Page 47 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

БЫҺААРЫЫ

Суруйааччы Николай Гаврилович Золотарев-Николай
Якутскай Сайсары хонуутугар былыргы дьои комүллүбүт
икки булгунньахтара, Сайсары Улахан булгуппьаҕа уонна
Сайсары Аччыгый булгунньаҕа, баалларын тустарыиан саамай
сопко суруйталаабыт эбит. Кипи суруйталыырыпап, 1915
сыллаахха землемер М. Стародуб Дьокуускай куорат былаанып
оиоруутугар Сайсары Улахан булгунпьаҕын 76 нүөмэринэн
бэлиэтээбит уоппа "Метеорологическай станция" диэбит. Ол
аттыгар метеорологическай лаборатория бэйэтин приборда-
рын кытары турарын быһаарбыт. Оттон Сайсары Аччыгый
булгунньаҕа Дыгыи Ойбоно көлүйэ соҕуруулуу-арҕаа өртүгэр
турарын Николай Якутскай бэйэтэ чуолкайдык ыйап суруй-
бут. Оттон Дыгын Ойбоно колүйэ сытар хотоолун сири
мээрэйдээччи М. Стародуб "Лощина бывшего озера Талого"
диэн суруйбутуп эмиэ сопко ыйбыт, ол гыпап баран уута төһө
диршгип билбэтип туһупап бэлиэтээбит. 1947 сыллааҕы саас
биһиги Педагогическай институкка государственнай экзамеп-
пары туттарыыгд бэлэмпэнэ сылдьаммыт итиппэ сөтүөлүүр
этибит, диршгэ миигип моонпьубунан этэ. Булгунньах үрдэ
бүтүппүүтэ күөх отунап саба үүпэп турара. Хайа да ортүнэп
иһигэр киһи киирэп барар хайаҕаһа суоҕа. Цыган омук
киһитип земляпката 1949 сыл диэки оҥоһуллубут быһыылаах.
Ол иһип Николай Якутскай 1950 сыллаахха муус устар
бүтүүтүп диэки худуоһунньук П.П. Романовы, олөорү сыттаҕына,
тыынпааҕар корсо баран иһэп, тутуу үлэһиттэрэ Сайсары
Аччыгый булгуппьаҕып буоруп таһаҕас тпэйэр массыыпаларга
уоппа бэйэлэрэ сүөкээпнэр массыыпаларга тиэйэн эрэллэрин
көрбүт. Онио баран үлэһиттэри кытары кэпсэппит, цыган
киһитэ сири хаһыы дьиэтигэр киирэ сылдьыбыт, онио
былыргы дьоп көмүллүбүт сирдэрип булан көрбүт, олору
алдьаталлара сатамматып туһупап өйдөппүт уоппа куорат
дьаһабылларыгар этэ барбытып биллэрбит. Онтон күпүс
Үөрэх министра В.Н. Чемезов уоппа Тыл, литература, история
ипститутуп иаучнай үлэһитэ Г.М. Васильев Дьокуускай
куораттааҕы кыраайы үорэтэр музей директорып иаучнай
чааһыгар солбуйааччыта И.Д. Новгородовыпан эргийэн,
тимир күрдьэх ылап, тиийэн кэлбиттэр. Ол кэлэппэр, өлбүт
дьоп уҥуохтарыттан ол-бу малларын таһаартаан корүтэ-
лээбиттэр. Ол маллара-саллара күн уотугар уонна салгьппга
таҕыстахтарына "тыс-тыс" гына-гына дэлбэритэ баран, алдьанан
испиттэр. Ол саҕана Николай Якутскай күох уонна кыһыл
45