Page 51 - Неизвестное название

МУОЧАЙ ОЙУУН
Бороҕон улууһун I Курбуһах киһитэ Григорий Константинович Аммосов - Муочай ойуун Нэ~
лэгэр куулатыгар Оҕо мэн'этэ диэн алааска олорбут. Киниттэн оҕо хаалбатах. Дъадаыы киһи
эбит. Мин II Курбуһах киһитэбин. Онон Муочай ойуун хомуһуннаах түгэннэрин олохтоох дъон
кэпсэтэллэриттэн өйдөон хаалбыппынан уонча түгэни аҕалтыам.

МУОЧАЙ ӨЛТӨХ КИНЭЭҺИН КУТТААҺЫНА
Степан Говоров диэн Өлтөх нэһилиэгин диир. Муочай: «Оччоҕо сүөһүтэ өлөттөр», - диир.
кинээһэ баай, дохсун киһи Муочайы ыҥыттаран Баай дуу, бардам дуу кинээс биир сүөһүнү елет-
ылан: «Сымыйанан ойуумсуйума, уурай», - диэн төрөр. Муочай сүөһүнү түөрт атаҕын сүһэтэр
баран хамначчыттарынан тусаһатыгар умса бы- (тобуктарынан быстарар. Авт.) уонна төбөтүн
рахтаран, балайда сонос маһынан таһыттарар. хаалдьыгынан быстарар, иһин хайыттарбат. Бу
Хамначчыттар кинээс көрүүтүгэр охсоллор, сүөһү ойон турар да хаанынан уһуура-уһуура
ол гынан баран, куттананнар Муочай иэнигэр кинээһи баттыы түһээри эккирэтэ сылдьыбыт.
түһэрбэттэр, мае уһугун Муочай уҥуор өттүгэр Киһи эрэ буоллар кинээс ыксыыр. Муочайга тох-
сиргэ түһэрэллэр. Муочай сытан эрэн кутурар. тот диэн хаһыытыыр. Инньэ диирин кытта сүөһү
Онуоха кинээс «туруоруҥ» диир. Муочай турбу- сууллан түспүт. Говоров кинээс Муочайы бар
тугар: «Хомуһуннааххын дуо? Кордер миэхэ», - дьиэҕэр диэбит. Муочай дьиэтигэр кэллэҕэ дии.
Иванович Местников кэпеээниттэн сурулунна.

МУОЧАЙ БАИАҔАНТАИ КИНЭЭҺИН УОЛУН МОҺУОКТААҺЫНА
Байаҕантай нэһилиэгин (билигин Танда) Кинээс кыһалҕатын кэпсээн көрдөһөр.
Николай Заболоцкай диэн кинээһэ уолугар Мүрү Муочай: «Мин икки ынахтаахпын, олор астара
Чараҥын олохтооҕо Бурцев диэн киһи кыыһын эмээхсиним биһиэхэ сөп буолар. Онон эн этиҥ,
ойох ылбыт, уруу тэрийбит. арыыҥ миэхэ наадата суох. Уоту аһатыаҕы ити
Бу урууга Муочай сылдьыбыт. Ол эрээри арыгыттан аҕал», - диир. Итинэн сибээстээн
кинээс кинини үрүҥ дьиэҕэ киллэрбэтэх, хам- арыгы истэхтэрэ. Кинээс көрдөһүүтүгэр Муо­
наччыттары уонна дьадаҥы дьону кытта аан чай сөп да, сүөл да диэбэтэх. Таах хоммуттар.
дьиэҕэ аһаппыт. Уруу кэнниттэн Муочай дьиэ­ Сарсыарда туран эмиэ туох да суох, оҕонньор
тигэр киирэн хаалар. Ити кэнниттэн сотору буо- олох кыһаммат үһү. Аһаан бүтэн баран ыксаан
лаат, кинээс уола аттакы буолан хаалар. Кэтии кинээс: «Хайа, кырдьаҕаһым, мин көрдөһүүбүн
сатаан баран ойоҕо араҕан, дьонугар Чараҥҥа туох диигин», - диэбит. Онуоха Муочай:
баран хаалар. Кинээс санаа бөҕөҕө ылларар, «Көрөрүҥ курдук, биһиги үлэни кыайбат буол-
тойонтон-хотунтан, дьонтон сүбэлэһэ сатыыр бут дьоммут. Аны күһүн уон көлө 1-эй хотуур
да, туох да ту ha суох. отуна киллэрэн кулу», - диир. Кинээс илдьэ ба-
Кэмниэ кэнэҕэс кинээскэ биир хамначчы- раары икки аттаах киирбит да, Муочай барсы-
та ей биэрбит: «Эн уолуҥ уруутугар Курбуһах бат. Кинээһи барарыгар дьиэттэн тахсыбытын
ааттаах ойуунун Муочайы биһигини кытта кэннэ иккитэ төттөрү киллэрэн, үһүс тахсыыты-
аан дьиэҕэр аһаппытыҥ, үрүҥ дьиэҕэр киллэр- гар дьэ, ыытар уонна: «Уолуҥ ойоҕун ылан үчү-
бэтэҕиҥ, кини моһуоктаабыта буолуо, кинит­ гэйдик олордун», - диэн этэр.
тэн көрдөо), - диэн. Кинээс дьэ, ой ылан биир Кинээс дьиэтигэр кэлбитэ, уола аттыйбыта
бэрэмэдэйгэ толору эт, арыы уган, биир туспа уурайан хаалбыт, урукку чөлүгэр түһэн ойоҕун
акка ыҥыырдан, олох атыгар утуйар таҥаһын ахтан өлөөрү олорор эбитэ үһү. Онон ойоҕун
уонна арыгы ыҥыырдан, икки атынан күһүөрү дьиэтигэр аҕалан үчүгэйдик олорбуттар. Кинээс
сайын Муочайга олорор сиригэр Оҕо мэҥэтэ күһүн уон көлөнөн биирдэ тиэйтэрэн, ыастаах
диэн алааска хоно кэлэр. Муочай кырдьыбыт, күөх оту Муочай далыгар киллэрэн сүөкэппит.
оҕото суох, эмээхсининээн иккиэйэхтэр. Бу да син биллибэтинэн хомуһун.

МУОЧАЙ ЫЛДЬАА КИНЭЭС КЫЫҺЫН СИЭҺИНЭ
II Курбуһах нэһилиэгэ Илин Оттоохой аҕа- Аммосов олорбут. Бу ыалга кыһын Муочай хоно
тын ууһун сирэ (билиҥҥинэн Толоон Эбэ). Аҥаа- тиийбит. Киэһэ аһылыкка Көстөкүүн биир иһит
кы диэн сиргэ Ылдьаа кинээс аҕата Көстөкүүн арыгыны иһэппит. Арыгыны иһэн бүтэрэн баран