Page 237 - Дүпсүн сирэ

саҕаламмыта. Немецтэр ылан олорор Доннааҕы-Ростовы босхолооһун ҥа ый
устата кыырыктаах кыргыһыыга кыттыбыта, өлүү-сүтүү алдьархайын этинэн-
хаанынан билбитэ.
Буойун немецкэй-фашистскай сэриилэртэн Донбаһы босхолуур иһин
хаан тохтуулаах кырыктаах кыргыһыыларга 4-с гвардейскай моторизованнай
биригээдэҕэ киирсэн, тэҥэ суох хапсыһыыга бааһырбыта. Балтараа суук-
ка устата ханна да барар кыаҕа суох буолан, сэрии толоонугар сыппыта. Ону
танкистар буланнар, санитарнай чааска илдьибиттэрэ. Госпитальга сыл кэриҥэ
эмкэ сытан баран үтүөрэн, аны строевой чааска түбэспигэ, Калинин куоракка
тиийбитэ. 1945 сыллаахха Илиҥҥи Пруссия Кенисберг куоратын сэриилээн
ылыыга хорсун быһыытын иһин И.В.Сталинтан Махтал сурук туппута. Ити
кэнниттэн кини чааһа өстөөх арҕаҕа Берлиҥҥэ ыам ыйын 5 күнүгэр тиийбитэ.
Ол курдук саха саллаата Улуу Кыайыыны Берлиҥҥэ көрсүбүтэ. Ол умнуллубат
үөрүү, өрөгөй күннэрэ кини өйүгэр-санаатыгар умнуллубаттык хатанан хаал-
быттара. Төһө да өһүөннээх өстөөх самнарыллан кыайыы буолбутун үрдүнэн
Николай дойдутугар туга төннүбэтэҕэ. Кини чааһын билиэҥҥэ түбэспит не-
мецтэри харабыллыыр сулууспаҕа анаабыттара. Бу кэмҥэ кинилэр чаастарыт-
тан оһуобай байыаннай чаас тэриллибитигэр бэһиэ буолан, өссөда утарылаһар,
бэриммэтэх немецтэри көрдөөһүҥҥэ анаабыттара. Ол олус кутталлаах сырыы-
ларга сааларын-сэптэрин ууран биэрбэтэх, кырыктаахтык утарсыбыт тобох-
тортон хаста-хаста сырдык тыына быста сыспытын улаханнык харааста олорон
сэһэргиир.
Бу кэмҥэ гвардия рядовойа Сыроватскай кавалерийскай-снайперскай
үөрэххэ үөрэммитэ. 1945 сыллаахха күһүн алтынньы ый саҕана Германият-
тан дойдутугар төннүбүтэ. Омскай куоракка немецтэртэн хомуйбут 75 аты
бостууктаан илдьэ кэлсибитэ уонна ол сайын аҕалсыбыт аттарынан үлэлээн-
хамсаан Казахстаҥна Караганда куоракка кэлэн, 1946 сыллаахха сулууспатын
салҕаабыта. Онтон 1947—48 сылларга сулууспалыыр чааһа көһөн, Свердловскай
куоракка кыстаабыта. 1948 сыллаахха демобилизацияланан, төрөөбүт Сахатын
сиригэр эргиллэр дьолломмута. Ити курдук Аҕа дойдуну көмүскүүр Улуу сэ­
рии кыттыылааҕа, гвардия рядовойа Сыроватскай Николай Платонович муус
устарга Иркутскай куоракка кэлэн, Япония сэриитигэр кыттыбыт биир дойду-
лаахтарын, саха 6 уолагтарын кытары бииргэ аргыстаһан, Сахаларын сиригэр
букатыннаахтык этэн нэ эргиллэн кэлбигтэрэ.
Николай Платонович Сыроватскай Берлиҥҥэ тиийэ сэриилэһэн Аҕа дойду
Сэриитин I степеннээх уордьанынан, «Хорсунун иһин», «Кенигсбери ылыы
иһин» уонна уонунан ааҕыллар үбүлүөйдээх мэтээллэринэн, Махтал сурукта-
рынан наҕараадаламмыта.
И.Босиков, Дупсүн
Муру саһарҕата. — 1995. — Ыам ыйын 7 к.
11. Сталинград оборонатын кыттыылааҕа

Үлэ уонна сэрии ветерана Михаил Евстафьевич Сивцев Сталинградскай
фроҥна хорсуннук сэриилэспитэ. 1942 сыллаахха фроҥҥа ын ырыллыбыта.
233