Page 45 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

Митрофанович Васильев этилэр. Кипилэр краеведческай
музейга үлэлиир быһыылаахтара. Новгородов кипилэргэ
миигин кытта, барсаннар Тыгын Ойбопо колүйэ аттынааҕы
булгунпьахха костор киһи хоруобуп аһалларыгар сорудах
биэрбитэ. Дьонум тимир лаппаакыны ыланнар, миигин
сирдьиттэпэп ол булгунпьахха тиийбиттэрэ. Киһи уҥуоҕуп
үрдуттэн буорун хаспыттара. Хоруоп үрдүи ураһа туоһунан
саппыттар. Туос сабыытын урдунээҕи буорун барытын
ыраастаабыттара. Хоруоп урдун хаптаһына эмэҕирбэтэх этэ,
буора-сыыһа суоҕа. Сүгэиэн хаптаһынпары суорбуттара көстө
сылдьара. Үрдүк хаптаһыннара икки этилэр. Олору хоруоп
үрдүгэр икки туорай маска уурбуттар. Атаҕып диэкитинээҕи
туорай мае тостубут. Хаптаһыннар ол иһип буолуо хотойбут-
тар. Дьонум хоруоп урдун хаптаһыннарын ылбыттара. Дьик-
тиргиэм иһин, хоруоп иһэ толору хара буоруиап туолап
сытара. Киһи сүүһүп уҥуоҕа косторө, түөһүп өҥургэһэ
түспут быһыылааҕа, ойоҕосторун уҥуохтарын төбөлоро
атыгыраһан костеллөрө. Хоруоптаах киһи уҥа ортүгэр
үс хайаҕас баара. Хоруоп толору буордааҕып корон, Василий
Назарович Чемезов:
— Чочур мыраан аттыттан, революция иннипэ Стрелов
археолог биир маниык комүүнү хостообутун суруйбут этэ. Бу
иккис оннук көмүүну буллубут, — диэбитэ.
Утаа соҕус, дьонум саараабыт курдук корон турбахтаап
бараннар, хоруоп иһиттэп буору ытыстарынан баһан барбыт-
тара. Аан бастаан, уҥа үс хайаҕас костөр өртун буорун
таһаарбыттара. Бастакы хайаҕас — тууйас эбит. Түгэҕэр
араҕас өҥнөөх туох эрэ хаппыта баара. Иккис хайаҕас — үс
мае чөҥкөйдөрү ис-истэригэр угуталаап уурбуттар. Үһус —
кыра-кыра лоскуй тимирдэртэн тоһоҕопон уүйүллубүт солууч-
чах. Түгэҕип дьэбип сиэп суох гыммыт.
Ити булууларып таһаартаан күп уотугар, булгупньах
урдугэр уурталаабыттара. Оитукалара бэрт сотору "тыс-тыс"
гына тыаһыы-тыаһыы бастаап мае чоҥкойдорө саастарыпап
ыһыллан, бытарыйан хаалбыттара. Ол кэппиттэн аиы тууйас
туоһа оһүллубүтэ, түгэҕэ түспүтэ.
Аны хоруоп хаьгас ортүн буорун ыраастаабыттара. Илии-
тин уҥуоҕун апныгар, фанера курдук ус араҥаттан силимнэ-
пэ, туоһунан эрийэн оҥоһуллубут муос кураахтаах, кирсэ
суох ох саа, кылгас бакыр мае уктаах (опто эмиэ туос
эрэдэһиннээҕэ) тимир батыйа (уһуга ус илии кэршгнээҕэ
тоһутуллубут) баарын таһаартаабыттара. Ох саатын муос
кураахтара эмиэ тоһутуллубут этилэр. Олору эмиэ кун
уотугар, булгунньах урдугэр уурталаабыттара. Олоро да
43