Page 82 - Неизвестное название

русскими: ((Но сей народ прежде всего (до Беке­ зу, поставил я, Петрушка, со служилыми людьми
това) шатающимися повсюду промышленными и на Лене реке острог для государева величества в
немногими казаками приготовлен был к послуша­ дальней окраине и для государева ясачного збо-
нию: сверх того они любили торги и не мало радо­ ру и для приезду якутцких людей. А преж того на
вались, что получили случай менять свой скот и Лене реке и в Якуцкой земле государева остро­
мягкую рухлядь на другие, по мнению их, необхо­ гу не бывало нигде. А поставил государев новый
димо нужные товары». [Ионова О. В. Из истории острожек я, Петрушка, против якуцкого князца
якутского народа, С. 25]. Мымыкова улусы и меж иными многими улусами
Саха уустара үгүстэрэ да Бекетов кэмигэр середи всей земли».
сылга биирдэ дьаһаах төлүүрү улаханнык утарба- Петр Бекетов бастакы Ленскэй остуруогу
тахтара. Эйэ дэмнээхтик түүлээхтэрин туттаран, Чымаадай хочотун хотугулуу-илиҥҥи уһугар
эргинсэн испиттэрин үһүйээннэр уонна архыып Арыы-Тиит Кэйиҥэстээҕин аллараа өттүгэр туп-
докумуоннара да туоһулууллар. Ол курдук, Логой пута диэн сабаҕалыыллар. Ити эрээри бастакы
Тойон сиэнэ Чука Капчинов 1680 с. кинээс со- остуруок турбут миэстэтэ билигин да чуолкай-
лотун ылар челобитнайыгар: ((...просил присвоить дана илик. Ол курдук, намнар остуруок II Хому-
титул за службы деда, отца и свои. Напомнил, что стаах Буойун диэн учаастагар, мэҥэ хаҥаластар
дед Логуй, отец Капчина и дядя Тороней 50 лет Төхтүргэ өрүс Дьаарбаҥ диэн кытылыгар турбу-
помогали служилым людям...» Чука оччотооҕу кэм тун ыйаллар.
тыыннаах туоһута буоларын быһыытынан, кини Ити боппуруоһу анаан-минээн үөрэппит
ити этиитэ кырдьыктаах буолара саарбахтаммат. профессор Ф.Г.Сафронов П.Бекетов 1632 с.
Историяҕа биллэринэн, Петр Бекетов 1631 с. туппут Ленскэй остуруогун: «...они построили
сайыныгар 30 хаһаактаах Бүлүү өрүһүнэн Орто вблизи местности «Чимаада» - «Кулун Тутар»,
Ленаҕа кэлэ сылдьыбыта. Улуу айанньыт ити сы- - диэн бигэргэтэр. [Сафронов Ф.Г. Русские
рыытыгар саха аҕа уустара ханан, хайдах олорол- крестъяне в Якутии (XVII-XX вв.)]. Оттон
лорун, остуруогу ханан туруоруохха сөбүн чуҥна- Чыҥаада хочото уонна Кулун Тутар Суотту
ан үөрэппитэ сабаҕаланар. Кини 1632 с. сааһыгар нэһилиэгин төрүт сирдэрэ. Норуокка уос но-
Өлүөнэ үөһэ тардыытыгар остуруогу тутан бэ- моҕо буолан хаалбыт үһүйээҥҥэ кэпсэнэринэн,
лэмнээбитэ да ону туоһулуур. Саас улахан ууну Бороҕон Дьуотту кыргыттарыттан Сугуннаах
кытта остуруогу көтүрэн, уунан уһааран, Өлүөнэ Суотту Чымаадай хочотун Кулун Тутар диэн
орто сүнньүгэр аҕалар. Ити сайын өрүс илин эҥэ- сыһыытыгар олохсуйан, байан-тайан, оҕоло-
ригэр Өлүөнэҕэ бастакы остуруогу туруорбутун нон-урууланан олорбут. Атын үһүйээҥҥэ на­
туһунан отчуоттуур. Онно ааҕабыт: «Того же году мнар Кулун Тутар өлгөм оттоох сыһыытын
сентября в 25 день по государеву цареву и вели­ былдьаары суоттуларга иккитэ сэриинэн кэлэ
кого князя Михаила Федоровича всея Руси ука- сылдьыбыттара кэпсэнэр.
ҮҺҮЙЭЭННЭР, НОМОХТОР

НАМ, БОРОҔОН УУСТАРА ДОЙДУ БЫЛДЬАҺАН ЫРГЫҺЫЫЛАРА
Бороҕон ууһугар Суотту төрдө буолбут Су- нэҕинэ төбөтө-баттаҕа уот буолан костер. Онон
гуннаах Суотту диэн баай дьахтар баара үһү. уотунан илгистэр. Ол иһин ойуун илдьитигэр
Кини олоҕо Өлүөнэ өрүс сүнньэ эбит. Сугуннаах Суотту сэрии, кыргыс мунньунан, биир Сиэл-
Суотту үс уоллаах: Тэбэники сүүрүк, Иҥэрчэ лээх Сиэги диэн кыргыс буоларын, онно кыай-
Тэбэр, Сигэнэй Баатыр диэннэр. ары-кыайбаты билэр чинчиһит атыырдаахтарын
Олортон саамай бэртэрэ, бөҕөлөрө, сурах аҕалан, икки тииккэ баайан икки бастыҥ атынан
иһиллэрэ Сигэнэй Баатыр диэн эбит. Кини Ку- сүүрдэн кэлэн быһа астаран көрөллөр. Үстэ ол
лун Тутар диэн дойдуга олохтоох. Ол дойдуну курдук астарбыттарын атыыр уйар. Онон бары
биир Нам ойууна ылаары биир кэм илдьиттиир: биттэринэн кинилэр кыайан, дойду бэйэлэри-
«Дьэ, бу Сугуннаах Суотту миэхэ Кулун Ту­ гэр хаалар чинчитэ биллэр. Күүстээх, бэрт уол
тар диэн дойдутун-сирин биэрэн өлүүлээтин, Сигэнэй Баатыр 30 киһилээх хоту Ытык Хайа
мин сотору ыаллыы барыам, бэлэмнэнэн тоһуй- аннынан Өлүөнэ өрүһү туоруур муоста баары-
дунар!» - диэн. Нам ойууна ааттаах уоруйах, гар тиийэн, (оччоуо ору с ол кэмтэ муосталыыр
түөкүн, ордугу көрдөҕүнэ сэриилээх сылдьан курдук синнъигэс эбитэ уһу диэн сэһэннъит
барытын талыыр. Кини абааһылаах, илгиһин- бььһаарар. Авт.) тохтоон муоста анныгар ки-