Page 50 - Березкин И.Г. Сайсары күөлэ уонна Сайсары булгунньаҕа

Суруйааччы Николай Якутскай билигии Молдавияҕа
олорор. Киниэхэ биир "Сахаадаҕа” үлэлиир табаарыһа, мин
"Сайсары булгупньаҕа" диэн үһүйээн кэпсээнпэрим "Кыым"
хаһыакка тахсыбыттарьш туһунаи сурук ыыппыт. Онтон
билэи, "Кыым" хаһыат тиийиэҕэр тиийбэккэ, тиэтэйэн,
бэйэтин өйүттэп суруйбут уонна "Сахаада" хаһыакка ыыппыт.
Онтукатын "Сахаада" "Үс булгунньах туһунан (Ахтыы)" диэн
ааттаап бэчээттээбит. (1993 с., атырдьах ыйын 6 күнэ). Онно,
бэйэтин өйүттэн суруйбут буолан, сорох өрүттэринэп мин
суруйуубар сон түбэспэт сирдэрдээх..Ол иһии бу быһаарыыбын
суруйдум.
1958 сыллаахха сайын суруйааччы Николай Гаврилович
Золотарев-Николай Якутскай уонна мин, кыраайы үорэтэр
музей историяҕа салаатыи сэбиэдиссэйэ, иккиэн биир күн, кини
сарсыарда эрдэ, мин үлэ чааһьш бүтүүтэ Сайсары (сорохтор
этэллэринэн Дыгын биитэр Тыгын) булгуниьаҕын саас-үйэ
тухары букатыинаахтык суох оҥоһуллар күнүгэр түбэһэммит
корон турардаахпыт. Онно кордөхпүтүнэ булгунньах үрдүгэр үс
киһи уҥуоҕа тахсан сытара. Ол дьоп үһүөп булгунньах үрдүттэн
көстүбэт гына кистээп көмүллүбүт этилэр.

Таас уллуҥах киэргэлэ
Үһүөн мыраан диэки бастапаи сыталлара. Биир улахап эр
киһи, ол атах өртүгэр кырдьаҕас дьахтар уҥуоҕа уонна хоту
диэки адьас эдэр киһи уҥуоҕа баара. Көмүүлэр дириҥ соҕус
этилэр.
Мин кэлэрим саҕана, бульдозер үлэлии турара. Хас да
киһи тимир лаппаакыларынан самосвалларга уопна таһаҕас
тиэйэр массыыналарга булгунньах туойун уонна кумаҕып
тиэйэ сылдьаллара. Кинилэри кытары кэпсэтэн, билсэп-
корсон баран: "Бу былыргы дьоп уҥуохтарын Дьокуускайдааҕы
кыраайы үөрэтэр музей научпай үлэһиттэрэ сарсыарда эрдэ
кэлэммит чинчийиэхпит, хайдах таҥастаахтарын-саптаахта-
рын билиэхпит, туох туттар сэптээхтэрии-сэбиргэллээхтэрин
көрүохпүт, сурукка-бичиккэ киллэриэхпит, опон балары
алдьатаайаххытый, эһиэхэ махтаныахпыт", — диэбнтим.
Опуоха бары бэрт улгумпук сөбүлэспиттэрэ, көрүоххэ-
билиэххэ баҕалаах курдук этилэр.
Онтон мин сарсыарда эрдэ булгуниьахха кэлбитим. Онно
көрбүтүм били көмүллүбүт үс киһим уҥуохтара суохтара.
Барыларын массыыналарга тиэйэ-тиэйэ куорат. памыһах
сирдэригэр илдьэн кутуталаабыттар, үрдүлэринэн буору
өрөһөлүү таптайбыттар үһү. Ол кэнниттэн үлэһиттэр тарҕаһан
48