Page 48 - Дүпсүн сирэ

аты сүүрдээччинэн Байбал буолбут. Тыа улуустарыгар да, Дьокуускай куорак-
ка да, ол Ураанайы кытта тулуһан сүүрэр ат көстүбэтэх. Онтон ол аты Амур
өрүскэ илдьэн сүүрдүбүттэр. Сүүрдээччинэн Байбал барсыбыт. Кини сүүрдэр
ата эмиэ биир да аты атахтаах онорботох, ан ардастыы бастаабыт. Ити курдук
Байбал дьоҕурдаах ат сүүрдээччи быһыытынан улаханнык аатыран, биллэн
сылдьыбыт.
Улаатан, түс-бас киһи буолан иһэн, илин Охотскайга, Халымаҕа атыыһыттар
уонна хааһына табаарын, бурдугу, чэйи, табаҕы тиэрдэргэ бэдэрээттэһэр буо­
лан барбыт. Айан дьонугар баһылык, дьаһабыл буолбут. Кыһын да, сайын да
айан, суол-иис олус эрэйдээх, дэн нээх-оһоллоох буолара. Маннык айаҥҥа
киһи даҕаны, көлө даҕаны уйана-хатана биллэрэ. Хоһуун дьон, бөҕө-таҕа сыл-
гы эрэ тулуйаллара кэпсэлгэ, мэлдьи ахтыыга сылдьар этилэр. Суолу-ииһи би-
лэр, айаны сатаан салайар, дьону кытта кэпсэтэн биир тылы булар Байбал
Бырыбылых уһулуччу дьоҕурдааҕын, сатабыллааҕын көрдөрбүт.
Биир дьыл били Харахаан Өлөксөөндөрө 100 хаҥха уурар атын тутан Халы-
маттан төннөн иһэн, сотуун ыарыыттан бэрт аҕыйах ата ордубут. Онтон ыла
Байбат Бырыбылых ыраах айаҥҥа сылдьыбат буолбут.
Василий Федорович Сивцев,
СР үөрэҕириитин туйгуна, тыыл,
педагогической улэ ветерана

7. Архыып докумуоннара кэрэһилииллэр
Стрелецкэй сотник Петр Бекетов

Лена өрускэ походун туһунан 1633 сыл балаҕан ыйын 6 күнунээҕи
челобитнайыттан
«...Того же году марта в 12 день послал я Петрушка государеву указу из
нового осторожку на государеву службу для государева ясаку Енисейского
острогу служилых людей к якуцкому князцу Оспеку и к иным князцам, и те
служилые люди ходили трое судки и пришел в новой острожек в роспросе ска­
зали, как де мы пошли из нового острожку к тому князу Оспеку в Дубсунскую
волость, и ехали де у нас наперед караульщики два человека Ивашко Щербак,
да Стенька Марков и наехали на якуцких караульщиков и якуцкие карауль­
щика наших караульщиков стали стреляти и наши караульщики стали битца
и божиею милостию и государьским счастием наши караульщики якуцково
караульщики убили, и иные якуцкие караульщики убежати и в улусы весть
подати, и якуцкие люди изо многих улусов Дубсунской волости збежалися в
один улус и поделали острожки и сели в острожках и служивые люди к тем
острожкам пришли к Дубсунцам призывати под государьскую высокую руку,
чтоб те якуцкие люди великому государю были послушны и ясак бы с себя
даваш. И оне якуцкие люди, почати по служилых людех стреляти и учат
служилые люди к острожкам приступати и божиею милостию и государьским
счастьем один острожек взяли и убили в том осторожке лутших людей 20 че­
ловек, и иные осторожки взятьем взять не могли, зажгли со всеми якуцкими
44