Page 48 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

сукупалар, бытархай суппуупнар элээмэлэрин быыстарыгар
биир былыргы алтап тимэх сытарып сулбу тардан ылбыт уонпа
үчүгэйдик чинчийэн корбүт. Ол кэнниттэн эмиэ бэрт сопке бу
курдук суруйбут эбит: ”Күөх уопна кыһыл сукупалар, суппуун-
пар элээмэлэрэ көстоллөро. Олортоп биирдэстэриттэп пуучча
казагын былыргы алтап тимэҕин булбутум. Опои, ол булгунньах-
ха Дьокуускай кириэппэһигэр олорор казактар өлүктэрип
былыр көмпүттэрин үрэйбиттэрэ туох да саарбаҕалааһына суох
сэрэйиллэр". Манна мин, кыраайы үөрэтээччи быһыытынаи,
быһаарыы биэрдэхпинэ ордук буолууһу. 1632 сыллаахха, сотник
Петр Бекетов, атамаан Иван Галкин Суола үрэх тердүгэр, Лена
хомотун уҥуоргутуиааҕы бастакы аппа хомоҕо тиийэр уһугар
тутуллубут Приклонскай, бүтэһигэр Воеводский канцелярия
кириэппэстэрэ бары бэйэлэригэр аналлаах таҥара дьиэлээх,
биитэр чочуобуналаах буолар этилэр, онон олбүт казактарып
хайа эмэ булгупньахха илдьэп көмор паадалара суоҕа. Ол
быһыытынап Сайсары Аччыгый булгунньаҕар сытар элбэх киһи
сототуп, ньилбэҕин уҥуохтара атамаан Иван Галкин Тыгын
дархап уоина Бойдуон тойон холбоһуктаах сэриилэрин кытары
кыргыһыытыгар охтубут казактарып уҥуохтара буолаллара
чуолкайдык костен тахсар. У рут эппиппит курдук, Николай
Якутскай маны художник П.П. Романовы корсо баран иһэн
көрбүт. Оттон ити Петр Петрович өлбүт дьыла-күнэ чуолкай,
кипи 1952 сыллаахха ыам ыйын бастакы күнүгэр, Пиэрибэй
Маай күн, олбүтэ. Онон тутуу үлэһиттэрэ Сайсары Аччыгый
булгунньаҕын 1952 сыллаахха муус устар бүтүүтүн диэки суох
гыммыт эбиттэр. i
Аны Сайсары Улахан булгуниьаҕып, сорохтор этэллэри-
нэн, Тыгын булгунпьаҕын, туһупан аҕыйах тылы суруйуох
этим. Бу булгуниьах туһунан Николай Якутскай: "Кэлин,
1943 сыллааҕы сайын, Николай Алексеевич Габышевы кытта
ол булгупньахха баран коро сылдьыбыппыт. Булгуипьах
оройуттан буорун ылааччылар бэрт суон мае остоолбо тордүн
хостооп таһааран бырахпыттара сытара. Биир сиргэ кэҥэс
соҕус дьаамаҕа бэрт үгүс киһи уҥуоҕа даркыланан сыталла-
ра", — диэн эмиэ сопко суруйбут эбит. Ити сайын суруйааччы,
этнограф, фольклорист Николай Габышев Аллайыаха оройуо-
нугар баар Русский Устье сэлиэпньэтигэр учуутиллыы
бирбыти уопна уһуннук учуутиллипбыта. Онно улихан моногри-
фия буолир митырыйаилы хомуйбути, онтон сороҕун суруй-
бути уонни соҕуруу билэр тибиирыстирыгир, бэчээттииллэри-
гэр кердоһөн, ыыппыти. Онтукитын туспа кинигэнэн таһаар-
битихтири, өссө кылгатан барин, атын матырыйааллар быыста­
рыгар киллэрэн, бэчээттээбит этилэр.
46