Page 20 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

кистээн көмпүтэ чахчы буолуохтаах. Аамый диэп үчүгэй
дьүһүннээх кэргэнэ эмиэ онио кистэнэн көмүллүбүт эбит. Дьэ
ити курду к, Тыгыи дархап таптыыр кыра уолун уонна
кэргэпин кытары кистэнэн, Сайсары булгуиньаҕып үрдүгэр,
хара туой буор уонпа аллара сытар кыһылльпгы кумах икки
ардыларыгар кистэнэн көмүллэн хаалыылара туох да тыаһа-
ууһа, кэпсээнэ-ипсээнэ суох хаалбыт".
Аны маитан аллара Тыгын дархан туох даҕаны тыаһа-ууһа
суох кистэнэн көмүллүбүтүн кэппэ, ол эһиилгитигэр, кэнники
да дьылларга туох-ханнык быһыы-майгы буолап ааспытын
аҕыйах тылынан түмүктүүр кэриэтэ этэн аһарыаҕым: "Ол
1628 сыллааҕы саас Пенда диэп Мангазеятааҕы бойобуода
экспедициятын салайааччыта, соруйан, олохтоох эбэпкилэртэн
туос О1ГОЧОНҮ булан, икки киһини ыыппыт эбит. Олор
Тыгыннааҕы албыниаап ирбэт тоитго тиийэр булуус опорбуттар,
үчүгэй хаппахтаабыттар, иэччэхтээбиттэр, чуолҕаниардаах
ампаар опорбуттар, барытын буор-босхо үлэлээбиттэр уонна
Мангазеяҕа тиийэн баран, тугу корбүттэрип-билбиттэрин,
Сайсары күөлэ төһө баайдааҕын-дуоллааҕын, тоһө элбэх
күндү түүлээхтээҕип барытып кэпсээп биэрбиттэрэ буолуо.
Оноп Тыгыпнаах өлөртөон кэбиспиттэрэ буоллар дьаһаах
хомуйа кэлээччилэр сүүсчэкэ сыл тохтуох этилэр", —
диэччилэр билигин бааллар. Мин сапаабар, билигин маннык
боппуруоһу туруоруу тордүттэн сыыһа. Тыгып дархаҥпа икки
киһи кэлэн босхо үлэлээп барбыттара туох да улахан
суолтапы ылбатаҕа. Сахалар пууччалар сатабыллаах үлэлэ-
риттэп, хата, син балай эрэ туһанан хаалбыттара. Холобур,
бэрт сотору сахалар ыраах улуустарга, буоластарга үчүгэй
булуустаах, ытыалаһар чуолҕапнардаах, ампаардыы мунпук-
тардаах кириэппэстэри оҥостор буолбуттара.
1632 сыллааҕы саас Бүлүү орүһүп уступ сылдьар
Мангазеятааҕы экспедицияпы кытары Еписейскэйдээҕи вое­
водство сотпига Петр Бекетов бэйэтин 30-ча сэрииһиттэриниип
кэлбитэ. Кипи Лепа сүппьүпээҕи дьаһааҕы (полуогу) хомуйуу-
пу салайбыта. Кипипи кытары Еписейскэйдээҕи бояр уола
Парфен Ходырев кэлсибитэ. Кипилэр Лепа сүнпьүгэр баар
Аллап тордүн чугаһыгар олохтоох долгаппарга уонпа эвепки-
лэргэ -тохтообуттара, оппо дьаһаах хомуйбуттара. Онтоп
Эдьигээггҥэ бараииар эмиэ күпдү түүлээҕинэп ылбыттара. Ол
кэнниттэн Эҥсиэли хочотугар Ботүитэп илин эпэргэ тахсы-
ыга баар Кулун Тутар арыыга турар Иван 1 алкин кыра
кириэппэһигэр, кииилэри күүтэн олорор кэмпгэр кэлбиттэрэ.
Иван Галкин кириэппэһии начальнигын дуоһунаһын Петр
Бекетовка туттарбыта. Сотник Петр Бекетов атамаан Иван
18