэр, — диэн мөхпүттэрэ-эппиттэрэ.
Ити кэннэ ийэбитин икки аттаах киһи иннилэригэр уктан, сатыы хаамтаран
илдьэ баартара, ол айыыта онон. Ийэбит дьиэтиттэн арахсыан эрэ иннинэ
ытыы-ытыы кыатана сатаан барыбытын сыллаталаан ылбыта: “Бачча дьон-
нордоох киһини хаайбаттар ини, сотору кэлиэҕим, үчүгэйдик сылдьыҥ,” —
диэхтээбитэ. Ийэбит: ”Биһиги кутуйах хасааһын...”— диэн этэн көрбүтүн
ылымматахтара. Ол сиэхтээх сиэмэбитин сонуоктан кутуйах хасааһын ирдээн
хаспыппыт. Онтукабыт даҕаны биир мээрэй (биир киилэ киирэр) туос иһит
этэ. Ол бурдукпутун бурдук тардар тааска тардаары турдахпытына өлүү бол-
дьохтоох, ити бэрэстээтэл диэн киһи түбэһэ кэлэн туура тутан иһиттэри
илдьэ барбыта. Милииссийэ ийэбитин илдьэ барарыгар бэрэстээтэлгэ биһи-
ги истэн турдахпытына: “Оҕолору күннээҕи сүүстүү грамм нуорма бурдукта-
рын биэрэн тураҥҥын сөптөөх ыалга олохтоо”, — диэбитэ. Ол эппитин
бэрэстээтэл тоҕо толорботоҕун күн бүгүнүгэр диэри билбэппин. Ити курдук
барбыттарынан ийэбит даҕаны, аҕабыт даҕаны эргиллибэтэхтэрэ, сурахтыын
сүппүттэрэ. “Норуот өстөөҕө” аатыран колхуоһу куорҕаллаабыт ийэ оҕолору-
гар кэлин ким даҕаны кинилэр тустарынан сураҕы иһитиннэрбэтэҕэ, кыһал-
лыбатаҕа.
Миигин сыккырыыр дууһам эрэ хаалбытын буланнар, балыыһаҕа киллэ-
рэннэр икки ыйга чугаһыыр хонукка эмтээбиттэрэ. “Норуот өстөөҕө” аатыр-
быт дьахтар оҕотун туора нэһилиэккэ, үйэ-хайа аймах оҕонньоро диэн ааттаан
олохтуу биэрбиттэрэ. Ол сордооҕум аҕыйах ый эҥэрдэһэн олорон баран, эмиэ
миэхэ ыарыылатан өлбүтэ. Онтон ыла колхуос араас үлэтин үлэлээн, үөрэх
диэни билбэккэ бу сааһырдаҕым. Итинник атаҕастабыллаах олоҕу оҕо эрдэх-
питтэн билэммин, бэйэбин сэнэнэр майгым баһыйан дьахтар сылааһын бил-
бэккэ, оҕо чаҕаан саҥатын истибэккэ, чороҥ соҕотох, ыалтан ыал муннугун
кэрийэн үйэбин моҥоон эрэбин. Кырыыстаах сэрии, сиэмэх салайааччылар
содулларыгар биһиги аймах эһиннибит. Аны кэлэн ааппытын ким ааттатыа
буоллаҕай?, — Ньукулайым эрэйдээх эмиэ бөтөн хараҕа ууланан барбыта.

Уйбаан Ноҕуруодап

Хомойуох иһин күн-дъыл төһөнөн ыраатар да, олох ис дьиҥин, оччотооҕу
ыар кэмнэри баарынан кэпсиир кырдьаҕастарбыт аҕыйаан иһэллэр. Маннык
аһаҕас кэпсэтиилэр, суруйуулар ааспыт үйэ 90-с сылларга эрэ саҕаламмытта-
ра, бэчээккэ тахсан дьон билиитигэр сырдатыллаллара. Онон Уйбаан Ноҕуруо-
дап өссө хас да суруйуутун билсиҥ.

ОЛОХ КЫРДЬЫГА СҮППЭТ
Сэрии сылларыгар биһиги, 13-14 саастаах оҕолор, колхуос үлэтигэр илии-
атах үлэһит, оҕус иччитэ буолан сылдьарбыт үгүс этэ. Өлөөнчүк кыыстыын,
Моттой Дьөгүөр диэн ааттанар уоллуун бары да эрийэ хатан, аччык аҥаардаах,
сэниэтэ суох саллаҥнастарбыт даҕаны улахан дьоннор тугу этэллэрин “тук”
курдук толорор этибит. Биһигини бырааттарын, балыстарын курдук дьаһайан
Копырина Анна Иннокентьевна илдьэ сылдьара. Кинини дьон бары “Кыла-
дыапсык Аана, Силиип Ааната” диэн ааттыыра. Сэрии эрэ буолуон иннинэ
Аана, Копырин Филипп Саввич диэн киһилиин холбоһон ыал буолбуттара.

62